• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 24.2°C / 27.9°C
    4 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 26.6°C
    2 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.0°C / 27.1°C
    1 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.1°C / 24.9°C
    0 BF
    69%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.0°C / 26.0°C
    1 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 23.7°C
    2 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    1 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.4°C / 26.0°C
    4 BF
    61%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.5°C / 24.9°C
    2 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.4°C
    4 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 25.1°C
    0 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    3 BF
    89%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.4°C / 23.9°C
    3 BF
    69%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 22.5°C / 29.5°C
    1 BF
    52%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.4°C / 25.8°C
    1 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.5°C / 28.0°C
    1 BF
    40%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 23.3°C / 24.9°C
    2 BF
    73%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.7°C / 25.1°C
    1 BF
    84%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.1°C / 24.1°C
    0 BF
    54%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Τα άνθη της κερδοσκοπίας και ο προσεκτικός... κηπουρός

  • A-
  • A+

Ο Τάκης σήκωσε το κεφάλι και με κοίταξε με ύφος που υπονοούσε στην καλύτερη περίπτωση «Τι μπορείς να καταλάβεις εσύ;» και στη χειρότερη «Δεν απαντώ σε βλακώδεις ερωτήσεις» και επέστρεψε στον μαγικό μπακαλιάρο και στη θεϊκή ταραμοσάλατα. Παρεμπιπτόντως ο μπακαλιάρος που κάνει η Σεβαστή στο μαγέρικο είναι θεϊκός, η δε ταραμοσαλάτα με τις γεύσεις να υποδηλώνουν αντί να κραυγάζουν, σε αποπλανά. Ελεγα, λοιπόν, για τις σιωπές. Ο Τάκης δεν είναι τυχαίος. Από μικρό παιδί στα χωράφια και στις λαϊκές, έχει εντρυφήσει στους ανθρώπινους χαρακτήρες και στις δυνάμεις που κατευθύνουν την αγορά. Υπό αυτήν την έννοια είναι ο πιο κατάλληλος να απαντήσει στο ερώτημα που μας καίει: «Ποιος είναι πιο δυνατός: η κυβέρνηση ή αυτοί που παίζουν με τις τιμές όπως παίζει το μπεγλέρι του ο μπαρμπα-Γιώργης;»

Η απαξιωτική σιωπή έδωσε την απάντηση: Πιο δυνατοί είναι αυτοί που έχουν τη δύναμη να ανεβάζουν τις τιμές και να αδειάζουν τα ράφια ανεξαρτήτως του ποιος κυβερνά. Μια δράκα ανθρώπων που πυρπολούν χώρες και προκαλούν λιμούς με την ίδια αδιαφορία που χαρακτηρίζει τους εμπρηστές που βάζουν φωτιά στα ξερόχορτα τις μέρες του λίβα. Το αντιλαμβάνεσαι διαπιστώνοντας ότι το μοτίβο της κερδοσκοπίας επαναλαμβάνεται ανά τους αιώνες: Οι κερδοσκόποι αξιοποιούν τις «ευκαιρίες» και ανεβάζουν τις τιμές, οι πολιτικοί δημοσίως επικαλούνται... το μοιραίο και υπογείως καλλιεργούν τις συνθήκες για να «ευδοκιμήσουν» ανατιμήσεις και οι απλοί άνθρωποι... πληρώνουν.

Στο πλαίσιο έρευνας για την ελληνική οικονομία την περίοδο 1914-1923 διάβασα το κείμενο του Δ. Καλιτσουνάκη για την εξέλιξη των τιμών και των μισθών που είχε δημοσιευτεί τον Ιούλιο του 1923 στην εφημερίδα «Ελ. Τύπος»:

«...Η τιμή του ψωμιού ανέβηκε 12,5 φορές, του κρέατος 18,7 φορές, του λαδιού 17,5 φορές, των φασολιών 12 φορές, του σαπουνιού 17 φορές, του ρυζιού 18,5 φορές, της ζάχαρης 22,7 φορές, του καφέ 16 φορές... Ως προς τα ημερομίσθια Αθηνών και Πειραιά [...] υπήρξαν και τινά φθάσαντα μόνο εις το πολλαπλάσιον του 3-5...».

Ο Κωνσταντίνος, ο Βενιζέλος, ο Γούναρης, ο Πλαστήρας έρχονται και παρέρχονται αλλά οι κερδοσκόποι αμετακίνητοι ανέβαζαν τις τιμές και με τη βοήθεια των πολιτικών κρατούσαν χαμηλά τους μισθούς.

Δεν θα είχα απολύτως κανένα πρόβλημα όχι απλώς να αποδεχτώ τις ανεξάντλητες δυνάμεις της αγοράς αλλά να πάω γονυπετής μέχρι τον καθεδρικό ναό της κερδοσκοπίας, το Χρηματιστήριο, για να δηλώσω την πίστη μου αν δεν είχα διαπιστώσει μια καθοριστική ανακολουθία στη θεολογική ερμηνεία των «δυνάμεων της αγοράς». Οι θηριώδεις δυνάμεις της δεν είναι ούτε αυθύπαρκτες ούτε αυθυπόστατες, όπως θέλουν να τις εμφανίσουν οι υπέρμαχοι της «ελευθερίας της αγοράς», αλλά η ύπαρξη και η δύναμή τους συνδέονται και εξαρτώνται από τη στάση των «αρχόντων» της πολιτικής.

Το αντιλαμβάνεσαι μελετώντας τις κρίσεις που συγκλόνισαν τις αγορές τα τελευταία πενήντα χρόνια. Για την κρίση των «τοξικών» στεγαστικών, την έκρηξη των τιμών των δημητριακών στα μέσα της δεκαετίας του 2000 που προκάλεσε επισιτιστική κρίση στις φτωχές χώρες, τον υψηλό πληθωρισμό στις δεκαετίες του ’70 και του ’80 που γονάτισε τις δυτικές οικονομίες, ακόμα και για την εξέγερση στο Νοβοτσερκάσκ το 1962 που προκλήθηκε από τις αυξήσεις των τιμών στο κρέας και για τις μαζικές διαμαρτυρίες των Πολωνών το 1970 που ξέσπασαν με τις αυξήσεις (14% μέχρι 92%) στις τιμές των τροφίμων, υπεύθυνες δεν ήταν οι «ανεξέλεγκτες δυνάμεις της αγοράς αλλά οι «μονόφθαλμες» πολιτικές ελίτ.

Ετσι, πολλοί οδηγούνται στην άποψη ότι οι ευθύνες των πολιτικών ελίτ εστιάζονται στις αποφάσεις που προκαλούν –ή αποτρέπουν– μια κρίση. Με τον τρόπο όμως αυτό παραβλέπουν τις ευθύνες για το «αν» και το «πώς» προετοίμασαν την άμυνα της κοινωνίας για να την αντιμετωπίσει αποτελεσματικά. Για παράδειγμα, η κυβέρνηση προσπαθεί να εμφανίσει την έκρηξη των τιμών στην αγορά ως αποτέλεσμα μιας ηθικά επιβεβλημένης απόφασης και ισχυρίζεται ότι προσπαθεί να αμβλύνει τις συνέπειες με στοχευμένες παρεμβάσεις. Ομως με αυτό το επικοινωνιακό εφεύρημα καταφέρνει να κρύψει τις ευθύνες για τις επιλογές που έκανε και με τις οποίες άφησε την ελληνική κοινωνία ανοχύρωτη απέναντι στους κερδοσκόπους.

Θα είχαν ξεφύγει οι τιμές του ηλεκτρικού αν είχαν προνοήσει να εξασφαλίσουν εγχώριους, πιο οικονομικούς τρόπους παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας; Θα ήταν ανεξέλεγκτες οι τιμές των υγρών καυσίμων αν είχαν φροντίσει να εξασφαλίσουν μηχανισμούς ελέγχου των εταιρειών καυσίμων και αν είχαν προνοήσει να αποτρέψουν την ανάπτυξη ολιγοπωλίων; Θα είχαν εκτιναχτεί οι τιμές των τροφίμων αν δεν είχαν εγκαταλείψει την πολιτική της διατροφικής αυτάρκειας; Θα ήταν εκτεθειμένος ο τόπος στα καπρίτσια των «διεθνών αγορών» αν δεν είχαν επιβάλει το τουριστικό «αφήγημα»; Θα μπορούσε η ολιγομελής κάστα των «ισχυρών της αγοράς» να αλωνίζει αν οι αρχές του Ανταγωνισμού είχαν παρέμβει νωρίτερα για να αποτρέψουν ολιγοπώλια και να εξασφαλίσουν συνθήκες υγιούς ανταγωνισμού; Θα μπορούσαν να αισθάνονται στο απυρόβλητο οι κάθε λογής κερδοσκόποι των σαλονιών και των αλωνιών αν δεν είχαν τη σιγουριά της «κατανόησης»;

Κανένας λογικός άνθρωπος δεν θα υποστήριζε ότι ο τόπος θα έμενε αλώβητος από την καταιγίδα που πλήττει την παγκόσμια οικονομία. Ομως, κάθε σώφρων άνθρωπος θα πρέπει να αναλογιστεί ποια θα ήταν σήμερα η κατάσταση της οικονομίας αν η κυβέρνηση δεν αποδυνάμωνε, αδρανοποιούσε και υπονόμευε τους ήδη αναιμικούς μηχανισμούς που διαθέτει το κράτος για να αποτρέψει ή και να περιορίσει την κερδοσκοπική βουλιμία. Και απ’ ό,τι φαίνεται και σε αντίθεση με άλλους Ευρωπαίους εταίρους η κυβέρνηση εξακολουθεί να είναι απρόθυμη να θίξει την κερδοσκοπία στη... ρίζα της. Να φορολογήσει τα κέρδη που αποκόμισε, αποκομίζει και θα αποκομίσει τους επόμενους μήνες από την... ανενόχλητη δραστηριότητα που της εξασφάλισε. Υπό το πρίσμα αυτό, η σιωπή του Τάκη είναι και εύγλωττη και κατανοητή.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ελλάδα πεθαίνει;
Αυτά που δεν έγιναν τα χρόνια μετά το 2008, μαζί με αυτά που έγιναν, από όλες τις μνημονιακές κυβερνήσεις, την έχουν καταδικάσει σε μια ταχεία παρακμιακή πορεία.
Η Ελλάδα πεθαίνει;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απο-μακντοναλντο-ποίηση τώρα!
H εν καιρώ πολέμου απο-μακντοναλντοποίηση της ρωσικής κοινωνίας πολύ διαφέρει από εκείνη που οραματιζόταν ο Ρίτζερ και η οποία θα ήταν απαλλαγμένη από τα πολύχρωμα δεσμά της πλαστικοποίησης, της...
Απο-μακντοναλντο-ποίηση τώρα!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τραμπολίνο
Συνεχίζουμε να λειτουργούμε με τα ίδια στερεότυπα και τις ίδιες φόρμες, οικονομικές, πολιτικές και κοινωνικές που χρησιμοποιούσαμε και πριν από δέκα χρόνια.
Τραμπολίνο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
Οταν κατακάτσει η σκόνη από την υγειονομική κρίση, είναι σίγουρο ότι θα εμφανιστεί ένα άλλο «φυσιολογικό» το ίδιο επώδυνο με το προηγούμενο και γι’ αυτό οι κυρίαρχες ελίτ αποφεύγουν να το περιγράψουν. Ο...
Το «κανονικό» και το «φυσιολογικό»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η συνωμοσία των επιχειρηματιών (1)
Οι τραπεζίτες της Γουόλ Στριτ έκαναν οτιδήποτε ήταν στο χέρι τους για να στραγγαλίζουν συνεχώς την οικονομία των ΗΠΑ, όταν πρόεδρος της χώρας ήταν ο Φράνκλιν Ντελάνο Ρούζβελτ.
Η συνωμοσία των επιχειρηματιών (1)
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πού βρισκόμαστε ύστερα από μία δεκαετία κρίσης;
Τον μήνα αυτό συμπληρώνονται 10 χρόνια από την οικονομική κρίση που άλλαξε τη ζωή μας. Στην Ελλάδα ζήσαμε σκληρά αυτή την κρίση, αλλά η πολιτική εργαλειοποίησή της, όλα αυτά τα χρόνια έως σήμερα, δεν άφησε...
Πού βρισκόμαστε ύστερα από μία δεκαετία κρίσης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας