• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.9°C / 28.4°C
    2 BF
    32%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.8°C / 28.6°C
    2 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.0°C / 28.2°C
    2 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 23.6°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    2 BF
    53%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 24.6°C
    2 BF
    56%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    1 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    1 BF
    37%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.8°C / 25.8°C
    0 BF
    52%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.5°C / 23.9°C
    1 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 27.4°C
    4 BF
    39%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    2 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    2 BF
    74%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    1 BF
    37%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.5°C / 23.4°C
    1 BF
    38%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.8°C / 25.4°C
    4 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 28.1°C
    2 BF
    27%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.3°C / 26.0°C
    1 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.3°C / 25.7°C
    2 BF
    62%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    2 BF
    77%
Photo 186686395 © Rodolphe Trider | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η επικαιρότητα των αξιών της Αριστεράς

  • A-
  • A+

Η Αριστερά είναι παιδί του Διαφωτισμού και της Γαλλικής Επανάστασης. Συνακόλουθα, ταυτοτικά της στοιχεία είναι ο ορθός λόγος, η ισότητα, η αδελφότητα, η δικαιοσύνη. Ως πολιτικό υποκείμενο του ιδεολογικού ρεύματος του ριζοσπαστισμού μοιράζεται με τον φιλελευθερισμό τις έννοιες του κριτικού λόγου και της προόδου, το όραμα συνεχούς βελτίωσης της κοινωνίας. Ορθός λόγος και βλέμμα στο μέλλον διαφοροποιούν τα δύο αυτά ρεύματα από τη συντηρητική ιδεολογία, η οποία εστιάζει στην παράδοση και την αναπαραγωγή παραδοσιακών θεσμών. Η καίρια διαφορά της ριζοσπαστικής ιδεολογίας από τη φιλελεύθερη έγκειται στη θέαση της κοινωνίας, όχι ως ατόμων, αλλά ως ομάδων με δεσμούς, συμφέροντα, αξίες.

Από τις παραπάνω αρχές εκπηγάζουν δύο από τις θεμελιώδεις αξίες της Αριστεράς, η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη. Αξίες αλλά και μέσα για μια καλύτερη κοινωνία. Χωρίς αυτές δε νοείται Αριστερά ως ιδεολογικό ρεύμα και ως πολιτικό υποκείμενο. Οι αξίες αυτές ζωογόνησαν τις συνιστώσες της Αριστεράς, τους δύο προηγούμενους αιώνες. Τους επέτρεψαν να είναι κοντά στον κόσμο, να τον αφουγκραστούν, να γίνουν η φωνή των λαϊκών στρωμάτων, των προλετάριων, των εργαζόμενων. Από τις αξίες αυτές εκπήγασαν εμβληματικές δράσεις όπως τα λαϊκά σχολεία ανά τον κόσμο, η κινητοποίηση και η συνδρομή των απόκληρων, η αλληλεγγύη σε φτωχούς, μετανάστες, πρόσφυγες.

Οι αρχές αυτές καταπατήθηκαν, απαξιώθηκαν, χλευάστηκαν, αλλά αποδείχτηκαν ανθεκτικές. Καταπατήθηκαν, καταρχήν, από τμήματα της Αριστεράς, ιδιαίτερα σταλινικά κόμματα. Με το επιχείρημα ότι η αλήθεια είναι μία, εργαλειοποιήθηκαν από την κομματική νομενκλατούρα. Επιπλέον, από τον Νίτσε και μετά κατανοήσαμε ότι η εξουσία είναι εγγενής σε κάθε οργανισμό, κόμμα, σωματείο. Κάθε οργανισμός, ανεξάρτητα από προθέσεις μελών και ηγετών, εγκλείει σχέσεις δύναμης και εξουσίας. Υπό το πρίσμα αυτό, μπορούμε να δούμε τον «σιδερένιο νόμο της ολιγαρχίας» του Μίχελς, τις αναλύσεις του Φουκό. Τέλος, χλευάστηκαν από τους νεοφιλελεύθερους οι οποίοι, στο κατόπι της Θάτσερ, βλέπουν την κοινωνία ως άτομα που επιδίδονται, το καθένα χώρια, στη μεγιστοποίηση του δικού τους οφέλους.

Συλλογικότητα και αλληλεγγύη αποδείχτηκαν ανθεκτικές. Ο νεοφιλελευθερισμός κατάφερε ισχυρό πλήγμα στις συλλογικότητες, αποδυνάμωσε κοινωνικές δομές, όξυνε τρομακτικά τις ανισότητες, ανέσυρε αντιλήψεις του 19ου αιώνα, που θεωρούσαν τις ανισότητες φυσικές και τις συλλογικότητες αφύσικες, ως κοινοτιστικά ή κρατικιστικά κατάλοιπα. Ταυτόχρονα, αποθέωσε τον κτητικό ατομισμό ως μέσο της προσωπικής και, υποτίθεται έτσι, της συλλογικής ευημερίας. Σήμερα, αυτά είναι υπό αίρεση. Η κατάλυση δημόσιων αγαθών, όπως η παιδεία και η υγεία, η αποστέρησή τους από μεγάλες ομάδες πληθυσμού, ανέδειξε τη ζωτική τους σημασία για αυτές και τις κοινωνίες στο σύνολό τους. Οι διογκούμενες ανισότητες, η φτωχοποίηση όλο και ευρύτερων τμημάτων πληθυσμού, σε εθνική και υπερεθνική κλίμακα, τα μεταναστευτικά ρεύματα, ιδιαίτερα νέων, προς τις πλουσιότερες χώρες, θέτουν υπό αίρεση τις ακολουθούμενες πολιτικές. Ζητούμενα είναι πλέον η αλλαγή πρόσληψης του άλλου, η συνύπαρξη, η αλληλεγγύη.

Τα παραπάνω δε σημαίνουν ότι η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη αποτιμώνται ευρέως ως θεμελιώδεις αξίες. Από έρευνες φαίνεται ότι ο ατομισμός αποτελεί ισχυρό ανάχωμα στην αποδοχή των συλλογικοτήτων, στην ενεργό συμμετοχή. Η αλληλεγγύη πάλι προσκρούει σε πολιτισμικά και μη εμπόδια, ιδιαίτερα όταν πρόκειται για «ξένους», «εχθρούς», στιγματισμένους. Οι δυσκολίες αυτές μας οδηγούν να ξαναδούμε τις αξίες αυτές υπό νέο πρίσμα. Για καιρό στην Αριστερά, τουλάχιστον σε τμήματά της, η αλήθεια θεωρούνταν δεδομένη. Δεδομένα θεωρούνταν και τα μέσα επίτευξης της αλλαγής της κοινωνίας. Στις σημερινές πολύπλοκες κοινωνίες και τα δύο δεν είναι δεδομένα. Από την άλλη, η Αριστερά δεν είναι έξω από την Ιστορία αλλά μέσα σε αυτή. Αυτό σημαίνει ότι οι άνθρωποί της και οι οργανώσεις της είναι εκτεθειμένοι σε πάθη, ανταγωνισμούς, στις σειρήνες και τα θέλγητρα της εξουσίας.

Οι διαπιστώσεις αυτές μπορεί να προφυλάξουν από πάθη και ανταγωνισμούς, κυρίως να καταδείξουν την αναγκαιότητα της συλλογικής δράσης και της αλληλεγγύης με τους άλλους. Με άλλα λόγια, για να παραφράσω τη γνωστή ρήση του Μαρξ, είναι καιρός να κατανοήσουμε τον κόσμο, για να μπορέσουμε να τον αλλάξουμε. Κατανόηση του άλλου σημαίνει ταυτόχρονη διαδικασία κατανόησης του εαυτού. Η αλλαγή του κόσμου προϋποθέτει και την αλλαγή του εαυτού. Η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη διαρκή αλληλεπίδραση με τον κόσμο, χωρίς την ανταλλαγή, χωρίς την αλληλοκατανόηση, χωρίς τη συλλογική συνύπαρξη.

* Πανεπιστήμιο Πατρών 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Αριστερά μπορεί να νικήσει το φασισμό;
Βγήκαν από τα λαγούμια τους, κρυμμένοι επί χρόνια. Οι συνθήκες κρίνονται ώριμες, εν απουσία συγκροτημένου αριστερού πόλου, τόσο στην Ευρώπη, όσο και παγκόσμια. Ο λόγος για τα ακροδεξιά και τα νεοναζιστικά...
Η Αριστερά μπορεί να νικήσει το φασισμό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ρατσισμός, η Αριστερά, ο καπιταλισμός
Τα λεγόμενα «νέα κοινωνικά κινήματα» -ο φεμινισμός, το κίνημα για τα δικαιώματα των ομοφυλόφιλων, το αντιρατσιστικό κίνημα- δεν είναι και τόσο «νέα». Λέγονται έτσι επειδή σε οργανωμένη και εκτεταμένη μαχητική...
Ο ρατσισμός, η Αριστερά, ο καπιταλισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλλο είναι το πρόβλημα
Τώρα που κόπασε ο καβγάς για την άδεια που πήρε ο Δημήτρης Κουφοντίνας, όχι γιατί κάπου καταλήξαμε αλλά επειδή η βραχύβια προσοχή μας βρήκε άλλα να ασχοληθεί, θα άξιζε ίσως τον κόπο να ξαναδούμε το πρόβλημα,...
Αλλο είναι το πρόβλημα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δεν φταίει (μόνο) το δικαστήριο!
Φταίει η επιμονή της Ηριάννας να σταθεί δίπλα στον σύντροφό της όταν εκείνος κυνηγήθηκε γιατί είχε -λέει- φιλίες με δύο μέλη των Πυρήνων. Φταίει το κύμα συμπαράστασης που γέμισε το Εφετείο. Φταίνε εκείνοι που...
Δεν φταίει (μόνο) το δικαστήριο!
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Για τον άνθρωπο που πήρε πάνω του τις ευθύνες»
Ο Δημήτρης Κουφοντίνας δεν είναι ένας οποιοσδήποτε κρατούμενος, δεν είναι απλά ένας χαμένος στρατιώτης της επανάστασης –έτσι τον αποκάλεσε κάποτε μια γαλλική εφημερίδα– που δεν έμαθε ποτέ ή δεν θέλησε να...
«Για τον άνθρωπο που πήρε πάνω του τις ευθύνες»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια ζωή στη ζυγαριά
Ακόμη μία επιστολή συμπαράστασης για την Ηριάννα, τη φοιτήτρια που καταδικάστηκε σε κάθειρξη 13 ετών επειδή παλιότερα ο σύντροφός της είχε φιλική σχέση με δύο μέλη των «Πυρήνων της Φωτιάς».
Μια ζωή στη ζυγαριά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας