• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.7°C / 25.8°C
    2 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.3°C / 23.3°C
    2 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    25°C 19.0°C / 24.9°C
    1 BF
    41%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 22.5°C
    0 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    0 BF
    73%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.7°C / 23.0°C
    2 BF
    65%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    1 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.6°C / 20.6°C
    1 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 23.3°C
    2 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.1°C / 23.9°C
    0 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    22°C 22.4°C / 23.8°C
    1 BF
    73%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    3 BF
    81%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    0 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 24.4°C
    3 BF
    61%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.5°C / 23.3°C
    1 BF
    71%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.8°C / 23.2°C
    2 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.8°C / 26.0°C
    0 BF
    67%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    3 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.4°C / 23.4°C
    2 BF
    82%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.3°C / 15.3°C
    1 BF
    69%
ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΣΤΟΛΗΣ/EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ποιο είναι το όριο της αριστερής πολιτικής σήμερα;

  • A-
  • A+

Το ερώτημα του τίτλου με απασχολεί εδώ και καιρό. Η τεράστια αδυναμία της Αριστεράς να επηρεάσει, έστω στοιχειωδώς, την πορεία των πραγμάτων το θέτει άμεσα. Εχει εμφανιστεί, με έμμεσο τρόπο, και στη δημόσια συζήτηση. Στην ανταλλαγή απόψεων, π.χ., μεταξύ του Αντώνη Λιάκου και του Ευκλείδη Τσακαλώτου. Στο μέτρο, ωστόσο, που συνδέεται σχεδόν αποκλειστικά με το «ζήτημα της κυβέρνησης» αδυνατίζει.

Η διαμάχη, για παράδειγμα, στο εσωτερικό του ΣΥΡΙΖΑ, σχετικά με το αν «στα αριστερά ή στο κέντρο» βρίσκεται η απάντηση, ως ερώτηση θέτει το πώς παίρνεις την κυβέρνηση, ήτοι πώς κερδίζεις τις εκλογές. Δεν υποτιμώ καθόλου την ανάγκη να φύγει πάραυτα η νεοφιλελεύθερη υπερδεξιά που μας εξουσιάζει βάναυσα κι ασφυκτικά. Για να φύγει, όμως, τα ερωτήματα που πρέπει να απαντηθούν είναι κατά πολύ συνθετότερα.

Ο στόχος της Αριστεράς δεν μπορεί να είναι η κυβέρνηση, η «δεύτερη φορά» κι άλλα τέτοια τρυφηλά. Ο στόχος θα έπρεπε να είναι ο κοινωνικός μετασχηματισμός, ο σοσιαλισμός, ο κομμουνισμός. Τα μέτωπα, οι πολιτικές συμμαχίες, τα κόμματα, οι εκλογές και οι κυβερνήσεις είναι μέσα. Μέσα για το προηγούμενο, όχι αυτοσκοπός. Στο μέτρο που τον υπηρετούν επιλέγονται, διαφορετικά όχι.

Ας έρθω, όμως, στο ερώτημα. Ποια είναι το όριο της αριστερής πολιτικής, σήμερα;

Ο ριζικός κοινωνικός μετασχηματισμός; Ενας νέος κεϊνσιανισμός; Ή, μήπως, όπως συχνά έχει δείξει η εμπειρία «αριστερών κυβερνήσεων», ένα «κοινωνικό» ρετουσάρισμα του νεοφιλελευθερισμού;

Και τι είναι αυτό που θέτει το όριο; Οι αντικειμενικές συνθήκες, οι εξαναγκαστικοί δομικοί περιορισμοί του παγκόσμιου συστήματος, οι επικρατούσες πολιτικές; Ανάλογα με την απάντηση, αλλάζει και ο σχεδιασμός.

Υπάρχουν πολλοί που επικαλούνται ως θεμελιώδη παράγοντα περιορισμού των δυνατοτήτων αριστερής παρέμβασης τη δραματική μεταβολή της κοινωνικής δομής. Η «εξαφάνιση της εργατικής τάξης», η επικράτηση ενός ακραίου κατακερματισμού των εργαζομένων, συγκροτούν αντικειμενικά δεδομένα. Στο μέτρο, μάλιστα, που από αυτά καθορίζονται οι κυρίαρχες στάσεις και νοοτροπίες, δηλαδή η ιδεολογία της εποχής, η πολιτική είναι εξαναγκασμένη να προσαρμόζεται. Η κατίσχυση του ατομικισμού στις σύγχρονες καπιταλιστικές κοινωνίες κάνει εξαιρετικά ανεπίκαιρο τον εξισωτισμό της σοσιαλιστικής παράδοσης.

Νομίζω πως αυτή η ανάλυση αστοχεί. Ποτέ στο παρελθόν δεν υπήρχε πολυπληθέστερη εργατική τάξη στον κόσμο σε απόλυτους και σχετικούς όρους. Εκτός κι αν νομίζουμε πως στην εργατική τάξη ανήκουν μοναχά οι εργοστασιακοί εργάτες. Για τον Μαρξ, πάντως, ένας δάσκαλος ιδιωτικού σχολείου ανήκει στην εργατική τάξη, στο μέτρο που, για να επιβιώσει, είναι υποχρεωμένος να πουλάει καθημερινά την εργασιακή του δύναμη στο αφεντικό. Αυτό είναι το κριτήριο και κανένα άλλο. Κι αν αφορά τον δάσκαλο της εποχής του Μαρξ ήδη, πόσο μάλλον την πωλήτρια σήμερα ή τα περισσότερα επαγγέλματα των «υπηρεσιών».

Σε ό,τι αφορά τον κατακερματισμό, δε, στη μεγαλύτερη διάρκεια της καπιταλιστικής ιστορίας ήταν τόσος και περισσότερος. Ο μύθος μιας παλιότερης ομοιογενούς εργατικής τάξης είναι μύθος και τίποτε άλλο, όπως ξέρουν οι ειδικοί της κοινωνικής ιστορίας.

Αλλοι υποστηρίζουν πως οι ασφυκτικοί καταναγκασμοί του διεθνούς συστήματος κάνουν πολύ δύσκολη την άσκηση αριστερής πολιτικής. Φέρνουν ως παράδειγμα, μάλιστα, τη μοίρα του ελληνικού αριστερού παραδείγματος.

Προφανώς και η θεώρηση αυτή είναι βάσιμη. Πράγματι, η άσκηση αριστερής πολιτικής στο πλαίσιο ενός εθνικού κράτους, πόσο μάλλον του μεγέθους της Ελλάδας, είναι δύσκολη υπόθεση. Μόνο που δεν είναι σωστό αυτό να χρησιμοποιείται σαν άλλοθι ή, ακόμη, και σαν δικαίωση!

Αυτό που συνέβη εδώ, κυρίως, είναι πως τα κάναμε πάνω μας το καλοκαίρι του 2015 -βάζω το σύνολο του τότε ΣΥΡΙΖΑ μέσα, στον ένα ή στον άλλο βαθμό- και έγινε ό,τι έγινε. Κάποιοι είπαν πως, αλλιώς, μας περίμενε η καταστροφή της χώρας και το «Γουδή»! Κι έτσι, χωρίς καν να συζητήσουν με την κεντρική τους επιτροπή αποφάσισαν, όπως αποφάσισαν, αφού επί ένα εξάμηνο διαπραγματεύονταν «μυστικώς», με τον κόσμο απλώς να παρακολουθεί.

Δεν ήταν μονόδρομος, στον οποίο μας οδηγούσε η τρομερή δύναμη του αντιπάλου. Η πολύ μικρότερη Ισλανδία αρνήθηκε να πληρώσει «χρέος» μεγαλύτερο από το δεκαπλάσιο του ΑΕΠ της στα τραπεζικά κοράκια -και, μάλιστα, δεν χρειάστηκε καν ακριβώς αριστερή κυβέρνηση, για να το κάνει. Και οι μπακαλιάροι συνέχισαν τη ζωή τους αμέριμνοι.

Θέλω να πω, οι πραγματικοί και κολοσσιαίοι διεθνείς καταναγκασμοί δεν διαμορφώνουν μονοδρόμους. Μας καλούν για μια νέα Διεθνή.

Προφανώς, η συζήτηση αδικείται με τον τρόπο που την κάνω. Νομίζω, όμως, πως είναι η ουσιώδης σήμερα συζήτηση, αν θέλουμε να μη γίνει για καιρό η Ακροδεξιά ο εκπρόσωπος των κοινωνικών στρωμάτων που αποτελούν καταστατικά τον λόγο ύπαρξης της Αριστεράς.

*εκπαιδευτικός

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είναι το 50-50 του Συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ μια ιστορική απόφαση;
Μέσα σε αυτή τη ζοφερή και πεσιμιστική ατμόσφαιρα από τη μία αλλά και μέσα στην αισιοδοξία της έκρηξης του Μetoo και της επανάκαμψης του φεμινιστικού κινήματος από την άλλη, η απόφαση του 3ου Συνεδρίου του...
Είναι το 50-50 του Συνεδρίου του ΣΥΡΙΖΑ μια ιστορική απόφαση;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το ξυπνητήρι
Δεν υφίσταται, όμως, Δημοκρατία, πολιτεία και πολιτική χωρίς πολίτες, αλλά ούτε και Αριστερά. Χωρίς αυτή τη βαθιά μεταρρύθμιση, η Αριστερά δεν θα είναι ριζοσπαστική, αλλά θολό φαντασιοκόπημα.
Το ξυπνητήρι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η παντοδυναμία της ηγεσίας
Δεν υπάρχει κόμμα εξουσίας, στην Ελλάδα ή αλλού, που να χάνει εκλογές και να μην αμφισβητεί την ηγεσία του. Τούτο δεν σημαίνει κατ’ ανάγκην ότι αλλάζει η ηγεσία ενός κόμματος κάθε φορά που χάνει σε κάποια...
Η παντοδυναμία της ηγεσίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι είδους κόμμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ;
Μακάρι να υπήρχε χώρος για ρεφορμιστικά κόμματα σήμερα. Αυτό θα διεύρυνε το πεδίο δράσης και για τους ριζοσπαστικούς πολιτικούς οργανισμούς, οι οποίοι επίσης βρίσκονται στον βαθμό μηδέν σχεδόν της ύπαρξής...
Τι είδους κόμμα είναι ο ΣΥΡΙΖΑ;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κείμενο Συμβολής για το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ: «Συνέδριο ανοιχτών ερωτημάτων»
Με αφετηρία μπορούμε να ανακτήσουμε την ηγεμονία στις πολιτικές εξελίξεις στο όνομα των υποτελών κοινωνικών τάξεων και στρωμάτων. Όχι ο πολιτικός τακτικισμός και οι δημοκρατικοφανείς οργανωτικοί νεωτερισμοί....
Κείμενο Συμβολής για το 3ο Συνέδριο του ΣΥΡΙΖΑ: «Συνέδριο ανοιχτών ερωτημάτων»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ψυχή του συστήματος
Το πιο εύκολο στις προσυνεδριακές περιόδους είναι να απλοποιούνται, να τυποποιούνται και να αναπαράγονται υπεραπλουστευμένα διλήμματα που δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
Η ψυχή του συστήματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας