• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.3°C / 20.1°C
    1 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.6°C / 16.9°C
    3 BF
    80%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 18.4°C
    1 BF
    78%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 14.7°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.5°C / 16.4°C
    1 BF
    88%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 12.8°C
    2 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 16.6°C
    2 BF
    87%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 18.1°C
    3 BF
    94%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    81%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.1°C / 20.2°C
    1 BF
    76%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    1 BF
    76%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 12.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 11.5°C / 15.6°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    19°C 12.8°C / 19.3°C
    2 BF
    78%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.5°C / 19.9°C
    0 BF
    94%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.8°C / 17.6°C
    1 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 13.7°C / 17.0°C
    2 BF
    78%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    2 BF
    87%

Η Αριστερά στα χρόνια της λιτότητας

  • A-
  • A+

Αποτελεί πλέον κοινή παραδοχή ότι στο πλαίσιο του επώδυνου συμβιβασμού που σηματοδοτεί η συμφωνία με τους πιστωτές, η Αριστερά πρέπει να επινοήσει εκ νέου τον ρόλο της και να επαναδιατυπώσει το όραμά της με ένα νέο αφήγημα, προσαρμοσμένο στις νέες ασφυκτικές συνθήκες διακυβέρνησης.

Προσώρας, στο επίπεδο της εκλογίκευσης της συμφωνίας, κερδίζουν έδαφος οι «αμυντικές» ή «απολογητικές» προσεγγίσεις που ερμηνεύουν τον συμβιβασμό ως ένα νέο «Μπρεστ Λιτόφσκ», ως τον πικρό καρπό μιας βαριάς ήττας, που υπενθυμίζει τις αρετές του πολιτικού ρεαλισμού που επέδειξε ο Λένιν για να διασώσει ό,τι μπορούσε από τη σοσιαλιστική επανάσταση. Με άλλα λόγια, «συνθηκολογήσαμε για να σταθούμε στα πόδια μας και μετά βλέπουμε με τους Ευρωπαίους εκβιαστές…»

Αυτή η ερμηνεία δεν προσφέρει σπουδαίες υπηρεσίες στην «Κυβερνώσα Αριστερά», αφού την εκθέτει ως έρμαιο των εξελίξεων και των εξωγενών επικαθορισμών, ενώ δεν αποκαθιστά επ’ ουδενί την τρωθείσα τιμή του αριστερού κόσμου, καθώς βάζει επ’ αόριστον «στο ψυγείο» το πρόταγμα της κοινωνικής αλλαγής.

Ουσιαστική διέξοδο στην αριστερή διακυβέρνηση μπορεί να προσφέρει μόνο μια προωθητική και δημιουργική αφήγηση, ικανή να εμπνεύσει ένα νέο συλλογικό ήθος και μια νέα συνολική προσπάθεια εθνικής ανόρθωσης σε δύσκολες συνθήκες περιοριστικών πολιτικών. Κάπου εδώ αξίζει να ξαναθυμηθούμε πώς ένας μεγάλος διανοητής και πολιτικός της Αριστεράς, ο Ενρίκο Μπερλινγκουέρ, αντιλαμβανόταν τους επώδυνους συμβιβασμούς και τις επιβεβλημένες θυσίες ενός λαού για να διασωθούν τόσο η εθνική αξιοπρέπεια όσο και η προοπτική της κοινωνικής αλλαγής.

Πράγματι οι απόψεις του Μπερλινγκουέρ, ιστορικού ηγέτη του Κ.Κ. Ιταλίας, που διατυπώθηκαν όχι πολλά χρόνια πριν (στα τέλη της δεκαετίας του ’70) σε ένα περιβάλλον κρίσης, όχι εντελώς ανόμοιο με το σημερινό (ελλείμματα, δημόσιο χρέος, ανεργία), αποκτούν σήμερα μια παράδοξη επικαιρότητα. Εξηγούμαι: Κάθε φορά που η αναγκαιότητα της δημοσιονομικής σταθεροποίησης και προσαρμογής πρόβαλλε ως αναπόδραστη, έμπαινε μοιραία και το ερώτημα αν ένα πρόγραμμα λιτότητας έχει πολιτικό ή ιδεολογικό πρόσημο. Ο Ιταλός ηγέτης απαντούσε απερίφραστα ότι η λιτότητα δεν είναι εξ ορισμού αντιλαϊκή, ταξική ή νεοφιλελεύθερη, αλλά κάτω από ορισμένες προϋποθέσεις μπορεί να αποτελέσει μια αυθεντικά αριστερή πολιτική!

Κατά πρώτον, για φιλοσοφικούς και ηθικούς λόγους, ριζικά αντίθετους με τον συντηρητικό «οικονομικό ρεαλισμό», καθώς για τον Μπερλινγκουέρ «είναι αυταπάτη η διαιώνιση ενός μοντέλου ανάπτυξης που στηρίζεται στην τεχνητή μεγέθυνση της ιδιωτικής κατανάλωσης που αποτελεί πηγή σπατάλης, παρασιτισμού, εξάντλησης των πόρων και οικονομικών καταστροφών».

Κατά δεύτερον, για λόγους κοινωνικής δικαιοσύνης, δεδομένου ότι η δημόσια σπατάλη, η φοροδιαφυγή, η μαύρη εργασία και η διαφθορά (οι ιταλικές παθογένειες τού τότε και της Ελλάδας τού σήμερα) πλήττουν πρωτίστως τα συμφέροντα των εργαζομένων, καθώς αναδιανέμουν εισόδημα σε βάρος της μισθωτής εργασίας και της κοινωνικής πολιτικής επ’ ωφελεία πελατειακών και παρασιτικών συμφερόντων, υποτελών του συστήματος.

Με αυτό το ιδεολογικό περιεχόμενο ο Μπερλινγκουέρ κάλεσε τους εργαζόμενους το 1977 να στηρίξουν σκληρά μέτρα δημοσιονομικής εξυγίανσης, θέτοντας δύο κρίσιμες προϋποθέσεις για τη γείωση των περιοριστικών πολιτικών στις λαϊκές δυνάμεις: πρώτον, να κατανέμονται δίκαια τα κοινωνικά βάρη -αναδιανέμοντας εμμέσως εισόδημα προς τα χαμηλότερα στρώματα- και να ενεργοποιείται ένα δίχτυ ασφάλειας για τους πιο αδύναμους.

Δεύτερον, και σπουδαιότερο, να προωθείται ένα ευρύτερο πλέγμα μεταρρυθμίσεων στο κράτος και την οικονομία, που δεν θα μπαλώνουν προσωρινά τις δημοσιονομικές ανισορροπίες, αλλά θα ξεριζώνουν οριστικά τους μηχανισμούς που παράγουν κοινωνική ανισότητα και αρνητική αναδιανομή εισοδήματος (πελατειασμός, παρασιτισμός, φοροδιαφυγή, διαφθορά).

Ενα «πρόγραμμα λιτότητας» θα μπορούσε επομένως να χρησιμεύσει ως το εργαλείο για τη μετάβαση προς ένα νέο δικαιότερο και υγιέστερο οικονομικό περιβάλλον, όπου το υποκείμενο της διακυβέρνησης θα διατηρεί την «ιδιοκτησία» των περιοριστικών πολιτικών επιλέγοντας τους κερδισμένους και τους χαμένους της δημοσιονομικής προσαρμογής.

Οι μεταρρυθμίσεις που συνοδεύουν αυτό το πρόγραμμα δεν θα είχαν ωστόσο καμία αξία, αν οι κυβερνώντες τις υιοθετούσαν με βαριά καρδιά είτε ως αγγαρεία είτε ως αναγκαίο κακό, που αντιστρατεύεται τον αξιακό κώδικα της Αριστεράς. Για τον Μπερλινγκουέρ, αντιθέτως, οι μεταρρυθμίσεις έπρεπε να αποκτήσουν ευρεία λαϊκή στήριξη, ακριβώς επειδή οι έμμεσες αναδιανεμητικές τους επιπτώσεις κατέληγαν προς όφελος των εργαζόμενων και σε βάρος της οικονομικής μαφίας. Αρα η Αριστερά έπρεπε όχι μόνο να πιστέψει σ' αυτές, αλλά και να εμπεδώσει στην κοινωνία ένα νέο ήθος και μια νέα αγωνιστική συλλογικότητα που θα διευκόλυνε την εφαρμογή και μακροημέρευσή τους!

Οι αναλογίες με την παρούσα κατάσταση στη χώρα μας είναι πράγματι εντυπωσιακές. Οπως και η πρόκληση για την εγχώρια «Κυβερνώσα Αριστερά» να επαναδιατυπώσει τον λόγο της, να αναπλάσει το όραμά της και να οικοδομήσει μια νέα -πιο ανθεκτική- πολιτική ενότητα, ανασυντάσσοντας παράλληλα τη χώρα πάνω σε υγιέστερες και φιλολαϊκότερες βάσεις. Χωρίς καμία απολογητική διάθεση, ενοχικά συμπλέγματα ή καθηλωτικές φοβικές νοοτροπίες.

*διδάκτορας Δημοσίου Δικαίου – πρώην νομάρχη

 

 

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χρειαζόμαστε πολιτικό σχέδιο απεμπλοκής
Η συμφωνία που επίκειται να υπογραφεί, αναντίρρητα προϊόν εκβιασμού, δεν είναι μόνον ότι δεν βγαίνει οικονομικά ή καταλήγει σε περαιτέρω κοινωνική ισοπέδωση. Το πιο σοβαρό είναι ότι απογοητεύει και απομακρύνει...
Χρειαζόμαστε πολιτικό σχέδιο απεμπλοκής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διαχείριση ΣΥΡΙΖΑ και το «μικρότερο κακό»
Η βασική κριτική που ασκείται σήμερα από τη Δεξιά στην κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ είναι ότι κατέστρεψε την οικονομία οδηγώντας τη σε καχεξία και οπισθοδρόμηση. Το δυστύχημα είναι ότι την κριτική αυτή ασπάζεται από άλλη...
Η διαχείριση ΣΥΡΙΖΑ και το «μικρότερο κακό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μεταρρυθμιστική τόλμη και τίποτε λιγότερο
Λίγες εβδομάδες μετά την ολοκλήρωση του τρίτου και τελευταίου προγράμματος, η χώρα καλείται να ορίσει νέες συντεταγμένες για τη μετά το μνημόνιο πορεία. Καλείται να χαράξει στρατηγικές σε ένα ευρύ πλέγμα...
Μεταρρυθμιστική τόλμη και τίποτε λιγότερο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συγκίνηση στις Πρέσπες, γλυκόξινη γεύση στο Ζάππειο
​Οι δύο εκδηλώσεις, στις Πρέσπες και στο Ζάππειο, έχουν υψηλό συμβολισμό. Οι Πρέσπες συγκίνησαν. Το Ζάππειο, αντίθετα, άφησε μια γεύση γλυκόξινη. Συμβόλισε τη δυσχερή θέση και τις αντιφάσεις μιας Αριστεράς που...
Συγκίνηση στις Πρέσπες, γλυκόξινη γεύση στο Ζάππειο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιο είναι το κομματικό σύστημα της κρίσης;
Από τα πρώτα χρόνια της κρίσης έγινε αντιληπτό ότι ο παλιός δικομματισμός που εξέθρεψαν η Ν.Δ. και το ΠΑΣΟΚ είχε εξ ολοκλήρου καταρρεύσει. Αυτό που παραμένει ωστόσο ασαφές είναι ποιο κομματικό σύστημα ήρθε...
Ποιο είναι το κομματικό σύστημα της κρίσης;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι αν έχει δίκιο ο Μητσοτάκης;
Αν δεν υπάρχει πραγματική εναλλακτική στην ασκούμενη από όλους εδώ κι εφτά χρόνια πολιτική, αν η λιτότητα και οι «μεταρρυθμίσεις» του 3ου Μνημονίου δεν εμποδίζουν την «ανάπτυξη», αν η λύση θα έλθει από το QE,...
Κι αν έχει δίκιο ο Μητσοτάκης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας