• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    33°C 29.9°C / 34.0°C
    5 BF
    36%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 30.5°C / 32.7°C
    3 BF
    53%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    35°C 34.9°C / 36.5°C
    1 BF
    49%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 31.4°C
    1 BF
    45%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.9°C / 33.5°C
    4 BF
    30%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 32.0°C / 32.0°C
    1 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 28.4°C / 28.4°C
    1 BF
    37%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    35°C 35.2°C / 35.2°C
    0 BF
    28%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 30.4°C
    5 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.5°C / 29.9°C
    4 BF
    42%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.8°C / 30.4°C
    4 BF
    42%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.7°C / 29.6°C
    2 BF
    48%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    3 BF
    48%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 32.3°C / 33.9°C
    4 BF
    31%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    34°C 31.5°C / 35.1°C
    2 BF
    35%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 31.8°C / 31.8°C
    4 BF
    43%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 29.7°C / 34.0°C
    3 BF
    27%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.3°C / 29.4°C
    2 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    33°C 28.4°C / 32.7°C
    2 BF
    56%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 29.5°C / 29.5°C
    3 BF
    40%
(Andrei Gorshkov, Sputnik, Kremlin Pool Photo via AP)

Η κρατιστική λογική είναι στη Ρωσία η κυρίαρχη

  • A-
  • A+

«Οι κυρίαρχες ιδέες κάθε εποχής υπήρξαν οι ιδέες της κυρίαρχης τάξης της»
(Καρλ Μαρξ)

H Ρωσία, λόγω της πολεμικής επέμβασής της στην Ουκρανία, βρίσκεται το τελευταίο χρονικό διάστημα στο επίκεντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος. Και δεν εννοώ τη Ρωσία ως γεωγραφική επικράτεια, αλλά ως κρατική οντότητα με συγκεκριμένο ρόλο στα διεθνή πράγματα και με την ανάλογη ιδεολογική σφραγίδα που χρησιμοποιεί στις εν γένει πράξεις της....

Γράφονται και λέγονται πολλά. Άλλα από αυτά, είτε διαφωνώ εγώ μαζί τους, είτε όχι, είναι σοβαρά. Άλλα, όχι... Διαβάζοντας και σταχυολογώντας, πάντως, όλες τις αναπτυσσόμενες θεωρήσεις μπορείς κάποια στιγμή να διαμορφώσεις μία δική σου άποψη που θα προσεγγίζει την πραγματικότητα. Και να είσαι σε θέση μετά να την υποστηρίζεις με ουσιαστικά επιχειρήματα.

Παρατηρώ πως ένα ζήτημα που επικρατεί -ως προβληματισμός- κυρίως στους εγχώριους, και όχι μόνο, αριστερούς κομμουνιστογενείς κύκλους είναι το κατά πόσο μπορεί κάποιος να κατατάξει τη σημερινή Ρωσία στις ιμπεριαλιστικές δυνάμεις του πλανήτη. Αν το δούμε με όρους κινητικότητας στη γεωπολιτική σκακιέρα και μόνο, αν σκεφτούμε πως πραγματοποιεί στρατιωτικού τύπου αιματηρή επέμβαση σε μία γειτονική χώρα, δύσκολα να πεις πως δεν είναι.

Αν, όμως, το δεις με βάση κάποια άλλα κριτήρια, για παράδειγμα τα κλασικά λενινιστικά περί ιμπεριαλισμού, δυσκολεύεσαι να δώσεις με ευκολία μία καταφατική απάντηση, γνωρίζοντας μάλιστα πως κάτι τέτοιο «ρίχνει νερό στο μύλο» των αντιπάλων της. Π.χ. με όρους ποσότητας εξαγωγικού κεφαλαίου, όπως διάβασα πρόσφατα σε μία αξιοσημείωτη ανάλυση, πάλι είναι δύσκολο να μιλήσεις για ιμπεριαλιστική Ρωσία. Αν συνυπολογίσεις τις ΝΑΤΟικές βλέψεις για την Ουκρανία, πάλι (οφείλεις να) «μαγκώνεσαι» πριν τοποθετηθείς δημόσια... Για μένα, μεγαλύτερη σημασία από το να απαντήσει κάποιος σε αυτό το ερώτημα έχει το να καταλάβει τι ακριβώς, για ποιους λόγους, και με ποιες μεθοδολογίες, πράττει η ρωσική ηγετική ελίτ.

Ξέρουμε όλοι πολύ καλά πως πάντα το παρόν έχει μέσα του το παρελθόν. Όλα ξεκίνησαν και κρίθηκαν τη δεκαετία του 1980. Η διευθύνουσα τάξη πραγμάτων στο ΚΚΣΕ έκρινε οριστικά και αμετάκλητα πως υπήρχαν εμφανείς δομικού περιεχομένου δυσλειτουργίες στο σύστημα που έκαναν επιτακτική την ανάγκη άμεσων αλλαγών. Προς ποια κατεύθυνση; Φαινομενικά, δόθηκε μάχη ανάμεσα στις σοσιαλδημοκρατικές ρετσέτες του Μιχαήλ Γκορμπατσόφ και στους θιασώτες περαιτέρω φιλελευθεροποίησης του συνόλου του σοβιετικού συστήματος.

Είναι δεδομένο πως, μέσα στο εσωτερικό του μεγάλου και κραταιού κόμματος, αντιλήψεις σαν αυτές τις οποίες υιοθετεί -μέσες άκρες- τμήμα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος όπως το ΚΚΕ (που παραμένει ένα από τα πιστότερα και πιο καταρτισμένα στη μαρξιστική λενινιστική θεωρία κόμματα στην υφήλιο), ηττήθηκαν στις εσωτερικές διεργασίες. Οι απόγονοι των «ηττημένων του 28ου συνεδρίου του ΚΚΣΕ (1990)», για παράδειγμα, θα πρέπει να επικεντρωθούν στις αιτίες της ήττας τους, γιατί εκεί κρύβονται «θησαυροί» ουσίας. Αν παραδεχτούν κάποια πράγματα, θα γίνουν πιο αποδοτικοί και στα μελλοντικά καθήκοντά τους...

Το ΚΚΕ στις επίσημες αναφορές του για τα αίτια της καπιταλιστικής παλινόρθωσης έχει προτάξει τη θέση πως στο εσωτερικό του ΚΚΣΕ προτιμήθηκαν ως «φάρμακα» στα υπαρκτά προβλήματα του εφαρμοσμένου σοσιαλισμού λύσεις που ανήκουν αποκλειστικά και μόνο στην οικονομία της αγοράς, στον καπιταλισμό. Όπως και στην Κίνα, έτσι και στην ΕΣΣΔ η πλειοψηφία των μελών της κομματικής νομενκλατούρας επέλεξε να εισάγει στοιχεία καπιταλισμού για «να τραβηχτεί το κάρο από το αφιλόξενο μέρος στο οποίο είχε βαλτώσει»...

Κάθε συνεπής κομμουνιστική δύναμη έχει δίκιο να ισχυρίζεται πως αυτό το «φάρμακο» έστειλε «στον άλλο κόσμο» το γνήσιο σοσιαλισμό, αλλά η επίλυση εκείνων των προβλημάτων παραμένει κομβική θεματολογία. Εξίσου σημαντικό ζήτημα είναι και το αν το πείραμα που προωθήθηκε από τη ρωσική ελίτ τη δεκαετία του 1990 έχει πετύχει τους στόχους του, σε ποιους τομείς, και πού έχει αποτύχει (και γιατί...).

Η νέα Ρωσία προσπάθησε να κρατήσει τα στοιχεία του σοσιαλιστικού παρελθόντος που η κυρίαρχη τάξη της νέας εποχής θεωρούσε πως αποτελούσαν τα πλεονεκτήματα του σοβιετικού συστήματος απέναντι στο δυτικό: π.χ. τον κρατικό έλεγχο του συνόλου της κοινωνικής ζωής, άρα και της οικονομικής δραστηριότητας (ακόμα και της λειτουργικότητας της μεγάλης ατομικής ιδιοκτησίας...).

Στα χρόνια του Ψυχρού Πολέμου η διαμάχη ΕΣΣΔ-Δύσης «εξανάγκασε» τα δύο στρατόπεδα σε συχνές οπισθοχωρήσεις, σε υιοθέτηση στοιχείων του αντίπαλου δέους. Π.χ., το ισχυρό κράτος πρόνοιας που παγιώθηκε στη Δύση ήταν κατά βάση αποτέλεσμα της ύπαρξης του σοβιετικού συστήματος.
 
Από την πλευρά της η Μόσχα, με τις αλλαγές του 1991, έδωσε έμφαση στο ατομικό κίνητρο, στο ατομικό κέρδος, αύξησε τις ατομικές ελευθερίες, επέτρεψε στις ξένες εταιρείες και στα ξένα πολιτισμικά πρότυπα να διεισδύσουν -ελεγχόμενα- στα εδάφη της. Το κεντρικό κράτος έπαψε να χρηματοδοτεί για λόγους «ιδεολογικής αλληλεγγύης» διάφορα κράτη και κόμματα σε όλο τον κόσμο, και έψαχνε να βρει συνεργάτες για επικερδείς και για τις δύο πλευρές επενδύσεις... Η παγκοσμιοποίηση, εξάλλου, άνοιξε πόρτες που ήταν κλειστές για δεκαετίες για τη Μόσχα.

Στο εσωτερικό κεντρικό πολιτικό σκηνικό εγκαταστάθηκε ως βασική συνισταμένη, που υπηρετούν με «τυπολατρική νομιμοφροσύνη» όλες οι επιμέρους συνιστώσες, ως επικρατούσα θεώρηση, αυτή του κρατισμού. Που μπορούσε να δημιουργήσει συμμάχους στον ίδιο σκοπό, προερχόμενους από διαφορετικές -ετερόκλητες και αντιφατικές μεταξύ τους- πολιτικές δυνάμεις (κυρίως από εκείνες που επί σοσιαλιστικού καθεστώτος βρίσκονταν εκτός)...
 
Σκοπός κάθε κράτους είναι η ενίσχυσή του για να μπορέσει να διεκδικήσει την εξυπηρέτηση των συμφερόντων του με τις περισσότερες δυνατές πιθανότητες. Οι μεθοδολογίες διαφέρουν από περιοχή σε περιοχή. Η κρατιστική λογική είναι στη Ρωσία η κυρίαρχη. Εδώ και αιώνες, θα λέγαμε... Ανεξάρτητα από τις μορφές που λαμβάνει σε κάθε εποχή. Δεν είναι τυχαίο πως ακόμα και ο μαρξισμός-λενινισμός στα αχανή εδάφη της Ρωσίας και των συνοδοιπόρων της έγινε εκδοχή κρατιστικής οργάνωσης και διεύθυνσης της κοινωνίας. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αν αναλογιστούμε τις παραδόσεις που προηγήθηκαν στα μέρη του Λένιν, του Στάλιν, του Χρουστσόφ, του Μπρέζνιεφ, και πάει λέγοντας...

Οι ανά τον κόσμο ριζοσπάστες οφείλουν να παραμερίσουν την απογοήτευση και την πίκρα που τους προκάλεσαν οι αλλαγές του 1991, να τις μελετήσουν σε βάθος και να καταλήξουν σε συμπεράσματα χρήσιμα για το μέλλον. Ο αγώνας (τους) συνεχίζεται. Η σοσιαλιστική προοπτική του μέλλοντος δεν θα είναι επιστροφή στο χτες, αλλά συνειδητοποίηση στο κρίσιμο παρόν της ανάγκης για ένα επερχόμενο «ξεπέταγμα προς τα εμπρός». Που, όμως, για «να μη βγει οφσάιντ», αλλά ούτε και να καταλήξει «αργοπορημένη αμαξοστοιχία», θα πρέπει να διδαχθεί από τον πλουσιότατο όγκο εμπειρικών παραστάσεων που αποθηκεύτηκαν και από τα 74 χρόνια της σοσιαλιστικής οικοδόμησης, και από αυτά που ακολούθησαν και στα οποία έλαβαν χώρα διάφορες παραλλαγές της καπιταλιστικής παλινόρθωσης: από τη γελτσινική καρικατούρα έως το πουτινικό συμμάζεμα...

Εδώ να προσθέσουμε πως τα περίπου οκτώ χρόνια άκρατου φιλελευθερισμού (1992-1999) επέφεραν τόσα δεινά στη ρωσική κοινωνία, που μέχρι να εκλείψουν βιολογικά οι γενιές που τα έζησαν στο πετσί τους κάθε επιθυμία για επιστροφή σε ένα τέτοιο μοντέλο (δηλαδή, επί της ουσίας, στο δυτικό...) είναι τόσο εφικτή όσο το να πραγματοποιήσει το Λιχτενστάιν διαστημικά προγράμματα στους αμέσως επόμενους μήνες...

Στη Ρωσία ο καπιταλισμός δεν είναι αυτοσκοπός όπως στη Δύση. Εμφανίζεται να είναι μέσο, εργαλείο, για να πραγματωθούν οι σύγχρονοι στόχοι της ρωσικής κρατικής ηγεσίας. Φυσικά, και δυστυχώς, αυτό το πλάνο δημιουργεί ορισμένους (αχρείαστα και καταχρηστικά συνάμα...) πολύ ευνοημένους προνομιούχους...

Όμως, ο ρωσικός λαός οφείλει στον εαυτό του, και στο ένδοξο παρελθόν του (αφού δεν παύει να είναι ο λαός που οικοδόμησε το πρώτο εργατικό κράτος στην ιστορία της ανθρωπότητας, ο λαός που νίκησε το ναζισμό, ο λαός που διακρίθηκε στις επιστήμες και στις τέχνες, κοκ) να διεκδικήσει καλύτερη ζωή, περισσότερα δικαιώματα (όχι με τη φιλελεύθερη χροιά της λέξης), κοινωνική δικαιοσύνη. Αν θεωρήσουμε πως όντως σε κάποια χρόνια από τώρα οι ρωσικές κρατικές ελίτ καταφέρουν να (δια)κηρύξουν «την οριστική θεραπεία του σοσιαλισμού με τον καπιταλισμό», θα έχει έρθει η ώρα να παραμεριστεί αυτός ο δεύτερος και να αποκατασταθεί ο πρώτος. Δίχως τα δικά του (παρελθοντικά) ελαττώματα, δίχως και τα (μόνιμα) καπιταλιστικά...

Αυτό, όμως, μπορεί να πραγματωθεί μονάχα υπό την πίεση του κοινωνικού-λαϊκού παράγοντα. Αυτού που στο κρίσιμο διάστημα της παλινόρθωσης αδράνησε, είτε γιατί πείστηκε από παχιά λόγια, είτε γιατί δεν κατάλαβε έγκαιρα (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) πού το πήγαιναν οι μεταρρυθμιστές...

ΥΓ. Οι Σοβιετικοί επιστήμονες, τα στελέχη των σοβιετικών κρατικών επιχειρήσεων, οι αντίστοιχοι κυβερνητικοί παράγοντες, κοκ, ταξιδεύοντας στο εξωτερικό τις δεκαετίες του 1970 και του 1980 έβλεπαν τον τρόπο ζωής των δυτικών συναδέλφων τους, τους μισθούς, τα ευρύτερα δέλεαρ του δυτικού πολιτισμού και «τους άνοιγε η όρεξη».

Κατέλαβαν σταδιακά την εξουσία μέσα στο ΚΚΣΕ και πέτυχαν κάποια στιγμή να περάσουν τις δικές τους επιθυμίες, τα δικά τους ταξικά θέλω, δικαιώνοντας τον Μαρξ που έλεγε πως «η σύγχρονη κρατική εξουσία είναι μονάχα μία επιτροπή που διαχειρίζεται τις κοινές υποθέσεις της αστικής τάξης στο σύνολο της». Μπορεί η ΕΣΣΔ να έφτανε στο διάστημα, την ίδια ώρα όμως ο καταναλωτισμός (σαν ιδέα-προσδοκία...) και η «μαγεία του μαύρου χρήματος» δρούσαν φθαρτικά στο εσωτερικό της σοβιετικής κοινωνίας, όσο καμία κατασκοπευτική δύναμη και κανένα αντίπαλο στράτευμα...

ΥΓ1. Η αέναη διαπάλη μεταξύ του λιτού βίου και της πολυτέλειας, ανάμεσα στο «παράγω για την κάλυψη των κοινωνικών αναγκών» και στο «παράγω για ατομικό όφελος», ανάμεσα στο «δίνω έμφαση στις πνευματικές αρετές» και στο «ικανοποιώ τις διευρυμένες υλικές μου επιθυμίες», στα τέλη της δεκαετίας του 1980 απέκτησε (και) στα σοβιετικά εδάφη το δικό της νικητή: έγειρε (πρόσκαιρα;) την πλάστιγγα προς τη δεύτερη πλευρά.

Επειδή είναι δύσκολο να γίνει στο άμεσο μέλλον ριζική αλλαγή προς την πρώτη πλευρά, καλό είναι να συνειδητοποιήσουν όλοι οι ριζοσπάστες πως η βήμα βήμα κατάκτηση κοινωνικών-λαϊκών δικαιωμάτων, η μεταβατική-σταδιακή προσέγγιση της σοσιαλιστικής ανοικοδόμησης, μπορεί να μην είναι επαναστατική πολιτική πρόταση (και να ταιριάζει στο ρεφορμιστικό επιχειρηματολογικό οπλοστάσιο), είναι όμως σαφές δείγμα πως ξέρεις τι σε παίρνει να ζητάς και πώς θα το καταφέρνεις σε κάθε χωροχρονική συγκυρία... Εκτός και αν είσαι όντως «πράκτορας του εχθρού», οπότε πάντα θα σιγοντάρεις το λανθασμένο...

Η υπομονή, η εκμετάλλευση των λαθών του αντιπάλου, η οξυδέρκεια, η κατανόηση του εύρους των πτυχών της ανθρώπινης φύσης, είναι οι πιο επαναστατικές πράξεις. Ακόμα και αν δεν φέρνουν άμεσα Επανάσταση, τη διατηρούν στη σφαίρα του εφικτού απομακρύνοντάς την από τη βιβλιογραφική ουτοπικότητα και την καθημερινή ματαιότητα. Αρκεί να μπορεί να γίνει, αρκεί οι ίδιες οι κοινωνικές-λαϊκές ανάγκες να την έχουν μετατρέψει σε μονόδρομο, αρκεί να υπάρχουν τα κατάλληλα πολιτικά όργανα πάλης που θα παρέχουν την τελική ώθηση...

ΥΓ2. Επανάσταση γίνεται μονάχα εκεί που κάθε ρεφορμισμός αποτυγχάνει. Αν αυτός δεν δοκιμαστεί και δεν αποδειχθεί ανίκανος να λύσει τα διευρυμένα κοινωνικά-λαϊκά προβλήματα, η πύλη «για την έφοδο στον ουρανό» θα θυμίζει πιο πολύ το γνωστό ομηρικό μύθο της Σκύλλας και της Χάρυβδης...

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δυσβάστακτο το κόστος της ταπείνωσης
Ο Πούτιν προέβλεπε ότι η εισβολή στην Ουκρανία θα είναι ένας υγιεινός περίπατος και θα έπιανε τους στόχους του σε λίγες μέρες. Διαψεύστηκε. Οι δυτικοί προέβλεπαν ότι οι βαριές κυρώσεις που έχουν επιβάλει στη...
Δυσβάστακτο το κόστος της ταπείνωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «ανταρτοπόλεμος» του Πούτιν στις ΗΠΑ
Σε μια παγκοσμιοποιημένη κοινωνία στρατηγικού και γεωπολιτικού ελέγχου, η όποια αντίδραση ισοδυναμεί με «στασιασμό» ενάντια στο σύστημα τούτο και κάθε πολεμική αντιπαράθεση μοιάζει με «αντάρτικο» κατά του...
Ο «ανταρτοπόλεμος» του Πούτιν στις ΗΠΑ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ειρηνική λύση αξιώνει κατανόηση των αιτίων
Το κακό είναι ότι ένας αδικαιολόγητος πόλεμος επιλογών και πολλών παραγόντων, περιλαμβανομένης της Δύσης, μεταμορφώνεται σε πόλεμο εμμονών χωρίς τέλος και δίχως να έχουν αποτιμηθεί οι επιπτώσεις του για την...
Η ειρηνική λύση αξιώνει κατανόηση των αιτίων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι ευθύνες της Δύσης
Ο Πούτιν κατόρθωσε να μετατρέψει τη Ρωσία –η οποία αισθανόταν όχι άδικα ότι απειλείται– σε μια χώρα απομονωμένη από κάθε άποψη, ακόμα και οικονομική, πράγμα που θα προκαλέσει καταστροφές μακροπρόθεσμα.
Οι ευθύνες της Δύσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η προσέγγιση Πούτιν: ό,τι πιο άνομο σε έναν άνομο κόσμο
Οι δημοκρατίες υπόκεινται σε ελέγχους. Πάνω τους θα πέσει άπλετο φως όταν παρανομούν. Αυτό λ.χ. το ξέρουν, είτε τους αρέσει είτε όχι, οι Μπους, Ομπάμα και Τραμπ. Ενα καθεστώς τύπου Πούτιν όμως τίποτα, μα...
Η προσέγγιση Πούτιν: ό,τι πιο άνομο σε έναν άνομο κόσμο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Άλλο Πούτιν άλλο …Πούσκιν.
Ο... Πόλεμος και Ειρήνη στην Ουκρανία και στην Ευρώπη δεν εξαρτάται και δεν θα κριθεί από το αν το Ελληνικό Υπουργείο Πολιτισμού θα απαγορεύσει τον… Τολστόϊ, τον Τσαϊκόφσκι και όποιους άλλους, παγκόσμιου...
Άλλο Πούτιν άλλο …Πούσκιν.

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας