• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 29.0°C
    2 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.9°C / 28.4°C
    2 BF
    63%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 25.5°C / 28.8°C
    2 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    1 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.5°C / 23.9°C
    0 BF
    53%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    27°C 24.6°C / 27.1°C
    1 BF
    61%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    24°C 23.6°C / 23.6°C
    2 BF
    52%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.2°C / 25.2°C
    1 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.1°C / 24.9°C
    0 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 23.5°C / 27.9°C
    2 BF
    42%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 27.2°C
    2 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 26.8°C
    2 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    2 BF
    83%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.3°C / 23.9°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 20.5°C / 26.6°C
    3 BF
    60%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.8°C / 26.6°C
    4 BF
    42%
  • Χαλκίδα
    Θύελλα
    26°C 24.3°C / 28.2°C
    0 BF
    62%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 23.3°C / 24.9°C
    0 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.1°C / 26.7°C
    1 BF
    86%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    2 BF
    61%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εχει πλευρές η Ιστορία;

  • A-
  • A+

Η πρόσφατη πρωθυπουργική δήλωση ότι η Ελλάδα ήταν «πάντα στη σωστή πλευρά της Ιστορίας» προκάλεσε κύμα σχολίων στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο. Αρκετοί αρθρογράφοι αμφισβήτησαν την ορθότητα του περιεχομένου της φράσης και, γενικότερα, τη συγκεκριμένη πολιτική στάση στην παρούσα πολιτική συγκυρία, αντιπαραβάλλοντας αντίστοιχες «σωστές» επιλογές του παρελθόντος (π.χ. συμμετοχή στον Κριμαϊκό Πόλεμο).

Οι συγκεκριμένες επιλογές, αν και προβλήθηκαν στην εποχή τους ως ορθές και εθνικά συμφέρουσες, αποδείχτηκαν επιζήμιες και σε κάποιες περιπτώσεις οδήγησαν σε τραγωδίες. Αλλοι αναλυτές, λιγότεροι είναι η αλήθεια, είτε, αποστασιοποιημένοι, προσέγγισαν ουδέτερα το ζήτημα εστιάζοντας στην ιστορική-πολιτική πλευρά είτε στήριξαν με τα κείμενά τους την αναφορά και επιχειρηματολόγησαν ως προς την ορθότητα του περιεχομένου της και την πολιτική επιλογή.

Η χρήση στερεότυπων φράσεων στον πολιτικό λόγο για να ενισχυθεί η πειστικότητά του και η διεισδυτικότητά του ούτε σπάνιο ούτε ελληνικό φαινόμενο είναι. Στην περίπτωσή μας η επίκληση της «σωστής πλευράς της Ιστορίας» από πολιτικούς για να δικαιολογήσουν τις αποφάσεις-γεωστρατηγικές επιλογές τους είναι συνηθισμένη πρακτική. Ο Νίκος Σαραντάκος σε πρόσφατο σημείωμά του απαριθμεί σχετικές δηλώσεις των Σολτς, Μητσοτάκη (σε παλαιότερη συνέντευξή του), Τσίπρα, Ομπάμα, Κλίντον. Φράση με προϊστορία, απαντάται σε κείμενα από τις αρχές του 20ού αιώνα. Στα καθ’ ημάς συνδέεται κυρίως με την επιλογή «στρατοπέδου» στη γεωπολιτική σκακιέρα και αξιοποιήθηκε εμφατικά σε αρκετές περιπτώσεις της πρόσφατης Ιστορίας. Αναφέρουμε ενδεικτικά τον «Εθνικό Διχασμό» (1915-1920) ή τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Ως προς το περιεχόμενό της («Ποια είναι η σωστή πλευρά της Ιστορίας;») είναι δύσκολο να προσδιοριστεί. Πρώτη κοινή παραδοχή είναι η εκ των υστέρων νοηματοδότησή της. Το «σωστό» και το «λάθος» καθορίζονται όταν ολοκληρωθεί η ιστορική διεργασία και είναι διακριτά τα αποτελέσματά της. Δεύτερη παραδοχή είναι η διείσδυση του υποκειμενικού στοιχείου στον χαρακτηρισμό. Αν και σε ορισμένες περιπτώσεις, εκ των υστέρων πάντα, μπορεί να υπάρξει συναίνεση για την «ορθή» πλευρά, συνήθως η διάκριση είναι δύσκολη και υποκειμενική.

Τρίτη παραδοχή είναι η φράση ότι συνήθως «σωστή πλευρά» είναι η πλευρά των κυρίαρχων, των νικητών, αυτών που «γράφουν» την Ιστορία. Γιατί η Ιστορία γράφεται και ξαναγράφεται. Δύσκολη επιστήμη, μοιάζει με πλοίο που κινείται ανάμεσα σε σκοπέλους και υφάλους. Αποφεύγει τον ένα, παραμονεύει ο άλλος… Και ανάλογα με τον παρατηρητή για τον τρόπο που αρμενίζει ευθύνεται ο καπετάνιος, το πλήρωμα ή ο γιαλός.

Παρ’ όλα αυτά, η Ιστορία δεν παύει να είναι η συστηματική επιστημονική διερεύνηση του ανθρώπινου παρελθόντος, η διαδοχή των γεγονότων που οδήγησαν στη ζωή που βιώνουμε σήμερα. Η θεώρησή της μέσα από το πρίσμα των «σωστών» και «λάθος» πλευρών είναι μια «γεωμετρική» αντίληψη για το ιστορικό γίγνεσθαι. Η Ιστορία θεάται ως γεωμετρικό σχήμα με άνισες και ανισοβαρείς, ηθικά, πλευρές. Υπό αυτή την οπτική, το στοίχημα για τους λαούς είναι με την καθοδήγηση «μεγάλων και εμπνευσμένων ηγετών» να διαβλέψουν τη «σωστή πλευρά» και να την υιοθετήσουν.

Η Ιστορία υπό αυτή την οπτική προσεγγίζεται ως δίπολο. Το «σωστό» που αντιμάχεται με το «λάθος». Η αέναη μάχη του Καλού με το Κακό. Οι λαοί και οι ηγέτες συσσωρεύονται στα δύο άκρα και «υποχρέωση» των αυτόκλητων «καλών» είναι να περιορίσουν ή να εξαφανίσουν τους απέναντι «κακούς». Χώρος ανάμεσα στους δύο πόλους, «σκιερές» πλευρές, σε αυτή την οπτική δεν υπάρχουν! Η Ιστορία εργαλειοποιείται. Γίνεται όχημα διάχυσης ιδεολογίας και πολιτικής επιβολής. Η επιστήμη επιστρατεύεται για να στηρίξει πολιτικές επιλογές, επικουρεί τον πολιτικό λόγο, του προσδίδει κύρος αληθείας.

ακόμη Μια διάσταση αυτής της προσέγγισης είναι το ποιος αποφασίζει για τη χωροθέτηση των κρατών. Είναι και σε ποιο βαθμό αποτέλεσμα ελεύθερης βούλησης και αυτοδιάθεσης; Ή μήπως αντικατοπτρίζει τη θέση τους στο πεδίο του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων; Η αυτοδιάθεση δυστυχώς για άλλους είναι επιλογή και για άλλους το ζητούμενο.

* εκπαιδευτικός, υπ. διδάκτορας Πανεπιστημίου Πατρών 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναπάντητες ερωτήσεις και απόκρυφες απαντήσεις για την Ουκρανία
Επειδή στη βαρβαρότητα, στην ανομία, στην ανηθικότητα και στον φασισμό δεν γίνονται «συμψηφισμοί», γι’ αυτό η εισβολή της Ρωσίας του Πούτιν στην Ουκρανία ήδη έχει το δικό της κεφάλαιο στη «Μαύρη Βίβλο» του...
Αναπάντητες ερωτήσεις και απόκρυφες απαντήσεις για την Ουκρανία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοσμοκράτορες και βασιλίσκοι: η επικαιρότητα της Ιστορίας
Η αποστροφή του Ουκρανού ηγέτη, που στο πρόσωπο του Αμερικανού προέδρου έβλεπε τον κοσμοκράτορα των ημερών μας από τον οποίο εκλιπαρούσε βοήθεια, με πήγε νοερά πολύ πίσω στον χρόνο, σε άλλες εποχές, πολιτικές...
Κοσμοκράτορες και βασιλίσκοι: η επικαιρότητα της Ιστορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απο-μακντοναλντο-ποίηση τώρα!
H εν καιρώ πολέμου απο-μακντοναλντοποίηση της ρωσικής κοινωνίας πολύ διαφέρει από εκείνη που οραματιζόταν ο Ρίτζερ και η οποία θα ήταν απαλλαγμένη από τα πολύχρωμα δεσμά της πλαστικοποίησης, της...
Απο-μακντοναλντο-ποίηση τώρα!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ουκρανία: το ηγεμονικό αφήγημα και η Αριστερά
Η απερίφραστη καταγγελία του απολυταρχικού και κατασταλτικού καθεστώτος του Πούτιν δεν συνεπάγεται αποσιώπηση των δημοκρατικών εκτροπών στις χώρες της Ευρώπης και των κρατών - μελών με τις κραυγαλέες...
Ουκρανία: το ηγεμονικό αφήγημα και η Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γεωπολιτικά παιχνίδια πολέμου
Η απόλυτη συμπαράσταση στον ουκρανικό λαό είναι μονόδρομος ως απόρροια των δημοκρατικών και ανθρωπιστικών ιδεών καθώς και των θέσεων του διεθνούς δικαίου.
Γεωπολιτικά παιχνίδια πολέμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λάθη, πόλεμοι και αυτοεκπληρούμενες προφητείες
Οι επίσημες φωνές στην Ευρώπη, στην Αμερική αλλά και στην Απω Ανατολή είναι πολλές. Ο θόρυβος –όχι αναίτια– είναι τόσος που χάνονται άλλες φωνές, αρμόδιων διεθνών οργανισμών, όπως για παράδειγμα του ΟΗΕ, αλλά...
Λάθη, πόλεμοι και αυτοεκπληρούμενες προφητείες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας