• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.7°C / 25.7°C
    2 BF
    49%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.7°C / 24.9°C
    1 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.0°C / 23.2°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    83%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.0°C / 22.1°C
    0 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 18.7°C
    2 BF
    68%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.0°C / 22.0°C
    1 BF
    71%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.3°C / 24.9°C
    4 BF
    73%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.8°C / 22.9°C
    3 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.4°C
    4 BF
    47%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    24°C 24.3°C / 24.3°C
    3 BF
    87%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.1°C / 20.9°C
    2 BF
    78%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    24°C 19.5°C / 24.9°C
    1 BF
    56%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 24.3°C
    2 BF
    62%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.1°C / 25.4°C
    1 BF
    53%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 21.7°C
    2 BF
    58%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.7°C / 23.4°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    0 BF
    78%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μετράει μόνον η ασφάλεια της Ρωσίας;

  • A-
  • A+

Η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία υποστηρίζεται όχι μόνον από τα άρματα μάχης αλλά και από ιδέες. Συγκεκριμένα, από την ιδέα ότι η Ρωσία υποχρεώθηκε να επέμβει στην Ουκρανία για να εγγυηθεί την ασφάλειά της. Μια ιδέα που προσπαθεί να δικαιολογήσει την εισβολή προσφεύγοντας σε μια ιδιαίτερη θεωρία των διεθνών σχέσεων, τον ρεαλισμό. Περί τίνος πρόκειται; Σύμφωνα με τη ρεαλιστική θεωρία (που απλώνει τις ρίζες της στο έργο του Θουκυδίδη), τα κράτη, ως μοναδικοί και αποκλειστικοί πρωταγωνιστές της διεθνούς πολιτικής, είναι υποχρεωμένα να δρουν σε συνθήκες μόνιμης αβεβαιότητας.

Αυτό ωθεί κάθε κράτος να ασχολείται κυρίως με τη δική του ασφάλεια. Ιδού γιατί, σύμφωνα με τους ρεαλιστές μας, η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οφείλεται στην ανασφάλεια που γεννούσε η ένταξη των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στο ΝΑΤΟ. Για τους ρεαλιστές μας ωστόσο, η απόφαση των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ δεν μπορεί να δικαιολογηθεί με τον ίδιο λόγο (την εγγύηση της ασφάλειάς τους) που χρησιμοποιούν για να δικαιολογήσουν την ασφάλεια της Ρωσίας. Η Ρωσία όμως αντιπροσώπευε μια φανερή απειλή γι’ αυτές τις χώρες και επειδή επί μακρόν τις είχε καθυποτάξει.

Ρεαλιστές, όπως ο Τζον Μερσχάιμερ και ο Στίβεν Ουόλτ, θα μπορούσαν να αντιτείνουν ότι οι μεγάλες δυνάμεις διαθέτουν μια ειδική αξίωση για την ασφάλειά τους, ακριβώς επειδή κατέχουν τα μέσα (όπως το πυρηνικό οπλοστάσιο) για να την επιβάλουν σε όποιον (θεωρούν ότι) μπορεί να την απειλήσει. Αυτό όμως θα δικαιολογούσε ακόμα περισσότερο την απόφαση των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ. Αυτή η ένταξη, μακράν του να είναι μια πρόκληση, είναι μάλλον η έκφραση μιας ρεαλιστικής στρατηγικής από μέρους μικρών και μεσαίων χωρών, προκειμένου να εγγυηθούν την ασφάλειά τους.

Μόνον εντασσόμενες σε μια μεγαλύτερη οργάνωση (και με πυρηνική αποτροπή), αυτές οι μικρομεσαίες χώρες θα μπορούσαν να είναι ασφαλείς. Επομένως, από την άποψη της ρεαλιστικής θεωρίας, το αίτημα ασφάλειας της Ρωσίας και εκείνο των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης είναι εξίσου νόμιμα. Ενα διπλό αίτημα, το οποίο όμως παραγνωρίζεται από τους «κατά το ήμισυ ρεαλιστές» μας, αφού κατά τη γνώμη τους μετράει μόνον το αίτημα ασφάλειας της Ρωσίας. Γιατί αυτό που ισχύει για τη Ρωσία δεν πρέπει να ισχύει και για τους άλλους;

Επειδή δεν υπάρχει ένα αίτημα ασφάλειας ανώτερο από ένα άλλο, η ρεαλιστική θεωρία εισηγείται να επιλύουμε το δίλημμα της συλλογικής ασφάλειας με συμφωνίες. Και έτσι έγινε με τις συμφωνίες της Βουδαπέστης του 1994, με τις οποίες η Ουκρανία αποδέχτηκε την αποπυρηνικοποίησή της (μεταφέροντας στη Ρωσία τα «σοβιετικά» πυρηνικά όπλα που υπήρχαν στο έδαφός της), το ΝΑΤΟ απέκλεισε τη συμμετοχή της Ουκρανίας στο αμυντικό του σύστημα και η Ρωσία δεσμεύτηκε να αναγνωρίσει την ανεξαρτησία της Ουκρανίας. Από τότε δεν υπάρχει ούτε μία επίσημη ενέργεια της ουκρανικής κυβέρνησης που να αποβλέπει στην αμφισβήτηση αυτών των συμφωνιών.

Η ουκρανική κυβέρνηση δεν διατύπωσε ποτέ επίσημο αίτημα για ένταξη στο ΝΑΤΟ, ούτε και η συμφωνία σύνδεσης με την Ευρωπαϊκή Ενωση, που υπέγραψε το 2017, προέβλεπε κάτι διαφορετικό από την εμπορική συνεργασία. Γιατί, αντίθετα, οι συμφωνίες της Βουδαπέστης δεν τηρήθηκαν από τη Ρωσία πρώτα το 2014 (με την προσάρτηση της Κριμαίας) κι έπειτα το 2022 (με τη στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία);για τους «κατά το ήμισυ ρεαλιστές» μας, όχι μόνο μετράει αποκλειστικά η ασφάλεια της Ρωσίας, αλλά και δεν υπάρχει καμία διαφορά μεταξύ της Ρωσίας και μιας δημοκρατίας. Είναι αλήθεια ότι για τη ρεαλιστική θεωρία έχει δευτερεύουσα σημασία -για τους σκοπούς της διεθνούς συμπεριφοράς του- το αν ένα κράτος έχει εσωτερικό καθεστώς δημοκρατικού ή αυταρχικού τύπου.

Το αίτημα της ασφάλειας είναι ανεξάρτητο από την πολιτική μορφή που υιοθετεί ένα κράτος για να οργανώσει την πολιτική του δράση στο διεθνές πεδίο. Καθώς δεν κατανοούν τι είναι η δημοκρατία, οι «κατά το ήμισυ ρεαλιστές» θεωρούν ότι η ένταξη των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στο ΝΑΤΟ τούς επιβλήθηκε από τον Αμερικανό πρόεδρο και δεν αποφασίστηκε αυτόνομα από τους πολίτες αυτών των χωρών, αμέσως μόλις μπόρεσαν να απελευθερωθούν από τον σοβιετικό βρόχο. Μια επιλογή που ήταν υποχρεωτική για να προστατέψουν τη νεαρή (και ατελή) δημοκρατία τους.

Σε τελική ανάλυση, τι θα έπρεπε να είχαν κάνει αυτοί οι πολίτες για να μην ξαναζήσουν την εμπειρία των ρωσικών αρμάτων μάχης που μπήκαν στη Βουδαπέστη το 1956 ή στην Πράγα το 1968 ή του στρατιωτικού νόμου που επιβλήθηκε στη Βαρσοβία το 1980; Με δυο λόγια, ενώ η Ουκρανία δέχθηκε την επίθεση της Ρωσίας, κάποιοι προσπαθούν να μεταθέσουν στη Δύση την ευθύνη γι’ αυτή την επίθεση.


*Καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Luiss της Ρώμης. Το άρθρο δημοσιεύτηκε στην Il Sole 24 Ore στις 20/3/22.

Επιμέλεια-μετάφραση: Θανάσης Γιαλκέτσης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο λογαριασμός των 500 δισ. δολαρίων
Η Ιστορία δείχνει ότι κάθε φορά που εφαρμόζονται λογικές «κερδισμένου και χαμένου» η αδιαλλαξία ενισχύεται, αφού στα υφιστάμενα εμπόδια προστίθεται και το οικονομικό.
Ο λογαριασμός των 500 δισ. δολαρίων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο πόλεμος και τα «πολιτισμένα έθνη»
Η Γερμανίδα υπουργός Αμυνας, Κριστίνε Λάμπρεχτ, δήλωσε προχθές ότι «η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν έχει αποχωρήσει από τον κύκλο των πολιτισμένων εθνών».
Ο πόλεμος και τα «πολιτισμένα έθνη»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκκληση 80 διανοουμένων υπέρ της ουκρανικής αντίστασης
Πάνω από 80 διανοούμενοι από όλο τον κόσμο –μεταξύ των οποίων ο Αμερικανός γλωσσολόγος Νόαμ Τσόμσκι, η Ινδή συγγραφέας Αρουντάτι Ρόι, ο Νιγηριανός νομπελίστας συγγραφέας Ουόλε Σογίνγκα, ο Γαλλομαροκινός...
Εκκληση 80 διανοουμένων υπέρ της ουκρανικής αντίστασης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εγκλήματα πολέμου
Σημείο καμπής όσον αφορά τις κυρώσεις για διάπραξη εγκλημάτων πολέμου είναι η μετάβαση από την αναζήτηση ευθυνών και την επιβολή κυρώσεων σε κράτη στη δίωξη και καταδίκη φυσικών προσώπων.
Εγκλήματα πολέμου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η διάψευση των μεγάλων προσδοκιών
Πιο οδυνηρή αφύπνιση από τις ελπίδες μιας γενιάς δεν θα μπορούσαμε ποτέ να τη διανοηθούμε. Θα έρθει άραγε η στιγμή κατά την οποία θα μπορέσουμε να συλλογιστούμε για τις αιτίες μιας τέτοιας τραγικής αποτυχίας;
Η διάψευση των μεγάλων προσδοκιών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οχι στο όνομά μου
Η Ρωσία νιώθει οδύνη και ντροπή. Στο όνομα της δικής μου Ρωσίας και του δικού μου λαού, εγώ ζητώ συγγνώμη από τους Ουκρανούς.
Οχι στο όνομά μου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας