• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.9°C / 28.4°C
    3 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.6°C / 25.1°C
    1 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.7°C / 24.9°C
    2 BF
    58%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 21.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 18.0°C / 22.6°C
    1 BF
    66%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    14°C 14.4°C / 19.0°C
    2 BF
    94%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.6°C / 23.6°C
    2 BF
    55%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.1°C / 26.4°C
    5 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 22.3°C / 23.9°C
    3 BF
    69%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.8°C / 26.6°C
    3 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.7°C / 25.1°C
    0 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 25.4°C / 25.4°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.5°C / 19.5°C
    1 BF
    71%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 20.5°C / 25.6°C
    1 BF
    53%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.8°C / 26.6°C
    2 BF
    52%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.2°C / 27.7°C
    2 BF
    54%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 22.8°C
    2 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 21.7°C / 23.4°C
    2 BF
    55%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    0 BF
    89%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εκπαιδευτική μεταρρύθμιση του 1964 και ο Λουκής Ακρίτας

  • A-
  • A+

Πριν από 58 χρόνια, εξαιρετικό έγγραφο φτάνει στα εκπαιδευτικά ιδρύματα. Μεταφέρουμε ένα απόσπασμα: «Οφείλομεν να διανοίξομεν νέους δρόμους προς το μέλλον της Φυλής μας. […] Και ισότιμοι προς τους μεγάλους λαούς εις την επικήν σταυροφορίαν της εποχής μας, να καταστήσομεν την παρουσίαν μας αναγκαίαν και σεβαστήν… Με αδελφοσύνην ας εγκαινιάσομεν την ειρηνικήν αυτήν επανάστασιν». 26 Φεβρουαρίου 1964.

Είναι η χαιρετιστήρια εγκύκλιος του νέου υφυπουργού Παιδείας Λουκή Ακρίτα και «η ειρηνική επανάσταση» αφορά την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση, που πραγματοποίησε η κυβέρνηση της Ενωσης Κέντρου. Ο πρωθυπουργός Γεώργιος Παπανδρέου και με το χαρτοφυλάκιο του υπουργού Παιδείας, αναθέτει την υλοποίηση του εκπαιδευτικού του οράματος στον υφυπουργό και στον Ευάγγελο Παπανούτσο, γενικό γραμματέα του υπουργείου, ανθρώπους των Γραμμάτων εγνωσμένου κύρους.

Σύντομα εφαρμόζεται το μέτρο της «Δωρεάν Παιδείας» αδιακρίτως στις τρεις βαθμίδες της Εκπαίδευσης, ενώ ακολουθεί η ανακούφιση χιλιάδων γονέων και των παιδιών τους. Παράλληλα, η εφαρμογή του Ν.Δ. 4379/1964, με την καθιέρωση της δημοτικής από το δημοτικό μέχρι το πανεπιστήμιο, δίνει τέλος στην καταπίεση των νέων, που υποχρεώνονταν να γράφουν στην τεχνητή καθαρεύουσα.

Επίσης, απελευθερώνεται ο αρχαίος ελληνικός λόγος. Την επικοινωνία των παιδιών 13-14 ετών με την αρχαία γραμματεία μας, δυσκόλευε και περιόριζε σε λίγες σελίδες (παράδειγμα τα ομηρικά έπη) η διδασκαλία από το πρωτότυπο, οπότε εισάγονται οι μεταφράσεις. Ανοίγουν στις τάξεις ολόκληρο τον κόσμο της «Ιλιάδας» και της «Οδύσσειας» ή προσεγγίζονται τα «Σικελικά» του Θουκυδίδη.

Παράλληλα, διδάσκονται η καθαρεύουσα και τα αρχαία ελληνικά από την Γ΄ Γυμνασίου, εμπλουτίζεται δε η Μέση Εκπαίδευση με τα μαθήματα Στοιχεία του Δημοκρατικού Πολιτεύματος, Εισαγωγή στην Κοινωνιολογία και Στοιχεία Οικονομικής Επιστήμης! Αυτόν τον παιδευτικό πλούτο αναδεικνύει η καθιέρωση της εννεαετούς υποχρεωτικής εκπαίδευσης, και ήταν πολύ ενδιαφέρων από παιδαγωγική άποψη ο θεσμός του Ακαδημαϊκού Απολυτηρίου.

Η μεταρρύθμιση άρχισε να οικοδομεί τη λαϊκή παιδεία και παρείχε εγγυήσεις προς την κοινωνική πρόοδο. Καταργήθηκε από τη δικτατορία, αλλά οι βασικές διατάξεις της επανήλθαν μετά το 1974.

Τον πυρήνα της μεταρρύθμισης οριοθέτησαν οι Παπανδρέου, Ακρίτας, Παπανούτσος. Σήμερα, όμως, μονομερώς αποκαλείται «μεταρρύθμιση Παπανούτσου». Διαπράττεται αδικία, αλλά, πριν εκφέρω πληρέστερα την άποψή μου, θα παρουσιαστεί συνοπτικά η συνολική πορεία του Ακρίτα.

Γεννήθηκε, το 1909, στη Μόρφου της Κύπρου, τέταρτο παιδί της εννεαμελούς οικογένειας του Χατζηγιαννακού Ακρίτα, το δε επίθετο Ακρίτας, από λογοτεχνικό ψευδώνυμο επικράτησε ως οικογενειακό επώνυμο. Με το δίπλωμα του Παγκυπρίου Διδασκαλείου εργάστηκε ως δάσκαλος στη Μεγαλόνησο. Από το 1930 στην Αθήνα, σπούδαζε Αγγλική Φιλολογία και τα τότε προβλήματά του αποτυπώθηκαν στο πρώτο του αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα «Νέος με καλάς συστάσεις».

Ακολούθησε ο μυθιστορηματικός «Κάμπος», με τη ρεαλιστική παρουσίαση των δεινών της αγροτικής Κύπρου. Συγχρόνως έχει επιβληθεί ως δημοσιογράφος σε κυπριακές και ελλαδικές εφημερίδες. Στις εμπειρίες του ως εθελοντή πολεμιστή το 1940 έδωσε λογοτεχνική μορφή με τους «Αρματωμένους», ένα διακεκριμένο βιβλίο αυτής της κατηγορίας. Την εργογραφία του συμπληρώνουν διηγήματα και θεατρικά έργα.

Στην Κατοχή, τα αδέλφια Λουκής και Ευριπίδης κυκλοφορούν κρυφά την αντιστασιακή εφημερίδα «Καθημερινά Νέα» και, μετά τη διακοπή της το 1946, ο Ακρίτας συνεχίζει εκδίδοντας δυο εξαιρετικά περιοδικά. Δάσκαλος του Διαφωτισμού διά του βίου και του έργου του, το 1951 εκλέγεται πρώτος βουλευτής Αθηνών με την ΕΠΕΚ, από την οποία σύντομα αποχωρεί λόγω σοβαρής διαφωνίας.

Ασυμβίβαστου ήθους και αναφορικά με το κυπριακό πρόβλημα, για το οποίο έμπρακτα ενδιαφέρεται. Επανεκλέγεται βουλευτής Αθηνών το 1963 και 1964 και δίνει μάχες στη Βουλή για την κατοχύρωση της μεταρρύθμισης. Ο επιφανής νομικός Γεώργιος Κουμάντος, που είχε αναλάβει τη νομοτεχνική της διατύπωση, τον τίμησε επιγραμματικά: «Στη Βουλή ο Ακρίτας έγινε Πνευματικός Αναμορφωτής». Ο άωρος θάνατός του το 1965 προξένησε ειλικρινή λύπη. Δεν ήταν απλώς Ελληνας, αλλά «ελληνικός»!

Και το ερώτημα: Λογικώς, αμφιβάλλουμε ότι αυτή η προσωπικότητα συνεισέφερε εξαιρετικά και στη συγκρότηση του πνευματικού περιεχομένου της μεταρρύθμισης; Δεν ευσταθεί αυτή η αμφιβολία και είναι απαράδεκτο να έχει ξεχαστεί ο Ακρίτας! Χωρίς να παραβλέπεται η κατευθυντήρια έμπνευση Γ. Παπανδρέου, αποτελεί θέμα ηθικής και ιστορικής τάξεως η μεταρρύθμιση να φέρει τα επώνυμα αυτών που την υλοποίησαν: «Μεταρρύθμιση Ακρίτα - Παπανούτσου».

Τα αίτια της αποσιώπησης χρησιμότερο είναι να αναζητηθούν από αναγνώστες και εκπαιδευτικούς. Πάντως, πρέπει να εξευρεθεί τρόπος, ώστε να σταματήσει η αδικία. Επιβάλλεται απόδοση τιμής στους συν-διαμορφωτές της μορφωτικής-κοινωνικής επανάστασης του 1964 και να αποτελούν μορφές διαχρονικής αναφοράς στην Ελλάδα και την Κύπρο.

*φιλόλογος


Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 21/02/2022.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επιλογές στελεχών εκπαίδευσης: κρίσεις, συγκρίσεις, (απο)κρίσεις…
Από τις αρχές του Ιανουαρίου βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες επιλογής στελεχών στην Πρωτοβάθμια και Δευτεροβάθμια Εκπαίδευση.
Επιλογές στελεχών εκπαίδευσης: κρίσεις, συγκρίσεις, (απο)κρίσεις…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο εφιάλτης των μαζικών συγχωνεύσεων
Η Εκθεση Πισσαρίδη που υλοποιείται βήμα βήμα εδώ και έναν χρόνο προωθεί μεταξύ άλλων συγχωνεύσεις σχολείων, αύξηση των μαθητών ανά τμήμα και αύξηση του διδακτικού ωραρίου των εκπαιδευτικών.
Ο εφιάλτης των μαζικών συγχωνεύσεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι φοβάται, τελικά, η Υπουργός Παιδείας;
Είχαν το λόγο τους οι επιτελείς του Υπουργείου. Ήθελαν να πάρουν τη ρεβάνς από τους εκπαιδευτικούς που τόλμησαν, την Άνοιξη που μας πέρασε, σε ποσοστά της τάξης του 90%, να μην εφαρμόσουν όσα το Υπουργείο...
Τι φοβάται, τελικά, η Υπουργός Παιδείας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από το «παράθυρο» η τυποποιημένη αξιολόγηση για μαθητές και εκπαιδευτικούς
Τα μοντέλα της τυπικής αξιολόγησης είναι κυρίως δυο κατηγοριών: της σκληρής λογοδοσίας με υψηλού διακυβεύματος τεστ (Αμερική, Αγγλία) και της ήπιας λογοδοσίας (ηπειρωτική Ευρώπη).
Από το «παράθυρο» η τυποποιημένη αξιολόγηση για μαθητές και εκπαιδευτικούς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γαλάζια «κανονικότητα» και εκπαιδευτική ανισότητα
Μεγαλόστομες διακηρύξεις προθέσεων, αναχρονισμοί και αντιφάσεις περιμένουν και φέτος μαθητές και φοιτητές με την έναρξη της σχολικής και ακαδημαϊκής χρονιάς.
Γαλάζια «κανονικότητα» και εκπαιδευτική ανισότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μην τζογάρετε με την υγεία των παιδιών μας
Υποκρισία, περίσσια σιγουριά που δεν συνοδεύεται από επίσημα στοιχεία, αλλά και αλαζονεία, αποτελούν το τρίπτυχο που θα συνοδεύσει την κυβέρνηση τους επόμενους μήνες.
Μην τζογάρετε με την υγεία των παιδιών μας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας