• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    7°C 6.2°C / 8.5°C
    3 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    5°C 2.5°C / 6.9°C
    5 BF
    58%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.5°C / 7.7°C
    3 BF
    45%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    1 BF
    64%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 3.0°C
    0 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    6°C 3.0°C / 5.9°C
    2 BF
    52%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    -1°C -0.6°C / 2.3°C
    3 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.1°C / 4.1°C
    2 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 8.8°C
    3 BF
    89%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 4.6°C / 7.9°C
    3 BF
    66%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 7.2°C / 7.4°C
    4 BF
    66%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.7°C / 5.7°C
    6 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.7°C / 9.7°C
    3 BF
    50%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.9°C / 3.4°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    5°C 1.5°C / 5.5°C
    2 BF
    59%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    4 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 4.9°C / 8.0°C
    5 BF
    51%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    5°C 5.5°C / 5.5°C
    2 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.2°C / 6.7°C
    3 BF
    64%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    -1°C -0.6°C / -0.6°C
    2 BF
    72%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παρακμή της δημοκρατίας

  • A-
  • A+

Η ιστορία των δύο τελευταίων δεκαετιών δεν είναι απλώς μια ιστορία δημοκρατικής αδυναμίας, αλλά μια επίδειξη δυναμισμού της αυταρχικής δύναμης. Κάποιοι παραλληλίζουν την αυταρχική στροφή των τελευταίων ετών με την Ευρώπη του μεσοπολέμου, όταν τα δικτατορικά καθεστώτα «μαύρισαν» τον πολιτικό χάρτη της ηπείρου.

Ομως σήμερα η επικράτηση των αυταρχικών μπορεί να χαρακτηριστεί ως σύμπτωμα της «παρακμής της δημοκρατίας», αφού προκλήθηκε από τα ελαττώματα και τις αποτυχίες των δημοκρατικών συστημάτων. Παρ' όλα αυτά οι ηγέτες των δημοκρατιών, αντί να διδάσκονται από τα λάθη τους, επιμένουν, με αποτέλεσμα πολλοί να προβλέπουν ότι τις επόμενες δεκαετίες ο ανταγωνισμός μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού θα ενταθεί.

Πώς φτάσαμε μέχρι εδώ; Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό θα πρέπει αναζητηθούν στις πολιτικές που εφάρμοσαν όσοι αρέσκονται να αυτοπροσδιορίζονται ως εξουσιοδοτημένοι φύλακες της δημοκρατίας.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ε.Ε. έχοντας ως γνώμονα το «συμφέρον» ανέχτηκαν και κάποιες φορές στήριξαν τα αυταρχικά και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Οι μνήμες από τα δικτατορικά καθεστώτα που υποκίνησαν και στήριξαν οι ΗΠΑ είναι νωπές, αλλά αυτός που μετέτρεψε τη σιωπηλή στήριξη σε εμφαντική υποστήριξη ήταν ο Τραμπ, που ευνόησε τις δικτατορίες έναντι των δημοκρατιών και ενίσχυσε τις αυταρχικές δυνάμεις που δραστηριοποιούνταν εντός δημοκρατικών συμμάχων.

Ο Τραμπ αρνήθηκε επανειλημμένα να καταδικάσει τις αυταρχικές απόπειρες παρέμβασης σε δημοκρατικές εκλογές και τις δολοφονίες αντιφρονούντων. Επίσης εξέφρασε τον θαυμασμό του για δικτάτορες, ενώ προώθησε ακροδεξιούς σε δημοκρατικές χώρες. Ολοι θυμόμαστε τη συνέντευξη του Richard Grenell, τότε πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Γερμανία, στο ακροδεξιό ειδησεογραφικό πρακτορείο Breitbart, ο οποίος υπαινίχθηκε ότι προσπάθησε να «ενδυναμώσει» λαϊκιστικά κινήματα σε όλη την Ευρώπη.

Νωπές είναι οι μνήμες από δημοσιεύματα που εμφάνιζαν τον Pete Hoekstra, πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Ολλανδία, να διοργανώνει στην πρεσβεία των ΗΠΑ ιδιωτική συγκέντρωση για μέλη ενός εξτρεμιστικού ολλανδικού πολιτικού κόμματος και τους υποστηρικτές του. Και φυσικά όλοι θυμούνται τον Τραμπ να υποδέχεται στον Λευκό Οίκο αυταρχικούς όπως τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν.

Αλλά και οι Ευρωπαίοι με τις επιλογές τους βοήθησαν τους αυταρχικούς σε όλο τον κόσμο. Οι Βρυξέλλες αντιμετώπισαν τις αυταρχικές κυβερνήσεις στην Ουγγαρία και την Πολωνία με τρόπο που τους επέτρεψε να ανταμείβουν τους συμμάχους τους και να τιμωρούν τους αντιπάλους τους με τα δισεκατομμύρια των κοινοτικών πόρων. Η αποτυχημένη προσπάθεια να εφαρμοστούν στην Ουγγαρία και στην Πολωνία οι ευρωπαϊκοί κανόνες κατέδειξε πόση ατιμωρησία απολαμβάνουν οι αυταρχικοί ηγέτες στην Ε.Ε.

Ολα αυτά καλλιέργησαν την εντύπωση ότι για τις δημοκρατίες τα ατομικά δικαιώματα και οι ελευθερίες είναι διαπραγματεύσιμες αξίες που μπορούν να ανταλλαχθούν με μια μεγάλη παραγγελία οπλικών συστημάτων, με ένα επικερδές συμβόλαιο παραχώρησης, με διευκολύνσεις στις μεγάλες επιχειρήσεων των «δημοκρατιών», με τη χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας.

Στο εσωτερικό μέτωπο οι ηγέτες των δημοκρατιών εφάρμοσαν ανάλογες πολιτικές. Στήριξαν ολιγάρχες, περιόρισαν τον έλεγχο στους κολοσσούς του τραπεζικού τομέα, άφησαν ανεξέλεγκτες τις πολυεθνικές, αγνόησαν την επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή και -ίσως το σημαντικότερο- νομιμοποίησαν την ανισότητα, την ανασφάλεια και την περιθωριοποίηση με οικονομικές πολιτικές που όταν δεν κατάφερναν να αποσπάσουν τη συναίνεση επιβάλλονταν με εκβιασμούς .

Σε σχεδόν σαράντα χρόνια οι δημοκρατικά εκλεγμένοι ηγέτες με νομοθετικές ρυθμίσεις διεύρυναν τις ανισότητες μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Με παρεμβάσεις αποδυνάμωσαν τη διαπραγματευτική θέση των εργαζομένων με αποτέλεσμα οι μεσαίοι μισθοί να έχουν παραμείνει στάσιμοι, ενώ οι χαμηλοί μισθοί να έχουν μειωθεί κατακόρυφα.

Με άλλοθι την «ανταγωνιστικότητα» συρρίκνωσαν την κοινωνική προστασία και διόγκωσαν την επιχειρηματική ασυδοσία. Ετσι κατάφεραν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι να χάσουν την ελπίδα ότι η δημοκρατία θέλει να αποκαταστήσει την κοινωνική ισορροπία με τη βελτίωση των αμοιβών, την εφαρμογή ενός αναδιανεμητικού φορολογικού συστήματος και την ενίσχυση της κοινωνικής ασφάλειας. Με τη διαχείρισή τους διόγκωσαν την καχυποψία και ενίσχυσαν την πεποίθηση ότι η δημοκρατία προωθεί μια εκλεπτυσμένη μορφή του αυταρχισμού.

Δεν θα ήταν υπερβολή αν κάποιος υποστήριζε ότι σήμερα η μοίρα της δημοκρατίας κρέμεται από μια κλωστή. Τα γεωπολιτικά συμφέροντα και οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στις δημοκρατικές χώρες συνθέτουν μια δυστοπική πραγματικότητα στην οποία η προσπάθεια δεν επικεντρώνεται στη συρρίκνωση της σφαίρας επιρροής του αυταρχισμού, αλλά στην αποτροπή της διολίσθησης της δημοκρατίας. Αλλά ακόμα και αυτός ο στόχος θα αποδειχτεί απραγματοποίητος αν δεν εφαρμοστούν πολιτικές που θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των ανθρώπων στα δημοκρατικά κόμματα και στους πολιτικούς που σήμερα, σε συμπαιγνία με τις οικονομικές ελίτ, προωθούν τις πιο αποσταθεροποιητικές αλλαγές.

*δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θα σε κάνω βασίλισσα
Τώρα που τα κανάλια θυμήθηκαν εκείνη την εποχή, εκείνος θυμήθηκε πόσο όμορφη ήταν η δική του βασίλισσα. Ποτέ δεν φοβήθηκε τις λέξεις. Με το πορτρέτο του Αρη στο σαλόνι, βασίλισσα την ανέβαζε, βασίλισσα την...
Θα σε κάνω βασίλισσα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι εκλογές, η «αρετή» και η φτώχεια
Η Ιστορία έχει αποδείξει ότι όσοι επικαλούνται την «αρετή» επισείοντας την «κόλαση» αποσκοπούν να αποθαρρύνουν τους ανθρώπους από το να ακολουθήσουν τον δρόμο που υπέδειξε ο Νίτσε γράφοντας: «Οπου κι αν...
Οι εκλογές, η «αρετή» και η φτώχεια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αναγκαιότητα και του οραματικού λόγου
Οραματικός λόγος δεν σημαίνει τη «μεγάλη θεωρία» των μεταμοντέρνων, ούτε την υπόσχεση μιας νέας κοινωνίας εκ του μηδενός, απαλλαγμένης αίφνης και με τη μία από όλα τα δεινά. Πρόκειται για ένα όραμα...
Η αναγκαιότητα και του οραματικού λόγου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτικά αδιέξοδα και Aκροδεξιά
Η ιστορική γνώση προσφέρει άφθονα παραδείγματα στα οποία η Aκροδεξιά εκμεταλλεύτηκε την αδυναμία των δημοκρατικών κανόνων και των θεσμών για να κερδίσει υποστηρικτές και εξουσία.
Πολιτικά αδιέξοδα και Aκροδεξιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί σκανδάλων και εξωτερικών απειλών
Είναι ποτέ δυνατόν οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ενωσης να μας λογαριάσουν και να μας πάρουν στα σοβαρά, με τις σκανδαλώδεις συγκαλύψεις σκανδάλων και τη θεραπεία τους μέσω νομοσχεδίων που τα παραγράφουν, ενώ...
Περί σκανδάλων και εξωτερικών απειλών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Δημοκρατία και τα σκάνδαλα
Ισως η πιο κατάλληλη περιγραφή για ό,τι συμβαίνει τους τελευταίους μήνες στον τόπο είναι: «χαλασμένη ρώσικη σαλάτα». Υποκλοπές. Ολιγάρχες. Κέντρα και παράκεντρα. Οργανωμένο έγκλημα. Βουλευτής μπλεγμένος με τις...
Η Δημοκρατία και τα σκάνδαλα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας