• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.6°C / 29.3°C
    3 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.0°C / 26.0°C
    2 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 29.3°C
    1 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    77%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    2 BF
    94%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.3°C / 25.5°C
    1 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.4°C / 21.4°C
    0 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.1°C / 26.1°C
    1 BF
    56%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.8°C
    2 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    2 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.9°C / 26.8°C
    0 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 24.7°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    2 BF
    60%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 25.1°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 28.4°C
    2 BF
    61%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.8°C
    3 BF
    50%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 28.8°C
    0 BF
    78%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.3°C / 22.1°C
    2 BF
    84%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 23.1°C / 25.0°C
    1 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.3°C / 21.3°C
    2 BF
    60%
AP Photo/Petros Giannakouris
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Οι δημοσκοπήσεις δεν είναι «φωτογραφίες της στιγμής»

  • A-
  • A+

Στον δημόσιο λόγο κυριαρχεί η αντίληψη ότι οι δημοσκοπήσεις είναι «φωτογραφίες της στιγμής». Καθώς η διατύπωση αποδεικνύεται όλο και πιο προβληματική, τελευταία ανασκευάζεται μερικώς με τη χρήση του όρου «θολή φωτογραφία». Δεν πρόκειται βέβαια για φωτογραφία, καθαρή ή θολή. Πρόκειται για κοινωνική κατασκευή εκτίμησης των προτιμήσεων των εκλογέων σε μια δεδομένη χρονική στιγμή.

Αφήνοντας στην άκρη τις «πειραγμένες», για ευνόητους λόγους, οι δημοσκοπήσεις καταγράφουν κατά τεκμήριο ικανοποιητικά τις προτιμήσεις των εκλογέων. Με την έννοια αυτή συνιστούν ένα χρήσιμο εργαλείο αποτύπωσης προτιμήσεων, καταστάσεων, τάσεων, ρευμάτων. Ασφαλώς οι καταγραφές δεν είναι πάντα ικανοποιητικές, σε κάποιες περιπτώσεις είναι εσφαλμένες. Σε γενικές γραμμές γνωρίζουμε πότε η αποτύπωση είναι δυσχερέστερη. Σε συγκυρίες ραγδαίας μεταστροφής της εκλογικής συμπεριφοράς, σε περιπτώσεις κρίσεων οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν στην αποστασιοποίηση των πολιτών από κόμματα, κατά μείζονα λόγο τα κυρίαρχα. Κάτι ανάλογο συμβαίνει σε περιόδους εκκόλαψης νέων ιδεών, συνήθως μη αποδεκτών από την πλειονότητα. Στις περιπτώσεις αυτές εκείνοι που ενστερνίζονται ή δεν απορρίπτουν τις ιδέες αυτές συχνά δεν εκφράζονται, αποφεύγουν να απαντήσουν σε σχετικές έρευνες της κοινής γνώμης. Για τον λόγο αυτό τις προηγούμενες δεκαετίες οι δημοσκοπήσεις υποεκτιμούσαν την ψήφο των ακροδεξιών κομμάτων ή των υποψηφίων τους.

Σε κάποιες περιπτώσεις η αποτίμηση της εκλογικής συμπεριφοράς είναι συνθετότερη. Ενδεικτικά στις τελευταίες γαλλικές προεδρικές εκλογές οι δημοσκοπήσεις μετά από μια περίοδο έντονων διακυμάνσεων έπεσαν μέσα για όλους τους υποψηφίους πλην Μελανσόν. Εδώ έπεσαν τελείως έξω. Η καλύτερη δημοσκόπηση λίγο πριν από τις εκλογές τού έδινε λίγο πάνω από 17%, 5% λιγότερο από το τελικό ποσοστό του. Το ίδιο συνέβη και πριν από τέσσερα χρόνια. Τι συνέβη; Ο,τι και στην Ελλάδα τις περισσότερες φορές μετά το 2015. Πέρα από τη δυναμική της ψήφου του Μελανσόν υποεκτιμήθηκε η «βουβή» ψήφος. Η ψήφος αυτών, κυρίως άνθρωποι στις λαϊκές γειτονιές, που δεν εκφράζονταν στις δημοσκοπήσεις. Και, κυρίως, η ψήφος των νέων.

Η ψήφος των νέων συνιστά τα τελευταία χρόνια ένα από τα συνθετότερα προβλήματα των δημοσκοπήσεων. Ερευνες δείχνουν ότι δεν είναι απολίτικοι, όπως νομίζουμε αρκετοί, αλλά αποστασιοποιημένοι από τα πολιτικά κόμματα. Η εκλογική συμπεριφορά απηχεί σε μεγάλο βαθμό την κατάστασή τους, τη δυσχέρεια στις περισσότερες χώρες να ενταχθούν στην αγορά εργασίας με αξιοπρεπείς όρους. Γι’ αυτό και πολλοί σκέφτονται την αποχή ή αποφασίζουν να ψηφίσουν την τελευταία στιγμή. Ετσι και στη Γαλλία στον πρώτο γύρο. Σύμφωνα με τα exit polls 41% των νέων 18-35 ετών απείχε. Οι ψηφίσαντες ανέδειξαν πρώτο με διαφορά τον Μελανσόν με 33%, 11% ψηλότερα από τον εθνικό μέσο όρο του.

Πέρα από την προαναφερθείσα συμπεριφορά των νέων, η εκτίμηση της ψήφου τους προσκρούει και σε τεχνικές δυσκολίες. Μετακινούνται περισσότερο, κάνουν χρήση κινητών, όχι σταθερών τηλεφώνων. Για τον λόγο αυτό οι δημοσκοπήσεις κατά κανόνα ευνοούν τα κόμματα εκείνα που έχουν χαμηλότερα ποσοστά στους νέους και υποεκτιμούν εκείνα που έχουν πιθανότητες να ψηφιστούν περισσότερο από αυτούς. Για να μείνω στην Ελλάδα, εκτιμώ ότι οι δημοσκοπήσεις υπερεκτιμούν την πρόθεση ψήφου των κομμάτων που έχουν αναλογικά μικρότερη απήχηση στους νέους (Ν.Δ., ΠΑΣΟΚ/ΚΙΝ.ΑΛΛ.) και υποεκτιμούν εκείνα που φαίνεται να έχουν περισσότερες πιθανότητες να αποσπάσουν αναλογικά υψηλότερα ποσοστά (ΣΥΡΙΖΑ, ΜέΡΑ25 και σε μικρότερο βαθμό ΚΚΕ).

Κοινωνική κατασκευή οι δημοσκοπήσεις, όχι φωτογραφίες, καθαρές ή θολές. Οπως κάθε κοινωνική κατασκευή, δεν είναι ουδέτερες, παράγουν αποτελέσματα. Δικαιολογούν ή απαξιώνουν πολιτικές πρακτικές και πολιτικούς λόγους. Στη Γαλλία ενδεικτικά συζητήθηκε αν και σε ποιο βαθμό η απόκλιση ανάμεσα στα ποσοστά των δημοσκοπήσεων και το τελικό ποσοστό δεν στέρησε από τον Μελανσόν την πρόκριση στον δεύτερο γύρο. Αλλιώς κάποιοι που δεν τον ψήφισαν, αν γνώριζαν ότι ήταν τόσο κοντά στον δεύτερο γύρο ενδεχομένως να τον ψήφιζαν.

Σε κάθε περίπτωση κανείς δεν καταλόγισε στις εταιρείες ερευνών μεροληψία ή δόλο. Ουδέν κακόν αμιγές καλού ακόμα και για τις δημοσκοπήσεις. Μπορεί οι τότε δημοσκοπήσεις να στέρησαν από τον Μελανσόν μεγαλύτερη δυναμική, τώρα οι ίδιες τον βοηθούν να αναπτύξει μια νέα, ισχυρότερη. Τώρα όλα πια φαντάζουν δυνατά, το ταβάνι είναι υψηλότερο. Από την ενότητα της μέχρι πρόσφατα κατακερματισμένης Αριστεράς ώς την κατάκτηση της κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας. Ο λογαριασμός θα γίνει στο τέλος και θα αποτιμηθεί εκ του αποτελέσματος.

 * Πανεπιστήμιο Πατρών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εξι διαπιστώσεις για τον κομματικό ανταγωνισμό σήμερα
Η έρευνα του ΕΝΑ, σε συνεργασία με την Prorata, για τη χαρτογράφηση ιδεολογικού κλίματος, τάσεων και στάσεων στην ελληνική κοινωνία, συντελέστηκε και δημοσιεύεται σε μια διευρυμένη οιονεί προεκλογική περίοδο.
Εξι διαπιστώσεις για τον κομματικό ανταγωνισμό σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλλο ένα έγκλημα εκ προμελέτης εις βάρος της Στατιστικής
Θα σταθούμε στον ισχυρισμό του ότι «Μια πρόσφατη έρευνα της ALCO κατέγραψε ότι το 23% των ψηφοφόρων του Σύριζα είναι αντιεμβολιαστές!». Το σχετικό γράφημα της έρευνας που παραθέτουμε εδώ έχει τίτλο «Τι...
Αλλο ένα έγκλημα εκ προμελέτης εις βάρος της Στατιστικής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναδιάταξη του κομματικού συστήματος;
Αν οι δημοσκοπήσεις δεν πέφτουν έξω κι αν τις διαβάζω σωστά, τα κοινοβουλευτικά κόμματα στην προσεχή Βουλή θα μειωθούν. Από επτά μένουν πέντε, με ενδεχόμενο να γίνουν προσεχώς τέσσερα. Αν συμβεί αυτό, θα...
Αναδιάταξη του κομματικού συστήματος;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επαναλαμβανόμενη αστοχία των δημοσκοπήσεων (και όχι μόνο στην Ελλάδα)
Το τελευταίο διάστημα έχουν δημοσιευθεί πύρινα άρθρα εναντίον των νέων «αποδιοπομπαίων τράγων», δηλαδή των εταιρειών δημοσκοπήσεων, κατά τα ειωθότα. Ωστόσο, υπάρχει μια σειρά προβλημάτων που το (αναγνωστικό)...
Η επαναλαμβανόμενη αστοχία των δημοσκοπήσεων (και όχι μόνο στην Ελλάδα)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκλογές, η μόνη πραγματική δημοσκόπηση των κοινωνικών παλμών
Το αποτέλεσμα των εκλογών -ως η διαμορφώτρια πηγή των νέων όρων του αστικού πολιτικού σκηνικού- αποτελεί πλούσια δεξαμενή για την εξαγωγή μεγάλου εύρους συμπερασμάτων. Χρειάζονται όλες οι γνώμες, όσο...
Εκλογές, η μόνη πραγματική δημοσκόπηση των κοινωνικών παλμών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρώτες δημοσκοπήσεις και αποτελέσματα εκλογών
Αμέσως μετά την προκήρυξη των εκλογών της 20.9.15, δημοσιεύτηκε μπαράζ αποτελεσμάτων δημοσκοπήσεων γι’ αυτές, παρά το γεγονός ότι ο Αύγουστος είναι μήνας διακοπών και πολλοί ψηφοφόροι δεν βρίσκονται στον τόπο...
Πρώτες δημοσκοπήσεις και αποτελέσματα εκλογών

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας