• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 14.6°C / 19.5°C
    2 BF
    53%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 13.2°C / 17.2°C
    2 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.2°C / 20.5°C
    1 BF
    54%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 9.9°C / 13.8°C
    1 BF
    60%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 13.5°C
    0 BF
    76%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.9°C / 14.4°C
    2 BF
    55%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 10.4°C
    2 BF
    50%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    2 BF
    57%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.7°C / 20.8°C
    4 BF
    66%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    4 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.5°C
    6 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    4 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.5°C / 20.5°C
    2 BF
    71%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    17°C 15.1°C / 16.9°C
    0 BF
    39%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 16.2°C / 18.8°C
    2 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.0°C / 21.8°C
    4 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.8°C / 18.2°C
    0 BF
    54%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.6°C / 16.6°C
    0 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.6°C / 16.7°C
    2 BF
    59%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    1 BF
    59%
Ukrainian Presidential Press Office via AP
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κοσμοκράτορες και βασιλίσκοι: η επικαιρότητα της Ιστορίας

  • A-
  • A+

Παρακολουθώντας τις δραματικές παρεμβάσεις του προέδρου της Ουκρανίας Ζελένσκι στη Δύση, μέσω των ευρωπαϊκών κοινοβουλίων και του αμερικανικού Κογκρέσου, στάθηκα στην απεγνωσμένη έκκληση που απηύθυνε προς τον Αμερικανό πρόεδρο με την παρακάτω φράση: «Κύριε πρόεδρε, είσθε ο ηγέτης του κόσμου και ως ηγέτης του κόσμου είσθε ο ηγέτης της ειρήνης!». Στο άκουσμά της συνειδητοποίησα πόσο μικρός είναι ο ιστορικός χρόνος ανάμεσα στο παρόν και το απώτερο παρελθόν.

Η αποστροφή του Ουκρανού ηγέτη, που στο πρόσωπο του Αμερικανού προέδρου έβλεπε τον κοσμοκράτορα των ημερών μας από τον οποίο εκλιπαρούσε βοήθεια, με πήγε νοερά πολύ πίσω στον χρόνο, σε άλλες εποχές, πολιτικές αντιλήψεις και κοσμοσυστήματα, στα οποία σήμερα η παγκόσμια κοινότητα έχει τόσο πρόδηλα επιστρέψει.

Τότε που βασιλείς και βασιλίσκοι λαών και φυλών, προερχόμενοι, κατά μοιραία σύμπτωση, από τον ίδιο περίπου γεωγραφικό χώρο, στον οποίο διαδραματίζονται σήμερα τα τραγικά γεγονότα του πολέμου, προσέτρεχαν στη βυζαντινή πρωτεύουσα για να δηλώσουν την υποτέλειά τους στον αυτοκράτορα του Βυζαντίου, να στεφθούν από εκείνον, ν’ ασπασθούν τη θρησκεία του, να υιοθετήσουν τις αξίες του πολιτισμού της αυτοκρατορίας του, προκειμένου να ξεφύγουν από την πολιτική επιρροή ή την επικυριαρχία του Πέρση βασιλιά. Ηγέτες και βασιλίσκοι, όπως ο Τζάθιος των Λαζών (βόρεια της Μαύρης Θάλασσας), ο Γουργένης των Ιβήρων (στη σημερινή Γεωργία), ο Γρωδ των Ούννων της Κριμαίας, η Βώα βασίλισσα των Ούννων του Καυκάσου κ.ά., προσέρχονταν στη βυζαντινή αυλή ως ταπεινοί «υπηρέτες» για να δηλώσουν υποταγή στους αυτοκράτορες του 6ου αιώνα Ιουστίνο και Ιουστινιανό.

Οι ιστορικοί λαοί τους αποτελούσαν «μήλον της Εριδος» ανάμεσα στις δύο μεγάλες δυνάμεις της εποχής εκείνης –Βυζάντιο και Περσία– και συχνά περνούσαν από τη συμμαχία της μιας στη συμμαχία-προστασία της άλλης, γεγονός που καθιστούσε τις μεταξύ τους σχέσεις εύθραυστες και αμφίρροπες. Ηταν τόσο σημαντικές από στρατηγική και οικονομική άποψη οι περιοχές τους (Κριμαία, Καύκασος, Κασπία και Μαύρη Θάλασσα), ώστε η διεκδίκησή τους από τις δύο αυτοκρατορίες οδηγούσε συχνά σε σκληρές πολιτικές, διπλωματικές και στρατιωτικές μεταξύ τους συγκρούσεις.

Για το Βυζάντιο, η υπαγωγή τους στη δική του σφαίρα επιρροής τούς καθιστούσε εμπόδιο στις επεκτατικές διαθέσεις των Περσών και ασπίδα προστασίας από άλλους βορειότερους βαρβαρικούς λαούς· για την Περσία, από την άλλη, ο πολιτικός και στρατιωτικός έλεγχός τους θα διευκόλυνε, μέσω του Ευξείνου, την προσέγγιση της βυζαντινής επικράτειας και την εύκολη κατάληψη εδαφών της.

Τα διπλωματικά και πολιτικά μέσα και οι μέθοδοι προσέγγισης και υπαγωγής τους στη σφαίρα επιρροής των δύο αυτοκρατοριών διέφεραν μεταξύ τους, με υπερίσχυση εκείνων της βυζαντινής. Οι αξίες του χριστιανισμού και του πολιτισμού της, οι κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα παρεμβάσεις της, η προώθηση υλικών αγαθών στις φτωχές και στερημένες κοινωνίες τους, η εγγύηση ασφάλειας με βυζαντινές στρατιωτικές φρουρές και βάσεις στα εδάφη τους (π.χ. στις πόλεις Χερσώνα και Βόσπορο της Κριμαίας), η απονομή τιμητικών τίτλων στους βασιλείς τους, ήταν οι παράγοντες εκείνοι που προσέλκυαν τους συγκεκριμένους λαούς και τις άρχουσες τάξεις τους προς το Βυζάντιο.

Τα παραπάνω κίνητρα τους οδηγούσαν συχνά σε προδοσία και αποστασία από την περσική αυτοκρατορία και στην προσχώρησή τους στο Βυζάντιο, με αποτέλεσμα αιματηρούς πολέμους, όπως συνέβη με τον Ιβηρο-περσικό και την υποδούλωση των Ιβήρων (αρχαίων Γεωργιανών) στους Πέρσες. Η ομοδοξία τους με τους Βυζαντινούς και οι εκκλήσεις του βασιλιά τους Γουργένη προς τον βυζαντινό αυτοκράτορα για στρατιωτική βοήθεια, στις οποίες εκείνος ανταποκρίθηκε αμέσως, δεν απέτρεψαν την εισβολή των Περσών στη χώρα του, τον αιματηρό πόλεμο που ακολούθησε και την οριστική απώλεια της ανεξαρτησίας της.

Στο διπολικό παγκόσμιο σύστημα εξουσίας της εποχής, η βυζαντινή αυτοκρατορία, με πυξίδα την οικουμενική ιδεολογία της, είχε δημιουργήσει ένα εκτενές δίκτυο θρησκευτικών, διπλωματικών και οικονομικών σχέσεων με λαούς που βρίσκονταν έξω από τα όριά της. Για να διασφαλίσει την ιεραρχική σύνθεση του κόσμου στο πλαίσιο της ρωμαϊκής παγκοσμιότητας, είχε εντάξει στο πολιτικό της σύστημα διαφόρους βασιλείς και ηγεμόνες ξένων λαών, τους οποίους χαρακτήριζε «αδελφούς», «υιούς», «υπηρέτες», «συγγενείς», «φίλους» του αυτοκράτορα, δημιουργώντας μαζί τους σχέσεις εξάρτησης, πραγματικές ή εικονικές. Από την άλλη πλευρά, η περσική αυτοκρατορία, η μόνη ανταγωνίστρια του Βυζαντίου δύναμη της εποχής εκείνης, εμφορείτο και εκείνη από οικουμενικές ιδέες και αξιώσεις, τις οποίες είχε εγείρει και εντάξει από νωρίς στο πολιτικό της πρόγραμμα, επικαλούμενη το ένδοξο παρελθόν της.

Ο σκληρός ανταγωνισμός, λοιπόν, των δύο υπερδυνάμεων της εποχής για την πρωτοκαθεδρία στο παγκόσμιο σύστημα εξουσίας μετέτρεπε συχνά περιοχές με μεγάλη γεωπολιτική και στρατηγική σημασία σε θέατρα αιματηρών συγκρούσεων και ανηλεών πολέμων, με θύματα γνωστούς και άγνωστους στις μέρες μας ιστορικούς λαούς. Ολα αυτά μέχρι τη δυναμική εμφάνιση τον 7ο αιώνα μιας νέας υπερδύναμης στο παγκόσμιο στερέωμα της εποχής, των νεοφώτιστων στο Ισλάμ Αράβων.

Η προβολή του παραπάνω ιστορικού παραδείγματος στο σήμερα θα μπορούσε ενδεχομένως να φωτίσει πτυχές, να αποσαφηνίσει σκοτεινά σημεία και προθέσεις και να εμπλουτίσει την εμπειρία της τρέχουσας δραματικής συγκυρίας με όλες τις σταθερές και μεταβλητές που αυτή εμπεριέχει σε σχέση με το παρελθόν.

* ιστορικός

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναπάντητες ερωτήσεις και απόκρυφες απαντήσεις για την Ουκρανία
Επειδή στη βαρβαρότητα, στην ανομία, στην ανηθικότητα και στον φασισμό δεν γίνονται «συμψηφισμοί», γι’ αυτό η εισβολή της Ρωσίας του Πούτιν στην Ουκρανία ήδη έχει το δικό της κεφάλαιο στη «Μαύρη Βίβλο» του...
Αναπάντητες ερωτήσεις και απόκρυφες απαντήσεις για την Ουκρανία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εχει πλευρές η Ιστορία;
Η πρόσφατη πρωθυπουργική δήλωση ότι η Ελλάδα ήταν «πάντα στη σωστή πλευρά της Ιστορίας» προκάλεσε κύμα σχολίων στον έντυπο και ηλεκτρονικό Τύπο.
Εχει πλευρές η Ιστορία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ουκρανία: το ηγεμονικό αφήγημα και η Αριστερά
Η απερίφραστη καταγγελία του απολυταρχικού και κατασταλτικού καθεστώτος του Πούτιν δεν συνεπάγεται αποσιώπηση των δημοκρατικών εκτροπών στις χώρες της Ευρώπης και των κρατών - μελών με τις κραυγαλέες...
Ουκρανία: το ηγεμονικό αφήγημα και η Αριστερά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γεωπολιτικά παιχνίδια πολέμου
Η απόλυτη συμπαράσταση στον ουκρανικό λαό είναι μονόδρομος ως απόρροια των δημοκρατικών και ανθρωπιστικών ιδεών καθώς και των θέσεων του διεθνούς δικαίου.
Γεωπολιτικά παιχνίδια πολέμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λάθη, πόλεμοι και αυτοεκπληρούμενες προφητείες
Οι επίσημες φωνές στην Ευρώπη, στην Αμερική αλλά και στην Απω Ανατολή είναι πολλές. Ο θόρυβος –όχι αναίτια– είναι τόσος που χάνονται άλλες φωνές, αρμόδιων διεθνών οργανισμών, όπως για παράδειγμα του ΟΗΕ, αλλά...
Λάθη, πόλεμοι και αυτοεκπληρούμενες προφητείες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Eurovision, ο Στάλιν και το ξέπλυμα των ουκρανών νεοναζί
Και η Eurovision εφαρμόζει πολιτική; Το αντίθετο θα ήταν το παράξενο. Το τραγούδι της Ουκρανίας που νίκησε στον φετινό διαγωνισμό, αναφέρεται και υπερασπίζεται τους Τάταρους, οι οποίοι μετακινήθηκαν κατά το...
Η Eurovision, ο Στάλιν και το ξέπλυμα των ουκρανών νεοναζί

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας