• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.9°C / 18.5°C
    3 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.8°C / 18.5°C
    0 BF
    66%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 17.0°C / 19.4°C
    3 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 13.1°C
    1 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    2 BF
    76%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.2°C / 17.0°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 9.8°C / 13.4°C
    0 BF
    38%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    2 BF
    45%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 16.1°C / 18.6°C
    5 BF
    52%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.7°C / 15.9°C
    4 BF
    55%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 18.8°C
    7 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.7°C / 17.7°C
    0 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    1 BF
    66%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 14.0°C
    0 BF
    82%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    17°C 12.5°C / 17.2°C
    1 BF
    44%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 19.9°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.1°C / 18.1°C
    0 BF
    56%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    17°C 11.3°C / 17.1°C
    0 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 12.7°C / 16.7°C
    2 BF
    57%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.2°C / 10.2°C
    1 BF
    70%
© Vchalup | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Με ποια υλικά ανασυγκροτείται ο ελληνικός αστισμός;

  • A-
  • A+

Εδώ και καιρό διεξάγεται μια δημόσια συζήτηση με θέμα την ανασυγκρότηση του αστισμού στον τόπο μας. Η αφετηρία της τοποθετείται στη δημοσίευση του άρθρου του Αντώνη Λιάκου στην «Εφ.Συν.» (26.6.2021), το οποίο πράγματι έχει «ταράξει τα νερά» και στις δυο όχθες του ιδεολογικο-πολιτικού ποταμού. Η παρέμβαση του Ευκλείδη Τσακαλώτου (βλ. «Εφ.Συν.», 11.12.2021) πρόσθεσε στους προβληματισμούς νέα στοιχεία και περιεχόμενα. Υποθέτω ότι η ελληνική πνευματική κοινότητα έχει μια γενική συνοπτική εικόνα για το υπό συζήτηση θέμα, οπότε θα μου επιτραπεί να εκθέσω τις δικές μου θεωρητικο-πολιτικές σκέψεις πάνω στο ζήτημα της ανασυγκρότησης του ελληνικού αστισμού.

Στη δημόσια συζήτηση μέχρι τώρα δεν έχει διευκρινιστεί εάν ο όρος «αστισμός» αναφέρεται σε ιδεολογικο-πολιτική δομή στην ελληνική πολιτική κοινωνία ή σε οικονομικό μηχανισμό ελέγχου και επιτήρησης αυτής της κοινωνίας. Πρόκειται για δύο διαφορετικά πράγματα και εάν δεν αποσαφηνιστεί για ποιο από τα δύο μιλάμε, η συζήτηση θα οδηγηθεί σε αδιέξοδο. Σε ένα δεύτερο κείμενό του (απάντηση στον Τσακαλώτο) ο Αντώνης Λιάκος παραδέχεται ότι ο μεθοδολογικός μηχανισμός (του νεοφιλελευθερισμού) «της διάχυσης των οικονομικών ωφελημάτων από τα πάνω προς τα κάτω» δεν λειτουργεί στην ελληνική οικονομία και κοινωνία. Οπότε κρίνει κανείς ότι εάν το κυρίαρχο οικονομικό στοιχείο δεν μπορεί να λειτουργήσει κατά διαλεκτικό και διαμεσολαβητικό τρόπο στην κοινωνική ζωή των ανθρώπων και να αμβλύνει τις κοινωνικές ανισότητες, τότε αυτό το σύστημα έχει πλήρως αυτονομηθεί και κάθε προσπάθεια πολιτικού ελέγχου του είναι ματαιοπονία.

Το δεύτερο σημείο το οποίο είναι σκοτεινό στη δημόσια συζήτησή μας έχει να κάνει με τον ρόλο των ιδεών, των ερμηνευτικών σχημάτων και εν τέλει των ιδεολογιών. Από τη σκοπιά της φαινομενολογίας διαπιστώνει κανείς ότι οι αριστεροί συνομιλητές στη σχετική συζήτηση έχουν υιοθετήσει το παρωχημένο νεοφιλελεύθερο δόγμα του «τέλους των ιδεολογιών». Μια τέτοιου τύπου παραδοχή, η οποία δεν υπόκειται σε μετα-ιδεολογική επεξεργασία, μπορεί να μας οδηγήσει σε θανάσιμα λάθη. Δηλαδή να ενταφιάσουμε εμείς οι ίδιοι τον «αριστερό εαυτό» μας, επειδή ανασυγκροτείται ο «αστισμός» ως φάντασμα!

Τα υλικά οικοδόμησης για να ανασυγκροτηθεί ο «αστισμός» στον τόπο μας αντλούνται από το ίδιο άχρηστο απόθεμα που χρησιμοποιεί σε κάθε ιστορική συγκυρία η μεταπολεμική Δεξιά. Κατά τη θεωρητικο-πολιτική άποψή μου το μείζον ζήτημα της ανασυγκρότησης του αστισμού στην ελληνική πολιτική κοινωνία εξαρτάται από το ποιος και ποιες κοινωνικές δυνάμεις έχουν κατακτήσει την ηγεμονία στο ιδεολογικό επίπεδο, δηλαδή στη σφαίρα του συνειδησιακού αυτοπροσδιορισμού της κοινωνίας μας. Κάτι που ξεχνάει στις ερμηνευτικές αναλύσεις του ο Αντώνης Λιάκος είναι και το ιστορικό δεδομένο ότι ολόκληρη η μεταπολεμική και στη συνέχεια μεταπολιτευτική πολιτική ιστορία του τόπου μας συγκροτήθηκε ως ιστορική διαμάχη ανάμεσα στην κυβερνητική Δεξιά και την ιδεολογική Αριστερά. Η «ποίηση της ήττας» στο πνευματικό επίπεδο και η κυβερνητική εξουσία της χούντας αντιπροσωπεύουν επίπεδα και όψεις ενός πολιτικού κόσμου που έχει στιγματίσει τις ζωές μας. Και επειδή καταλαβαίνω ότι ως πολιτική κοινωνία εκπονούμε ένα σχέδιο «επεξεργασίας του παρελθόντος», αυτό δεν μπορεί να μας οδηγήσει στη μηδενιστική αναθεώρηση της αυτοεικόνας που έχουμε ως κοινωνία κατακτήσει εδώ και εβδομήντα χρόνια (1950 – 2020).

Δέχομαι, όπως και ο Αντώνης Λιάκος, ότι πράγματι κατά τον εικοστό πρώτο αιώνα οι ιστορικές εξελίξεις για την ελληνική κοινωνία θα είναι ραγδαίες και ριζικές. Αυτό σημαίνει ότι ο τόπος μας δεν μπορεί και δεν είναι σε θέση ως «κλειστό εθνικό κράτος» να αντιμετωπίσει όλα όσα συμβαίνουν σε πλανητικό επίπεδο. Παρεμπιπτόντως ας σημειωθεί ότι η Ελλάδα δεν μπορεί να λύσει χρόνια προβλήματα με την Τουρκία, το εθνικό κράτος που βρίσκεται δίπλα της και κοντά της. Πώς άραγε θα θέλει να παίξει πρωταγωνιστικό ρόλο στην πλανητική εποχή του εικοστού πρώτου αιώνα; Για έναν τέτοιο ρόλο χρειάζεται η Ελλάδα να «κατασκευάσει» δομές και συστήματα. Εννοώ να συγκροτηθεί στο επίπεδο της πολιτικής, της οικονομίας και της αισθητικής ως «αυτόνομη οντότητα», η οποία στη συνέχεια θα λειτουργήσει όπως λειτουργούν όλοι οι μηχανισμοί ελέγχου και επιτήρησης στην εποχή μας.

Καταλήγοντας στη σύντομη αυτή θεωρητικο-πολιτική ανάλυσή μου, τονίζω ότι δεν ανασυγκροτείται ο ελληνικός αστισμός, αλλά μόνον υπό τις διεθνείς και τις πλανητικές υποθέσεις του παγκόσμιου πνεύματος. Ο Αντώνης Λιάκος συζητά με τον Ευκλείδη Τσακαλώτο και δεν έχουν και οι δυο θέσει για επιστημολογική διαβούλευση και για τις πολιτικές αποφάσεις στη συνέχεια «οντολογικά προβλήματα» της εποχής μας. Ποιοι αποφασίζουν π.χ. στο παγκόσμιο σύστημα ή ποιον ρόλο παίζουν οι κομματικές δυνάμεις στο εγχώριο πολιτικό σύστημα και πολλά άλλα. Δηλαδή θέλουμε ως Ελλάδα μια «κλειστή εθνική – κρατική κοινωνία» ή μια «μετα-εθνική» οντότητα στο ευρύτερο γεωπολιτικό σύνολο; Αυτό είναι το θεμελιώδες διακρατικό ερώτημα και όχι το πρόβλημα της ανασυγκρότησης του αστισμού!

* Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Χούλιο Αγκίτα, πρόδρομος της Νέας Αριστεράς
Μεγαλωμένος πολιτικά μέσα στον ευρωκομμουνισμό, «παιδί» της θρυλικής Πασιονάρια και του Καρίγιο, ο Χούλιο Αγκίτα διακρινόταν για την ευρύτητα του πνεύματός του και της μόρφωσής του, παραπέμποντας συχνά στις...
Χούλιο Αγκίτα, πρόδρομος της Νέας Αριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
Η μεγάλη και πρωτοφανής -για τα συνηθισμένα μέτρα του συγκεκριμένου κομματικού οργανισμού- συμμετοχή στις κυριακάτικες εκλογικές διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ έχει θετικές προεκτάσεις, που απλώνονται σε δύο...
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κι όμως, υπάρχει ελπίδα για απελευθέρωση του ανθρώπου
Γεμάτη γεγονότα η σύγχρονη Ιστορία της χώρας μας και του κόσμου ολόκληρου. Το τέλος της Ιστορίας δεν ήρθε ποτέ. Αλλά πρέπει να δεχτούμε την απλή αλήθεια, που δεν τη στηρίζουν μόνο πολλοί διανοούμενοι αλλά και...
Κι όμως, υπάρχει ελπίδα για απελευθέρωση του ανθρώπου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό με τους όρους αυτούς; Είναι δυνατή αυτή η πρωταρχική συνθήκη που θα ξαναφέρει τον λαό στον κυρίαρχο ρόλο του ρυθμιστή, αντί γι’ αυτόν του καταναλωτή των κυβερνητικών...
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ζωτικός χώρος
Ο οικονομικός νεοφιλελευθερισμός βρήκε και άλλον ζωτικό χώρο, την πολιτική. Αλλοτρίωσε το πολιτικό προσωπικό και το μετέβαλε από κυρίαρχο σε υπηρετικό. Μίζες, διαφθορά, πιέσεις, ένα μείγμα εκρηκτικό που τίναξε...
Ο ζωτικός χώρος
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι λυμεώνες του κράτους
Ο προνεωτερικός φύλαρχος, που σέρβιρε υποσχέσεις πλούτου στον λαό του, μπορεί σήμερα να σερβίρει άκοπα εκσυγχρονισμό του χάους που ο ίδιος έχει προκαλέσει με τις παντοειδείς «επιτυχίες» του. Αυτοί είναι.
Οι λυμεώνες του κράτους

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας