• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.0°C / 32.9°C
    4 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 26.6°C / 32.9°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.0°C / 34.3°C
    3 BF
    44%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 30.3°C
    1 BF
    54%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 30.2°C
    2 BF
    48%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    30°C 26.8°C / 30.0°C
    2 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.2°C / 26.5°C
    2 BF
    44%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    1 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 29.9°C
    5 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 28.5°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    5 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 29.0°C
    2 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    62%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 31.2°C
    0 BF
    37%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.5°C / 31.6°C
    2 BF
    41%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 28.8°C
    3 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.6°C / 33.0°C
    3 BF
    28%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.3°C / 28.3°C
    3 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.7°C / 30.5°C
    2 BF
    78%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    1 BF
    60%
DREAMSTIME
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πάλι για τις δημο(σ)κοπήσεις

  • A-
  • A+

Τον Δεκέμβριο του 1996, τα μέλη της Επιτροπής Ελέγχου της Ερευνας Τηλεθέασης εξέλεξαν παμψηφεί τρία άτομα, ώστε να αποτελέσουν για λογαριασμό της τούς ελεγκτές της AGB Hellas, εταιρείας ποσοτικής αποτύπωσης της έρευνας τηλεθέασης, που εκείνη την εποχή είχε αποκτήσει δυσμενή δημοσιότητα, μέσω των ΜΜΕ.

Οι τρεις ελεγκτές, που ήταν ο αείμνηστος δρ Σωτήρης Καρπαθόπουλος, ο δρ Toby Syfret και ο υποφαινόμενος, είχαν ασχοληθεί επαγγελματικά σε βάθος με τα προβλήματα της τηλεόρασης, στην οποία εντασσόταν και η έρευνα τηλεθέασης. Μάλιστα, ο δρ Syfret διακρινόταν από την εκτεταμένη διεθνή του εμπειρία, εφόσον είχε εργασθεί ως ελεγκτής σε αρκετές περιπτώσεις σε διάφορες χώρες, σε όλον τον κόσμο. Η ομάδα των ελεγκτών δρούσε σε απόλυτα στενή συνεργασία. Εγώ αποχώρησα από την ομάδα αυτή τον Οκτώβριο του 2002, εξαιτίας οικογενειακών λόγων, αν και μερικά χρόνια μετέπειτα εργάσθηκα ως ελεγκτής σε ομάδα με διαφορετική σύνθεση, με τον ίδιο στόχο. Το 2007, έγραψα και δημοσίευσα ένα βιβλιαράκι με τίτλο «Τηλεθέαση»1, καταγράφοντας τα σχετικά με την έρευνα τηλεθέασης στην Ελλάδα αλλά και διεθνώς.

Η τηλεθέαση αφορά μια διαδικασία μετασχηματισμών, ξεκινώντας από τα άτομα (τους ερωτώμενους) που μετασχηματίζονται σε κοινά (αθροίσματα ατόμων) που μετασχηματίζονται σε ακροατήρια (δηλ. σε καταναλωτές περιεχομένου των ΜΜΕ) και τα οποία διαθέτουν μια ποσοτική αναπαράσταση.

Λέγοντας αντιπροσωπευτικό δείγμα όσων συμμετέχουν στην έρευνα, μιλάμε για ένα τυχαίο δείγμα. Και αυτή είναι η μεγάλη δυσκολία, ως προϋπόθεση να μπορέσουμε να εξάγουμε αξιόπιστα τελικά στοιχεία, τα οποία θα μεταφερθούν στον πληθυσμό αναφοράς. Εκεί βρίσκεται ο πυρήνας των δυσχερειών των όποιων ερευνών, αδιάφορα εάν είναι έρευνες τηλεθέασης ή πολιτικές δημο(σ)κοπήσεις.

Η AGB Hellas έλυνε το πρόβλημα, διαμορφώνοντας αυτό που ονόμαζε Ερευνα Βάσης (Establishment Survey), που χρησιμεύει για την ποσοτική εκτίμηση του πληθυσμού στον οποίο αναφέρεται η έρευνα, αλλά και για τη δημιουργία μιας δεξαμενής, ενός αποθέματος νοικοκυριών, με τα οποία αντικαθίστανται νοικοκυριά που αποχωρούν από το δείγμα της AGB, σύμφωνα με εκ των προτέρων καθορισμένες προδιαγραφές.

Αυτό προϋποθέτει τα πλέον πρόσφατα ποσοτικά αποτελέσματα της απογραφής του πληθυσμού, που διεξάγεται ανά δεκαετία από την Ελληνική Στατιστική Υπηρεσία. Εννοείται ότι μόνο τα πλέον πρόσφατα στοιχεία της απογραφής είναι χρήσιμα, με την έννοια ότι η όποια χρήση παλαιότερων στοιχείων προκαλεί στρεβλώσεις, που αχρηστεύουν την έρευνα. Βέβαια, η ασφαλέστερη διαδικασία είναι οι προσωπικές συνεντεύξεις με γραπτά ερωτηματολόγια, εφόσον τηρούνται αυστηρότατα οι προϋποθέσεις της κατασκευής του τυχαίου δείγματος. Η διαδικασία αυτή ελέγχεται ευκολότερα, αλλά είναι και η ακριβότερη από όλες.

Είναι φανερό ότι η βάση των όποιων ερευνών, τηλεθέασης ή άλλων, είναι η απογραφή του πληθυσμού. Γι' αυτόν τον λόγο τα ποσοτικά εξαγόμενά της είναι κρίσιμα όχι μονάχα εκεί, αλλά και σε κάθε μακρόπνοο σχεδιασμό της διοίκησης. Στις μέρες μας, ο έλεγχος των δημο(σ)κοπήσεων έχει ιδιαίτερα ατονήσει και το γεγονός αυτό τις καθιστά εντελώς αμφιβόλου σημαντικότητας. Εχουμε φτάσει στο σημείο όπου ο κάθε πικραμένος, χωρίς καμία σχέση με τον ΣΕΔΕΑ2, το συλλογικό όργανο των εταιρειών ερευνών, να πραγματοποιεί και από μία έρευνα, η οποία χρησιμοποιείται αποκλειστικά και ξεκάθαρα ως πολιτικό σανό, απευθυνόμενη σε άτομα που προφανώς δεν γνωρίζουν τις προϋποθέσεις που έχει θέσει ο ΣΕΔΕΑ για τη διεξαγωγή της όποιας έρευνας. Η ανακοίνωση της κάθε έρευνας θα πρέπει να φέρει την υπογραφή της εταιρείας που τη διεξήγαγε, προς αποφυγήν των όποιων παρερμηνειών.

Υπάρχει σειρά ερωτημάτων για τα οποία δεν υπάρχει απολύτως καμία πληροφόρηση, όπως λ.χ. α) πόσα άτομα προσεγγίσθηκαν και πόσα όντως απάντησαν στις ερωτήσεις της έρευνας, β) δεν αναφέρεται συστηματικά ποιος πληρώνει τη διεξαγωγή της ή γ) με ποιον τρόπο και με ποια στοιχεία της απογραφής πραγματοποιούνται οι σταθμίσεις. 'Η τα προβλήματα εγκυρότητας που έχουν προκύψει σχετικά με τον τρόπο διεξαγωγής 1) μέσω τηλεφώνου ή 2) μέσω διαδικτύου ή και η ουδετερότητα των ερωτήσεων, βασική προϋπόθεση της διεξαγωγής της έρευνας.

Υπενθυμίζω ότι η εξαγωγή ερευνών παραμένει στο στάδιο του φορντισμού (ως μία πλήρως βιομηχανική διαδικασία), που εδραιώθηκε κατά τις αρχές του 20ού αιώνα και κατά συνέπεια διακατέχεται από έναν εντελώς παλαιοκαιρίτικο και πλήρως απαξιωμένο ντετερμινισμό, όταν οι σημερινές κοινωνίες διαφέρουν εντελώς από αυτές του 20ού αιώνα, εφόσον είναι ιδιαίτερα ρευστές και μπορούν να σκιαγραφηθούν μέσω των δυναμικών συστημάτων (και όντως η διεξαγωγή ερευνών αποτελεί ένα δυναμικό σύστημα).

Ο στόχος είναι να αποφύγουμε το garbage in, garbage out (εισάγω σκουπίδια, εξάγω σκουπίδια), ο κούφιος λόγος για εντυπωσιασμό των ακροατηρίων των ΜΜΕ, με προσδοκώμενα συγκεκριμένα πολιτικά οφέλη.

(1) Μαν. Χαιρετάκης «Τηλεθέαση», Εκδόσεις Πατάκη, Αθήνα 2007, 91 σελίδες.

(2) Ο ιστότοπος του ΣΕΔΕΑ (https://sedea.gr) περιέχει πλήθος πληροφοριών σχετικά με τα μέλη του, τις προϋποθέσεις για έρευνες και τη χάρτα που έχουν υπογράψει τα μέλη του.

 * ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ανατομία μιας δημοσκόπησης
Είναι οξύμωρο να γίνεται τόσο συχνά λόγος, ειδικά από φιλοκυβερνητικά ΜΜΕ, περί εμπιστοσύνης στην ελληνική πολιτική, όταν παραδείγματα σαν την Abacus επενδύουν σε διχαστικές και παραπλανητικές ενέργειες....
Η ανατομία μιας δημοσκόπησης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μία ΕΡΤ να λειτουργεί με τους κανόνες της αγοράς
Η δημιουργία μέσα στον οργανισμό της ΕΡΤ μιας πραγματικά ανεξάρτητης υπηρεσίας, η οποία θα ελέγχει την οικονομική διαχείριση της ΕΡΤ και την ποιότητα των προγραμμάτων της θα αποτελέσει μία «δικλίδα ασφαλείας».
Μία ΕΡΤ να λειτουργεί με τους κανόνες της αγοράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παγίδα της επικαιρότητας
Στη σύμβαση του χρόνου, κάθε ορόσημό του που συμβολικά σηματοδοτεί το κλείσιμο ενός κύκλου και το άνοιγμα ενός άλλου αποτελεί αφορμή εκ νέου ανάγνωσης και επανατοποθέτησης των δεδομένων στον βραχύ και μακρύ...
Η παγίδα της επικαιρότητας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι «δημοσκόποι» ως «δημογέροντες»;
Δίνουν και παίρνουν οι «δημοσκοπήσεις», συχνά πανεπιστημιακής κοπής, συνήθως ανά μήνα, που καταλαμβάνουν τους θεσμούς «δημοσιότητας» με τα «αποτελέσματά» τους φέρνοντας τις κοινοβουλευτικές εκλογές πολύ πριν...
Οι «δημοσκόποι» ως «δημογέροντες»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επαναλαμβανόμενη αστοχία των δημοσκοπήσεων
Το τελευταίο διάστημα έχουν δημοσιευτεί πύρινα άρθρα εναντίον των νέων «αποδιοπομπαίων τράγων», δηλαδή των εταιρειών δημοσκοπήσεων, κατά τα ειωθότα. Ωστόσο, υπάρχει μια σειρά προβλημάτων που δεν έχει υπόψη...
Η επαναλαμβανόμενη αστοχία των δημοσκοπήσεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι οπαδοί του… τζάμπα «ναι»
Ζούμε μια «τρελή» αντιστροφή ρόλων. Παρότι το περασμένο καλοκαίρι οι οπαδοί του «ναι» ψήφισαν από κοινού με τον ΣΥΡΙΖΑ το τρίτο Μνημόνιο –και πολύ σωστά– για να παραμείνει η χώρα στο ευρώ, σήμερα «νίπτουν τας...
Οι οπαδοί του… τζάμπα «ναι»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας