• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    32°C 29.3°C / 33.5°C
    4 BF
    37%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 28.3°C / 32.5°C
    2 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.7°C / 35.4°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    0 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    4 BF
    35%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 32.0°C / 32.0°C
    2 BF
    62%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 28.4°C / 28.4°C
    2 BF
    34%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.3°C / 31.3°C
    0 BF
    38%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.8°C / 29.3°C
    4 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.3°C / 27.9°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.8°C / 29.4°C
    4 BF
    45%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 27.9°C
    1 BF
    51%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 30.9°C
    3 BF
    48%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.7°C / 31.9°C
    4 BF
    37%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    31°C 29.5°C / 31.6°C
    2 BF
    42%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.8°C / 30.8°C
    4 BF
    45%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.6°C / 32.1°C
    3 BF
    28%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 28.8°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    32°C 28.4°C / 31.7°C
    1 BF
    47%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 26.3°C / 26.3°C
    2 BF
    54%
AP Photo
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ζ όπως Ν όπως J

  • A-
  • A+
Αφιερώνεται στον Θωμά Σίδερη

Οι πόλεμοι επιτάσσουν επιλογή πλευράς. Η έγκαιρη, κατά τρόπο αποφασιστικό και ορθή επιλογή, είναι αυτή που πολλές φορές καθορίζει αν θα ζήσεις ή αν θα πεθάνεις. Και, αν για τους στρατιώτες τα περιθώρια των επιλογών είναι προφανώς πολύ συγκεκριμένα και στενά, στο εσωτερικό μέτωπο (το μέτωπο δηλαδή αυτό που πολλές φορές επηρεάζει κατά τρόπο καίριο την έκβαση του πολέμου) τα πράγματα είναι διαφορετικά. Όπου όμως, υπάρχουν περιθώρια και επιλογές, υπάρχουν και συνέπειες. Και τα πάντα σήμερα γίνονται αμέσως γνωστά και διαχέονται παντού γρήγορα και κατά τρόπο εύπεπτο και κατανοητό –συνεπώς, με τρόπο συνθηματικό.

Με συνθήματα γίνεται, εδώ και καιρό, και η στοχοποίηση των αντιπάλων. Και η αποτελεσματικότητα των συνθημάτων –αυτό είναι γνωστό και από τα γήπεδα– συναρτάται και εξαρτάται και από τη λακωνικότητά τους. Συγχρόνως όμως, τα συνθήματα –πάλι καταφεύγουμε στη σοφία των γηπέδων– αποκτούν συνήθως μια ζωή δική τους, άσχετη από τις προθέσεις και τις επιθυμίες των δημιουργών τους.

Κάπως έτσι, στον πόλεμο της Ουκρανίας, αλλά και στην ίδια τη Ρωσία, το γράμμα «Ζ» απέκτησε ξαφνικά έναν συμβολισμό και μια ισχύ, που στην πραγματικότητα δεν σχετίζονται καθόλου με οποιαδήποτε, άμεση ή έμμεση, νοηματοδότηση. Το «Ζ» επιδεικνύεται με περηφάνια ως καρφίτσα στο πέτο βουλευτών της Ενωμένης Ρωσίας και ως σλόγκαν σε μεγάλες πινακίδες στο κέντρο ρωσικών πόλεων, μαζί με το σύνθημα: «Δεν εγκαταλείπουμε τους ανθρώπους μας». Έχει περάσει στο σήμα της Κεντρικής Εκλογικής Επιτροπής της Ρωσίας και στα μαύρα κράνη του ειδικού σώματος αντιμετώπισης διαδηλώσεων της αστυνομίας. Διοικητικές περιφέρειες σαν το Κουζμπάς και τη Ζαμπαϊκάλιε αλλάζουν τα εμβλήματά τους, για να καταστήσουν σαφή την έμφαση στο «Ζ» και η ρωσική τηλεόραση άρχισε να αναφέρεται στον πόλεμο ως «Ειδική Επιχείρηση Ζ». Και εννοείται ότι το γράμμα συνοδεύει, πλέον, πολλά εμπορικά προϊόντα, αλλά και «αυθόρμητες» αντιδράσεις απλών πολιτών σε όλη την έκταση της τεράστιας χώρας.

Δεν είναι μόνο του. Συνοδεύεται, συνήθως, από την απεικόνιση της αρκούδας (του ζώου που έτσι κι αλλιώς συμβολίζει τη Ρωσία στη δυτική εικονογράφηση από τον 18ο αιώνα και έως τις ημέρες μας) και από τα χρώματα (πορτοκαλί και μαύρο) της κορδέλας του Αγίου Γεωργίου, του στρατιωτικού παρασήμου του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, που από τις αρχές του 21ου αιώνα και μετά, συνδέεται όλο και περισσότερο με τον Μεγάλο Πατριωτικό Πόλεμο στην επίσημη ρωσική προπαγάνδα.

Το «Ζ», όμως, ξεχωρίζει. Είναι ένα γράμμα που δε «σημαίνει» κάτι και που μάλλον κατά τυχαίο τρόπο έφτασε να έχει ταυτιστεί με την υποστήριξη στον πόλεμο και με την καταδίκη των προδοτών, δηλαδή όλων όσοι αντιδρούν στην εισβολή. Το «Ζ» είναι απλώς το πρώτο γράμμα του ρωσικού ονόματος της δυτικής στρατιωτικής περιφέρειας (zapadny), δυνάμεις τεθωρακισμένων της οποίας πρωτοστάτησαν στην επιχείρηση. Το Κρεμλίνο γρήγορα το οικειοποιήθηκε και προσπάθησε να το συνδέσει με λογικοφανείς εξηγήσεις, π.χ. με τη φράση: za pobedu (για τη νίκη).

Για τους αντιπάλους, τους «εσωτερικούς προδότες» του προέδρου Πούτιν, το «Ζ» είναι ένα γράμμα που συμβολίζει την εσωτερική καταπίεση του καθεστώτος, μια μορφή «Ζ»βάστικας που χαρακτηρίζει την όλη κατάσταση του ρωσικού «σχιζοφασισμού» .

Η δύναμη των συνθημάτων και των συμβόλων βρίσκεται στη συνοπτικότητά τους. Δεν χρειάζεται να εξηγήσεις, να αναλύσεις, να πεις πολλά. Στο ίδιο ακριβώς πνεύμα, μόλις μερικά χρόνια πριν, σε ένα άλλο μέρος του κόσμου, σε έναν άλλον πόλεμο, ένα άλλο γράμμα χρησιμοποιήθηκε για να σπείρει τον τρόμο και για να συμβολίσει τον θάνατο: το αραβικό γράμμα «νουν», πρώτο γράμμα της λέξης Ναζαρηνός (δηλαδή Χριστιανός). Το γράμμα αυτό χρησιμοποιήθηκε από τον ISIS για να σημαδεύει τα σπίτια των Χριστιανών στη Μοσούλη, στη συνέχεια δε, και ως αντίδραση, έγινε όπλο προπαγάνδας στα χέρια των ακροδεξιών στη Γαλλία. Και, βεβαίως, αν πάμε ακόμη πιο πίσω, βρίσκουμε το J, που ξεχώριζε στα γερμανικά μαγαζιά και στους δημόσιους χώρους στη φράση Judenfrei.

Ο συνθηματικός λόγος χωρίζει τον κόσμο σε πλευρές, ηθικά ορθές και λανθασμένες, στις σωστές και εσφαλμένες πλευρές της ιστορίας, σε υποστηρικτές είτε των δημίων είτε των θυμάτων. Και μακριά και από το πεδίο το πολεμικό και από το εσωτερικό της Ρωσίας, στη χώρα μας ο δημόσιος λόγος για την εισβολή ακολουθεί, πάνω κάτω, τα ίδια γνωστά μοτίβα της ποδοσφαιρικής αντιπαράθεσης, της δαιμονοποίησης δημοσιογράφων και καλλιτεχνών, της απλουστευτικής «γεωστρατηγικής» πρόβλεψης, χωρίς ψυχραιμία, χωρίς γνώση, αποκλειστικά και μόνο με κραυγές. Και οι κραυγές γρήγορα οδηγούν σε συνθήματα, γράμματα και σύμβολα.

 * καθηγητής στο Ιόνιο Πανεπιστήμιο

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μεγάλο παζάρι
Αν επιβεβαιωθούν οι Στόλτενμπεργκ και Τζόνσον που μιλούν για το ενδεχόμενο η σύγκρουση στην Ουκρανία να κρατήσει χρόνια, τότε είναι θέμα χρόνου η εξομάλυνση των διμερών σχέσεων ΗΠΑ-Τουρκίας.
Το μεγάλο παζάρι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χρονικό μιας αυτοπαγίδευσης
H Γερμανία και η Ε.Ε. δεν έχουν άλλη εναλλακτική λύση παρά να συμπλέουν με τις ΗΠΑ, ενώ ταυτόχρονα δεν μπορούν να διαχειριστούν μια διακοπή της ροής του φυσικού αερίου με πρωτοβουλία του Πούτιν.
Χρονικό μιας αυτοπαγίδευσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναπάντητες ερωτήσεις και απόκρυφες απαντήσεις για την Ουκρανία
Επειδή στη βαρβαρότητα, στην ανομία, στην ανηθικότητα και στον φασισμό δεν γίνονται «συμψηφισμοί», γι’ αυτό η εισβολή της Ρωσίας του Πούτιν στην Ουκρανία ήδη έχει το δικό της κεφάλαιο στη «Μαύρη Βίβλο» του...
Αναπάντητες ερωτήσεις και απόκρυφες απαντήσεις για την Ουκρανία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από τον Blitzkrieg… στα χαρακώματα
Η ρωσική εισβολή αντιμετωπίστηκε στην αρχή ως πόλεμος- αστραπή. Σήμερα, είμαστε μπροστά σε μια παρατεταμένη σύγκρουση στο Ντόνμπας, που παραπέμπει στον πόλεμο χαρακωμάτων του Πρώτου Παγκοσμίου Πολέμου.
Από τον Blitzkrieg… στα χαρακώματα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος χρονικός ορίζοντας;
Οι θιασώτες στην Ουάσινγκτον ενός παρατεταμένου πολέμου στην Ουκρανία δεν μπορεί να μη γνωρίζουν ότι η παράταση της σύγκρουσης είναι πέρα από τις αντοχές και τις δυνατότητες της Γηραιάς Ηπείρου.
Ποιος χρονικός ορίζοντας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυσβάστακτο το κόστος της ταπείνωσης
Ο Πούτιν προέβλεπε ότι η εισβολή στην Ουκρανία θα είναι ένας υγιεινός περίπατος και θα έπιανε τους στόχους του σε λίγες μέρες. Διαψεύστηκε. Οι δυτικοί προέβλεπαν ότι οι βαριές κυρώσεις που έχουν επιβάλει στη...
Δυσβάστακτο το κόστος της ταπείνωσης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας