• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 0.6°C / 3.7°C
    2 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C -1.8°C / 2.7°C
    2 BF
    46%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 3.0°C / 4.9°C
    4 BF
    53%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    3 BF
    37%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / -0.4°C
    3 BF
    40%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    0°C -2.0°C / -0.2°C
    1 BF
    50%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    -6°C -5.6°C / -3.8°C
    2 BF
    50%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C 0.7°C / 0.7°C
    2 BF
    69%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 3.3°C / 6.8°C
    5 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 0.1°C / 2.9°C
    4 BF
    70%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.5°C / 6.4°C
    5 BF
    51%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    5 BF
    58%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 5.8°C
    3 BF
    62%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / 1.1°C
    3 BF
    59%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    1°C 0.6°C / 0.6°C
    1 BF
    74%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.8°C / 7.8°C
    3 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Ήπιες χιονοπτώσεις
    1°C 0.8°C / 2.1°C
    2 BF
    95%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    1°C 1.0°C / 1.0°C
    0 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    0°C 0.3°C / 0.7°C
    2 BF
    49%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -3°C -3.4°C / -3.4°C
    2 BF
    59%
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ατομα, έθνη, ταυτότητα

  • A-
  • A+

Τόσο ανάμεσα στα άτομα όσο και στα έθνη, η ταυτότητα γεννιέται από αντίθεση και αυτο-ταυτοποίηση. Γνωρίζουμε πολύ καλά τις αρετές και τα μειονεκτήματα της ταυτότητας των εθνών. Αυτή η ταυτότητα δημιούργησε τη λαμπρή εξέλιξη της Ευρώπης και ταυτόχρονα τις σημερινές δυσκολίες να τη διαφυλάξουν, να την επεκτείνουν, ακόμη και να τη διατηρήσουν.

Η Ευρώπη μοίρασε σε όλες τις φάσεις ύπαρξής της, και αργότερα σε ολόκληρο τον κόσμο, την αρχή της διαίρεσης ανάμεσα στα έθνη, πράγμα που εδώ και τρεις αιώνες ήταν λιγότερο εκτιμημένο και λιγότερο ακολουθούμενο. Και δεν κρατήθηκε ήσυχη έως ότου το μωσαϊκό των γλωσσών δεν ταυτίστηκε με το μωσαϊκό των κρατών. Μέχρι να βρουν τα κράτη την ανακούφιση στο κρεβάτι τους, η αναστάτωση δεν ηρέμησε. Οταν όμως η αναστάτωση της διαίρεσης ήταν έτοιμη να κοπάσει, αφήνοντας πίσω της λίγες και περιθωριακές εξαιρέσεις και ασήμαντους επαναπροσδιορισμούς των συνόρων, η Ευρώπη τινάχτηκε στον αέρα από δύο συνεχόμενους και τρομερούς παγκόσμιους πολέμους, από τον διαμελισμό της Γιουγκοσλαβίας, τη διαίρεση της Τσεχοσλοβακίας και τώρα την Ουκρανία.

Τι είναι λοιπόν αυτή η εθνική ταυτότητα που παρήγαγε την έκρηξη του εθνικισμού; Τι πράγμα είναι η αίσθηση του αποκλεισμού και της συμμετοχής; Και τι είναι, τέλος, τα εθνικά κράτη που η ιστορία παραχώρησε στη γεωγραφία και που τώρα η γεωγραφία πρέπει να επιστρέψει στην ιστορία; Για ποιο λόγο οι άνθρωποι πρέπει να συνυπάρχουν λόγω γλώσσας και παρελθόντος, περικυκλωμένοι από βουνά και ποτάμια, Αγγλοι με Αγγλους, Ελληνες με Ελληνες, Ιταλοί με Ιταλούς, Ιρλανδοί με Ιρλανδούς; Οι γλώσσες έχουν βέβαια μια αποφασιστική σημασία στη διαφοροποίηση των πολιτισμών και των θεσμών.

Αλλά, αν εξετάσουμε και την αρχαία ιστορία, ούτε η γλωσσική ενοποίηση εξασφαλίζει την ενότητα ενός πολιτισμού στις στιγμές που βρίσκεται σε κίνδυνο, που διαφορετικά θα την καθιστούσαν απαραίτητη. Αντίθετα, γιατί να μην μπορούσαν να ενώνονται με συγγένειες και προτροπές του παρόντος κτηνοτρόφοι με κτηνοτρόφους, ποδηλάτες με ποδηλάτες; Τέλος, για ποιο λόγο η ένωση των προλετάριων όλου του κόσμου προχώρησε σε επαναστάσεις μόνον εκεί όπου υπήρχαν ή θα έπρεπε να υπάρχουν τα έθνη, επαναστάσεις πάντα κάθετες, σε μία μόνο χώρα, και ποτέ οριζόντιες, σε ένα σύνολο χωρών;

Η ιστορία έδωσε πολλά στη γεωγραφία. Τι μπορεί να δώσει σήμερα η γεωγραφία στην ιστορία;

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ευρώπη και οι πόλεμοι από το 1643
Θυμάμαι ότι αυτό που έλεγε στους λαούς της Ευρώπης η ΕΟΚ και μετά η Ε.Ε., ότι η ενοποίηση δεν θα ξαναφέρει τον πόλεμο στην Ευρώπη, δεν μπορεί να χαρακτηριστεί παρά μόνο διαφημιστικό εύρημα, και μάλιστα εντελώς...
Η Ευρώπη και οι πόλεμοι από το 1643
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρόσφυγες, μετανάστες, εκπατρισμένοι
Η χρησιμοποίηση νεολογισμών είναι χρήσιμη, ευπρόσδεκτη και θεμιτή, αφού μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τα φαινόμενα που ανακύπτουν και να περιγράψουμε ορθότερα την υφιστάμενη κατάσταση. Θα πρέπει να...
Πρόσφυγες, μετανάστες, εκπατρισμένοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινωνικές κρίσεις και καπιταλισμός
Με την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία συμβαίνουν «πράγματα» τα οποία σχεδόν κανένας πόλεμος δεν θα μπορούσε να θέσει ως στόχο του. Ο πόλεμος στην Ουκρανία (ο Πούτιν καταδικάζεται στη διεθνή συνείδηση για το...
Κοινωνικές κρίσεις και καπιταλισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας ιστορικός παραλληλισμός
Οι ιστορικοί του μεσοπολέμου συμφωνούν ότι η Συνθήκη των Βερσαλλιών ήταν όχι μόνο αυστηρή, αλλά σαφώς εκδικητική σε βάρος της Γερμανίας. Και συμφωνούν επίσης ότι οι Γερμανοί, από τους πολιτικούς μέχρι τους...
Ενας ιστορικός παραλληλισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γένους θηλυκού
Ο σπόρος κάθε αγώνα απελπισμένων ανθρώπων, κάθε απελπισμένου αγώνα, μπορεί να μην καρπίζει ακόμα αλλά ταξιδεύει μέσα από τα υπόγεια νερά.
Γένους θηλυκού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για τη γιαγιά Στέλλα της καρδιάς μου…
Γιατί η Ελλάδα χωρίς τους Μικρασιάτες πρόσφυγες δεν θα ήταν η ίδια. Γιατί η Ελλάδα χωρίς τη γιαγιά Στέλλα και κάθε γιαγιά, όπως η Στέλλα, θα ήταν πολύ φτωχότερη.
Για τη γιαγιά Στέλλα της καρδιάς μου…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας