• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 25.2°C
    1 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.9°C / 24.0°C
    2 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    22°C 17.0°C / 22.1°C
    1 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 18.1°C
    1 BF
    88%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 18.0°C / 19.9°C
    1 BF
    73%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 20.5°C / 21.5°C
    2 BF
    70%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.4°C / 17.9°C
    2 BF
    77%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.2°C / 20.2°C
    2 BF
    37%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 23.8°C
    3 BF
    63%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.2°C / 21.9°C
    0 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 18.3°C / 23.4°C
    0 BF
    64%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    1 BF
    80%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 22.6°C / 22.6°C
    2 BF
    47%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    18°C 17.9°C / 20.1°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 16.5°C / 23.3°C
    0 BF
    63%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    3 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.8°C / 25.4°C
    0 BF
    68%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    19°C 19.1°C / 19.1°C
    2 BF
    76%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 22.2°C
    1 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 18.0°C
    0 BF
    76%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η παρακμή της δημοκρατίας

  • A-
  • A+

Η ιστορία των δύο τελευταίων δεκαετιών δεν είναι απλώς μια ιστορία δημοκρατικής αδυναμίας, αλλά μια επίδειξη δυναμισμού της αυταρχικής δύναμης. Κάποιοι παραλληλίζουν την αυταρχική στροφή των τελευταίων ετών με την Ευρώπη του μεσοπολέμου, όταν τα δικτατορικά καθεστώτα «μαύρισαν» τον πολιτικό χάρτη της ηπείρου.

Ομως σήμερα η επικράτηση των αυταρχικών μπορεί να χαρακτηριστεί ως σύμπτωμα της «παρακμής της δημοκρατίας», αφού προκλήθηκε από τα ελαττώματα και τις αποτυχίες των δημοκρατικών συστημάτων. Παρ' όλα αυτά οι ηγέτες των δημοκρατιών, αντί να διδάσκονται από τα λάθη τους, επιμένουν, με αποτέλεσμα πολλοί να προβλέπουν ότι τις επόμενες δεκαετίες ο ανταγωνισμός μεταξύ δημοκρατίας και αυταρχισμού θα ενταθεί.

Πώς φτάσαμε μέχρι εδώ; Οι απαντήσεις στο ερώτημα αυτό θα πρέπει αναζητηθούν στις πολιτικές που εφάρμοσαν όσοι αρέσκονται να αυτοπροσδιορίζονται ως εξουσιοδοτημένοι φύλακες της δημοκρατίας.

Τόσο οι ΗΠΑ όσο και η Ε.Ε. έχοντας ως γνώμονα το «συμφέρον» ανέχτηκαν και κάποιες φορές στήριξαν τα αυταρχικά και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα. Οι μνήμες από τα δικτατορικά καθεστώτα που υποκίνησαν και στήριξαν οι ΗΠΑ είναι νωπές, αλλά αυτός που μετέτρεψε τη σιωπηλή στήριξη σε εμφαντική υποστήριξη ήταν ο Τραμπ, που ευνόησε τις δικτατορίες έναντι των δημοκρατιών και ενίσχυσε τις αυταρχικές δυνάμεις που δραστηριοποιούνταν εντός δημοκρατικών συμμάχων.

Ο Τραμπ αρνήθηκε επανειλημμένα να καταδικάσει τις αυταρχικές απόπειρες παρέμβασης σε δημοκρατικές εκλογές και τις δολοφονίες αντιφρονούντων. Επίσης εξέφρασε τον θαυμασμό του για δικτάτορες, ενώ προώθησε ακροδεξιούς σε δημοκρατικές χώρες. Ολοι θυμόμαστε τη συνέντευξη του Richard Grenell, τότε πρεσβευτή των ΗΠΑ στη Γερμανία, στο ακροδεξιό ειδησεογραφικό πρακτορείο Breitbart, ο οποίος υπαινίχθηκε ότι προσπάθησε να «ενδυναμώσει» λαϊκιστικά κινήματα σε όλη την Ευρώπη.

Νωπές είναι οι μνήμες από δημοσιεύματα που εμφάνιζαν τον Pete Hoekstra, πρεσβευτή των ΗΠΑ στην Ολλανδία, να διοργανώνει στην πρεσβεία των ΗΠΑ ιδιωτική συγκέντρωση για μέλη ενός εξτρεμιστικού ολλανδικού πολιτικού κόμματος και τους υποστηρικτές του. Και φυσικά όλοι θυμούνται τον Τραμπ να υποδέχεται στον Λευκό Οίκο αυταρχικούς όπως τον πρωθυπουργό της Ουγγαρίας Βίκτορ Ορμπαν.

Αλλά και οι Ευρωπαίοι με τις επιλογές τους βοήθησαν τους αυταρχικούς σε όλο τον κόσμο. Οι Βρυξέλλες αντιμετώπισαν τις αυταρχικές κυβερνήσεις στην Ουγγαρία και την Πολωνία με τρόπο που τους επέτρεψε να ανταμείβουν τους συμμάχους τους και να τιμωρούν τους αντιπάλους τους με τα δισεκατομμύρια των κοινοτικών πόρων. Η αποτυχημένη προσπάθεια να εφαρμοστούν στην Ουγγαρία και στην Πολωνία οι ευρωπαϊκοί κανόνες κατέδειξε πόση ατιμωρησία απολαμβάνουν οι αυταρχικοί ηγέτες στην Ε.Ε.

Ολα αυτά καλλιέργησαν την εντύπωση ότι για τις δημοκρατίες τα ατομικά δικαιώματα και οι ελευθερίες είναι διαπραγματεύσιμες αξίες που μπορούν να ανταλλαχθούν με μια μεγάλη παραγγελία οπλικών συστημάτων, με ένα επικερδές συμβόλαιο παραχώρησης, με διευκολύνσεις στις μεγάλες επιχειρήσεων των «δημοκρατιών», με τη χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας.

Στο εσωτερικό μέτωπο οι ηγέτες των δημοκρατιών εφάρμοσαν ανάλογες πολιτικές. Στήριξαν ολιγάρχες, περιόρισαν τον έλεγχο στους κολοσσούς του τραπεζικού τομέα, άφησαν ανεξέλεγκτες τις πολυεθνικές, αγνόησαν την επιτακτική ανάγκη να αντιμετωπιστεί η κλιματική αλλαγή και -ίσως το σημαντικότερο- νομιμοποίησαν την ανισότητα, την ανασφάλεια και την περιθωριοποίηση με οικονομικές πολιτικές που όταν δεν κατάφερναν να αποσπάσουν τη συναίνεση επιβάλλονταν με εκβιασμούς .

Σε σχεδόν σαράντα χρόνια οι δημοκρατικά εκλεγμένοι ηγέτες με νομοθετικές ρυθμίσεις διεύρυναν τις ανισότητες μεταξύ κεφαλαίου και εργασίας. Με παρεμβάσεις αποδυνάμωσαν τη διαπραγματευτική θέση των εργαζομένων με αποτέλεσμα οι μεσαίοι μισθοί να έχουν παραμείνει στάσιμοι, ενώ οι χαμηλοί μισθοί να έχουν μειωθεί κατακόρυφα.

Με άλλοθι την «ανταγωνιστικότητα» συρρίκνωσαν την κοινωνική προστασία και διόγκωσαν την επιχειρηματική ασυδοσία. Ετσι κατάφεραν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι να χάσουν την ελπίδα ότι η δημοκρατία θέλει να αποκαταστήσει την κοινωνική ισορροπία με τη βελτίωση των αμοιβών, την εφαρμογή ενός αναδιανεμητικού φορολογικού συστήματος και την ενίσχυση της κοινωνικής ασφάλειας. Με τη διαχείρισή τους διόγκωσαν την καχυποψία και ενίσχυσαν την πεποίθηση ότι η δημοκρατία προωθεί μια εκλεπτυσμένη μορφή του αυταρχισμού.

Δεν θα ήταν υπερβολή αν κάποιος υποστήριζε ότι σήμερα η μοίρα της δημοκρατίας κρέμεται από μια κλωστή. Τα γεωπολιτικά συμφέροντα και οι κοινωνικές και οικονομικές συνθήκες που επικρατούν στις δημοκρατικές χώρες συνθέτουν μια δυστοπική πραγματικότητα στην οποία η προσπάθεια δεν επικεντρώνεται στη συρρίκνωση της σφαίρας επιρροής του αυταρχισμού, αλλά στην αποτροπή της διολίσθησης της δημοκρατίας. Αλλά ακόμα και αυτός ο στόχος θα αποδειχτεί απραγματοποίητος αν δεν εφαρμοστούν πολιτικές που θα αποκαταστήσουν την εμπιστοσύνη των ανθρώπων στα δημοκρατικά κόμματα και στους πολιτικούς που σήμερα, σε συμπαιγνία με τις οικονομικές ελίτ, προωθούν τις πιο αποσταθεροποιητικές αλλαγές.

*δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επιστροφή στον... ελεύθερο κόσμο
Για κάθε λογικό άνθρωπο η εισβολή στην Ουκρανία δεν είναι τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από παράνομη πράξη ακραίας βαρβαρότητας που οι αρχές δικαίου παραβιάζονται με τη χρήση της ισχύος.
Η επιστροφή στον... ελεύθερο κόσμο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα δυσδιάκριτα όρια του αυταρχισμού
Οταν η δημοκρατία διαβρώνεται, τι μένει; Οταν μια δημοκρατία διολισθαίνει, πού καταλήγει; Οταν η δημοκρατία πεθαίνει, τι γεννιέται; Ενας ιδιαίτερος τύπος καθεστώτος που οι ειδικοί κατέληξαν να αποκαλούν...
Τα δυσδιάκριτα όρια του αυταρχισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αλήθεια, ψέματα και fake news στην πολιτική μας σκηνή
Δεν θυμάμαι στην πολιτική μας ζωή τόσο συχνή χρήση του όρου ψέμα, λες/λέτε ψέματα. Η συχνή χρήση του μιλάει για την πολιτική μας κατάσταση. Υποτίθεται ότι μετά από μερικές δεκαετίες δημοκρατίας και...
Αλήθεια, ψέματα και fake news στην πολιτική μας σκηνή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί ο Τραμπ και οι οπαδοί του σχεδόν σκοτώσανε την αμερικανική Δημοκρατία
Ήταν η στιγμή που θα μπορούσε να γονατίσει την αμερικανική Δημοκρατία. Ένα χρόνο πριν, στις 6 Ιανουαρίου 2021, ο Ντόναλντ Τράμπ εκφώνησε την τελική ομιλία σε μια πορεία με όνομα «Σταματήστε την Κλοπή» στην...
Γιατί ο Τραμπ και οι οπαδοί του σχεδόν σκοτώσανε την αμερικανική Δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το όραμα και τη στρατηγική προοπτική της σύγχρονης Αριστεράς
Ο ΣΥΡΙΖΑ είχε όχι απλώς δικαίωμα, αλλά υποχρέωση να διεκδικήσει να αναλάβει τη διακυβέρνηση για να αγωνιστεί για λιγότερη λιτότητα, για περισσότερη κοινωνική δικαιοσύνη και δημοκρατία, με επίγνωση των...
Για το όραμα και τη στρατηγική προοπτική της σύγχρονης Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πρωτοπόροι ή ουραγοί στην εποχή της μετάβασης;
Ζούμε σε μια χώρα μικρή, με συγκεκριμένο ενεργό πληθυσμό, μικρή εσωτερική αγορά, όπου βιώνουμε τις επιπτώσεις της εξάρτησης του παραγωγικού μας μοντέλου από εποχικές δραστηριότητες.
Πρωτοπόροι ή ουραγοί στην εποχή της μετάβασης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας