• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    31°C 30.0°C / 32.9°C
    4 BF
    38%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 26.6°C / 32.9°C
    2 BF
    54%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.0°C / 34.3°C
    3 BF
    44%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 30.3°C
    1 BF
    54%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.9°C / 30.2°C
    2 BF
    48%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    30°C 26.8°C / 30.0°C
    2 BF
    59%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.2°C / 26.5°C
    2 BF
    44%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    34°C 33.5°C / 33.5°C
    1 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 29.9°C
    5 BF
    60%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 28.5°C
    4 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    5 BF
    65%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 29.0°C
    2 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    62%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 30.9°C / 31.2°C
    0 BF
    37%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    31°C 29.5°C / 31.6°C
    2 BF
    41%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 28.8°C
    3 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    32°C 30.6°C / 33.0°C
    3 BF
    28%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.3°C / 28.3°C
    3 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.7°C / 30.5°C
    2 BF
    78%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    1 BF
    60%
AP Photo/Evgeniy Maloletka
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εποχή των αλλεπάλληλων κρίσεων

  • A-
  • A+
Τα «νερά» από τους «παραπόταμους» της ενέργειας, του κορονοϊού και των τροφίμων αναμίχθηκαν με τον «υδάτινο όγκο» της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας και απειλούν τους ευάλωτους των φτωχών και των πλούσιων χωρών.

1973. Τα μέλη του Οργανισμού Πετρελαιοπαραγωγών Εξαγωγικών Κρατών μείωσαν την παραγωγή και σταμάτησαν τις αποστολές πετρελαίου προς τις Ηνωμένες Πολιτείες και άλλες χώρες που υποστήριζαν το Ισραήλ στον πόλεμο του Γιομ Κιπούρ. Οταν σταμάτησε το εμπάργκο (Μάρτιος 1974), οι τιμές του πετρελαίου είχαν σχεδόν τετραπλασιαστεί.

Οι Αμερικανοί εξοικειώθηκαν με τις ουρές στα βενζινάδικα και με την ταμπέλα: «Συγγνώμη, καύσιμα τέλος». Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η ανεργία είχε διπλασιαστεί και το ΑΕΠ είχε μειωθεί κατά 6%. Ο πληθωρισμός εκτινάχθηκε στο 23% στην Ιαπωνία, στο 19% στην Ιταλία, στο 16% στη Μ. Βρετανία. Στην Ελλάδα, το 1974 ο μέσος πληθωρισμός έφτασε στο 26,9% (15,5% το 1973). Τα νεοσύστατα κράτη της Ασίας και της Αφρικής χτυπήθηκαν με τον χειρότερο τρόπο, καθώς βρέθηκαν χρεωμένα και πιεσμένα από τα εκατομμύρια των φτωχών ανέργων που έφευγαν από τις πόλεις, για να επιστρέψουν στα χωριά τους.

2008. Κινήματα ενάντια στην ακρίβεια σε Μπουρκίνα Φάσο, Μάλι, Μαυριτανία, Νιγηρία, Ακτή Ελεφαντοστού και Καμερούν. «Διαδηλώσεις της κατσαρόλας» στη Σενεγάλη. Στο Μαρόκο, η αύξηση της τιμής του ψωμιού που αποφάσισε η συνδικαλιστική οργάνωση των αρτοποιών προκάλεσε βίαιες διαδηλώσεις. Στην Τυνησία, η κυβέρνηση ζήτησε από τους αρτοποιούς να περιορίσουν το μέγεθος της φρατζόλας.

Στο Μάλι, παρασκεύαζαν ψωμί που περιείχε σόργο και κεχρί. Στην Αϊτή, που σε μία εβδομάδα η τιμή του ρυζιού διπλασιάστηκε, ξεσπούν εξεγέρσεις που προκάλεσαν τον θάνατο 5 ατόμων και τον τραυματισμό 200. Οι πληθυσμοί της Αφρικής υφίστανται τις συνέπειες της παγκόσμιας ανόδου της τιμής των δημητριακών.

Το καλοκαίρι του 2007, στο Χρηματιστήριο Εμπορευμάτων του Σικάγου, η τιμή του σιταριού από τα 200 δολάρια ο τόνος εκτινάχθηκε στα 400. Σε έναν χρόνο, στην αμερικανική προθεσμιακή αγορά, οι τιμές του σίτου αυξήθηκαν κατά 130%.

Οι «επενδυτές» ανοίγουν σαμπάνιες. Μεταξύ Απριλίου και Δεκεμβρίου του 2007, ο όγκος των κεφαλαίων που κατευθύνθηκε στον κλάδο του σίτου από τα 156 εκατομμύρια δολάρια έφτασε στα 911 εκατομμύρια. Το ενεργητικό των επενδυτικών κεφαλαίων στις αμερικανικές αγορές αγροτικών προϊόντων, μεταξύ του πρώτου και του τελευταίου τριμήνου του 2007, επταπλασιάστηκε.

2022. Σχεδόν πενήντα χρόνια από το πετρελαϊκό σοκ. Ο παγκόσμιος πληθυσμός έχει αυξηθεί στα 7 δισ. ανθρώπους, ο αριθμός των οχημάτων στον κόσμο έχει τετραπλασιαστεί και η κινεζική οικονομία έχει αναδειχθεί σε παγκόσμια δύναμη. Η παγκόσμια ζήτηση πετρελαίου, από τα 55 εκατ. βαρέλια την ημέρα το 1973, κινείται στα 96 εκατομμύρια βαρέλια.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν ανακοινώνει εμπάργκο στις εισαγωγές πετρελαίου από τη Ρωσία. Η Ε.Ε. προετοιμάζει τη σταδιακή απεξάρτηση από τις ρωσικές εξαγωγές ενέργειας. Η Βρετανία διαμηνύει ότι ώς το τέλος του έτους θα σταματήσει τις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου και πετρελαιοειδών -που σήμερα αντιστοιχούν στο 8% του συνόλου. Οι πετρελαϊκές τιμές σημειώνουν άνοδο 70% από την αρχή του χρόνου.

Δεκαπέντε χρόνια από τη μεγάλη επισιτιστική κρίση, και τα ουκρανικά δημητριακά λόγω πολέμου λείπουν από την παγκόσμια αγορά τροφίμων. Η Ουκρανία είναι ο πέμπτος μεγαλύτερος εξαγωγέας σιταριού στον κόσμο. Στο λιμάνι της Οδησσού φορτώνεται το 10% των σιτηρών που καταναλώνει ο πλανήτης και καλλιεργείται στους σιτοβολώνες των περιφερειών του Κίεβου και του Μικολάιβ. Ο ουκρανικός αραβόσιτος από το Κίεβο, το Μικολάιβ και το Τσερνίχιφ, αντιστοιχεί στο 15% της παγκόσμιας αγοράς. Η πίεση στην αγορά δημητριακών ανεβαίνει ακόμα περισσότερο, λόγω του αβέβαιου μέλλοντος των ρωσικών εξαγωγών.

Το σιτάρι είναι το βαρόμετρο της επισιτιστικής αγοράς, καθώς καταναλώνεται σχεδόν σε ολόκληρο τον κόσμο και είναι αναντικατάστατο στην παραγωγή ψωμιού, ζυμαρικών και σιμιγδαλιού. Τα δημητριακά επηρεάζουν και τη ζωική παραγωγή. Σε ένα κιλό πουλερικών, απαιτούνται τρία κιλά δημητριακών, ενώ για την παραγωγή ενός κιλού βοδινού κρέατος απαιτείται υπερδιπλάσια ποσότητα.

Στις 4 Μαρτίου, οι εμπειρογνώμονες του FAO ανακοίνωσαν ότι οι διεθνείς τιμές των τροφίμων, τον Φεβρουάριο 2022, αυξήθηκαν κατά 3,9% σε σχέση με τον Ιανουάριο και κατά 20,7% σε σχέση με τον προηγούμενο χρόνο. Φυτικά έλαια, γαλακτοκoμικά, λαχανικά, δημητριακά, κρέατα, ανατιμήθηκαν σε έναν μήνα από 1,1% μέχρι 8,5%.

Προειδοποιούν ότι στις μετρήσεις τους δεν λήφθηκε υπόψη το σύνολο από τις επιπτώσεις του πολέμου της Ουκρανίας. Επισημαίνουν ότι η αύξηση των τιμών στην ενέργεια, στα λιπάσματα και τις ζωοτροφές, «συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους των παραγωγών και τους αποθαρρύνουν να επενδύσουν για να μεγαλώσουν την παραγωγή».

Ο Michael Oppenheimer, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Princeton, είχε γράψει ότι «ένα μεμονωμένο ακραίο συμβάν μπορεί να καταστρέψει ευρείες περιοχές. Αλλά αλλεπάλληλα συμβάντα αναμιγνύουν τη δυστυχία του καθενός... ». Ο κορονοϊός έχει αποσταθεροποιήσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες και την παραγωγή. Η ενεργειακή κρίση έχει απορρυθμίσει τα επίπεδα των τιμών.

Ο πόλεμος στην Ουκρανία και οι γεωπολιτικές αβεβαιότητες έχουν πυροδοτήσει επισιτιστικές κρίσεις και πολιτικές εντάσεις, με αβέβαιη έκβαση. Με απλά λόγια, σήμερα, τα «νερά» από τους «παραπόταμους» της ενέργειας, του κορονοϊού και των τροφίμων, αναμίχθηκαν με τον «υδάτινο όγκο» της παγκόσμιας οικονομικής και πολιτικής σταθερότητας και απειλούν τους ευάλωτους των φτωχών και των πλούσιων χωρών. Τα «φράγματα» που υποδύονται ότι στήνουν οι πανίσχυροι ηγέτες είναι σχεδόν σίγουρο ότι δεν θα συγκρατήσουν την καταστρεπτική δύναμη των συνδυασμένων κρίσεων, επειδή αφενός χρησιμοποιούνται παλιά και αμφιβόλου ποιότητας «υλικά» για την κατασκευή τους και αφετέρου διότι τα «επενδυτικά κεφάλαια» έχουν αυτονομηθεί και δρουν ανεξέλεγκτα.

Δεν χρειάζεται να έχεις σπουδάσει οικονομικά για να αντιληφθείς ότι όλες οι προβλέψεις για την εξέλιξη των τιμών, της προσφοράς και της ζήτησης υποβαθμίζουν τον κίνδυνο να ζήσει η ανθρωπότητα μέρες σαν κι αυτές του 1973 και του 2008.

Το πιο πιθανό είναι ότι βρισκόμαστε στην αρχή μιας μεγάλης διάρκειας περιόδου επίμονου και επίπονου πληθωρισμού, που θα επηρεάσει τα επιτόκια και θα προκαλέσει αστάθεια στην παγκόσμια αγορά χρέους που σήμερα βρίσκεται σε επίπεδα - ρεκόρ. Το σίγουρο όμως είναι ότι, αν δεν υπάρξει ένα νέο «συμβόλαιο» ανάμεσα στην πολιτική, στον πλούτο και την εργασία, το μέλλον για τους φτωχούς και τη μεσαία τάξη φαντάζει απειλητικό.

Καλώς ήλθατε στην εποχή των «αλλεπάλληλων κρίσεων»...

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παγκοσμιοποίηση μετά την πανδημία και την εισβολή στην Ουκρανία
Μπορεί οι ηγέτες της Δύσης να προσπαθούν να εμφανίσουν τον πληθωρισμό και την οικονομική δυσπραγία ως «θυσία για τη δημοκρατία» και ο Πούτιν να τα παρουσιάζει ως τίμημα για τη «Μεγάλη Ρωσία», αλλά οι άνθρωποι...
Η παγκοσμιοποίηση μετά την πανδημία και την εισβολή στην Ουκρανία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γερμανική στρατηγική δύσπνοια
Πόσο αντέχει η Γερμανία τις παρενέργειες του πολέμου στην Ουκρανία; Στην καλύτερη περίπτωση, μέχρι τις αρχές του χειμώνα. Στο Βερολίνο κατανοούν ότι δεν υπάρχει Σχέδιο Β εάν η Ρωσία επιλέξει να κλείσει τη...
Γερμανική στρατηγική δύσπνοια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος χρονικός ορίζοντας;
Οι θιασώτες στην Ουάσινγκτον ενός παρατεταμένου πολέμου στην Ουκρανία δεν μπορεί να μη γνωρίζουν ότι η παράταση της σύγκρουσης είναι πέρα από τις αντοχές και τις δυνατότητες της Γηραιάς Ηπείρου.
Ποιος χρονικός ορίζοντας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επερχόμενη επισιτιστική κρίση
Tα επόμενα χρόνια θα έχουμε ένα πραγματικό κραχ, που μπροστά του θα ωχριά το πρόσφατο χρηματοπιστωτικό κραχ. Θα πάψουν να υπάρχουν φθηνά τρόφιμα, γιατί θα αυξηθούν στο έπακρο τα κόστη της...
Η επερχόμενη επισιτιστική κρίση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναμνηστικά
Η αναγκαστική απομόνωση των δύο ετών μάς έκανε να μας δούμε καλύτερα και τον κόσμο γύρω μας, θέλοντας και μη. Κάποιοι μάς αντέξαμε και κάποιοι άλλοι όχι. Κάποιοι μάς αγαπήσαμε περισσότερο και κάποιοι την εντός...
Αναμνηστικά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η θηλιά της ακρίβειας πνίγει τα νοικοκυριά
Η Ελλάδα σήμερα, έχει την τρίτη υψηλότερη τιμή στη βενζίνη στην Ευρώπη και την έβδομη υψηλότερη τιμή παγκοσμίως πληθωρισμός στα τρόφιμα είναι 45% υψηλότερος στην Ελλάδα σε σχέση με αυτόν της Ευρωζώνης.
Η θηλιά της ακρίβειας πνίγει τα νοικοκυριά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας