• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    22°C 19.2°C / 24.2°C
    2 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.0°C / 21.9°C
    1 BF
    69%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    19°C 13.0°C / 19.4°C
    0 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.0°C / 19.9°C
    1 BF
    77%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.4°C / 16.2°C
    1 BF
    100%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.3°C / 19.3°C
    1 BF
    61%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 24.4°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    0 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.4°C / 21.8°C
    0 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    2 BF
    85%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    20°C 20.0°C / 20.0°C
    0 BF
    62%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.4°C / 18.4°C
    0 BF
    83%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    21°C 15.5°C / 23.4°C
    0 BF
    68%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.8°C / 20.4°C
    3 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.0°C / 22.7°C
    1 BF
    63%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    0 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    18°C 15.7°C / 20.5°C
    1 BF
    97%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.7°C / 15.7°C
    1 BF
    86%
© Jiri Kratochvil | Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πρόσφυγες, μετανάστες, εκπατρισμένοι

  • A-
  • A+

Τα δύο τεράστια φαινόμενα της μετανάστευσης και της προσφυγιάς αφορούν το σύνολο σχεδόν του κόσμου αφού δεν υφίστανται πολλές χώρες που να μην έχουν επηρεαστεί, λιγότερο ή περισσότερο, από αυτά. Τα συγκεκριμένα ζητήματα είναι διαχρονικά καθώς υπήρχαν ανέκαθεν μετακινήσεις πληθυσμών που οφείλονταν σε οικονομικούς, πολιτικούς, πολεμικούς και περιβαλλοντικούς λόγους.

Ορισμένα ΜΜΕ εξακολουθούν, ωστόσο, να συγχέουν τους δύο όρους και να τους χρησιμοποιούν ως συνώνυμους επειδή αγνοούν τις διαφορές που υπάρχουν μεταξύ τους. Με τον τρόπο αυτό επηρεάζουν, εντούτοις, αρνητικά τη δημόσια συζήτηση γιατί μεταδίδουν τη σύγχυση στους αναγνώστες και στις νεότερες γενιές.

«Οι πρόσφυγες είναι άτομα που διαφεύγουν από ένοπλες συρράξεις ή διώξεις», σύμφωνα με την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ. «Η κατάσταση στην οποία βρίσκονται είναι συχνά τόσο επικίνδυνη και δύσκολη που αναγκάζονται να διασχίσουν εθνικά σύνορα προκειμένου να αναζητήσουν ασφάλεια σε γειτονικές χώρες». Οι άνθρωποι αυτοί φεύγουν από κάπου.

Οι μετανάστες, αντίθετα, επιλέγουν να μετακινηθούν «για να βελτιώσουν τη ζωή τους αναζητώντας καλύτερες εργασιακές συνθήκες, να ενωθούν με τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειάς τους, να λάβουν καλύτερη εκπαίδευση κτλ». Δεν αντιμετωπίζουν, δηλαδή, κάποια «άμεση απειλή δίωξης ή θανάτου» και είναι σε καλύτερη θέση επειδή μπορούν να επιστρέψουν στις πατρίδες τους. Οι άνθρωποι αυτοί φεύγουν για κάπου.

Οι συγκεκριμένες λέξεις πρέπει να χρησιμοποιούνται, επομένως, σωστά και προσεκτικά ώστε να μη δημιουργούνται νομικά, ηθικά και εννοιολογικά ζητήματα. Η κατάσταση περιπλέκεται, ωστόσο, ακόμα περισσότερο γιατί υπάρχει και ένας τρίτος όρος που διαφοροποιείται από την αρχική του σημασία κερδίζοντας αρκετό έδαφος προϊόντος του χρόνου επειδή αφορά μια ιδιαίτερη κατηγορία μεταναστών.

Ο όρος «expatriate» ή «expat», εκπατρισμένοι, που αναφερόταν παλαιότερα και στους εξόριστους, χρησιμοποιείται πλέον για να περιγράψει τους συνταξιούχους που έχουν επιλέξει να ζήσουν μακριά από την πατρίδα τους και τους ανθρώπους που κατοικούν σε κάποια χώρα του εξωτερικού. Τις περισσότερες φορές αφορά, ωστόσο, μορφωμένους, καλά αμειβόμενους και εξειδικευμένους επαγγελματίες, ανώτερους υπαλλήλους, ακαδημαϊκούς, ερευνητές και καλλιτέχνες που εγκαθίστανται εκτός των τειχών ώστε να έχουν καλύτερες απολαβές, να αποκομίσουν εμπειρίες και να εξελιχθούν εργασιακά.

Οι άνθρωποι αυτοί, που έχουν συνήθως εξαιρετικά προσόντα, δεν αναγκάζονται, επομένως, να εκπατριστούν ώστε να αποκτήσουν μια αξιοπρεπή ζωή, αφού μπορούν να ζήσουν αρκετά καλά και εντός των τειχών. Γνωρίζουν ότι είναι μια ιδιαίτερη κατηγορία ανθρώπων, συγχρωτίζονται μεταξύ τους, ταξιδεύουν συχνά, διαβιούν κοσμοπολίτικα και επιχειρούν να διευρύνουν συνέχεια τους ορίζοντές τους.

Ξέρουν επίσης ότι διαφέρουν αρκετά από τους υπόλοιπους ανειδίκευτους ανθρώπους που αναγκάστηκαν να εγκατασταθούν στο εξωτερικό, ότι έχουν διαφορετικές προσλαμβάνουσες κι ότι δεν έχουν πολλά κοινά με τους μετανάστες των προηγούμενων δεκαετιών. Από εκεί και πέρα προκύπτουν, ωστόσο, κάποια ζητήματα που εγείρουν ορισμένες αξιοσημείωτες ενστάσεις.

Ορισμένα μέσα κατακρίνουν, επί παραδείγματι, τον διαχωρισμό ανάμεσα στους πολλούς μετανάστες και στους εκπατρισμένους επειδή θεωρούν ότι πρόκειται για μια ελιτίστικη, ταξική ή ακόμα και ρατσιστική διάκριση που υποβιβάζει τους πρώτους και υπερτιμά τους δεύτερους, αφού επικεντρώνεται στην εκπαίδευση και στο εισόδημα χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις υπόλοιπες μεταβλητές.

Ένα άρθρο του Mawuna Remarque Koutonin που δημοσιεύτηκε στον Guardian στηλίτευσε, από την άλλη, τον όρο «expatriates» επειδή αναφέρεται κυρίως σε λευκούς, δυτικούς. «Οι Αφρικανοί, οι Άραβες και οι Ασιάτες είναι μετανάστες», έγραφε ειρωνικά. «Οι Ευρωπαίοι, ωστόσο, λέγονται expats γιατί δεν μπορούν να είναι στο ίδιο επίπεδο με τις άλλες εθνότητες και τις κατώτερες φυλές».

Ένα blog της Wall Street Journal δημοσίευσε επίσης ένα κείμενο που αξίζει να αναφερθεί γιατί είναι αρκετά αποκαλυπτικό ως προς τη χρήση του συγκεκριμένου όρου. «Ορισμένοι αφιχθέντες περιγράφονται ως expats, μερικοί ως immigrants και κάποιοι άλλοι ως migrants», σημείωνε χαρακτηριστικά. «Εξαρτάται από την κοινωνική τάξη, τη χώρα καταγωγής και το οικονομικό status».

«Είναι περίεργο να ακούς μερικούς ανθρώπους στο Χονγκ Κονγκ να περιγράφονται ως εκπατρισμένοι και άλλους όχι», συνέχιζε έπειτα. «Όποιος έχει ρίζες σε μια δυτική χώρα θεωρείται τέτοιος. Οι Φιλιππινέζοι οικιακοί βοηθοί είναι απλά επισκέπτες, ακόμα και αν είναι εδώ για δεκαετίες. [...] Είναι ένα διπλό κριτήριο που συνυφαίνεται με την επίσημη πολιτική».

Η χρησιμοποίηση διαφόρων νεολογισμών είναι φυσικά χρήσιμη, ευπρόσδεκτη και θεμιτή, αφού μας βοηθά να κατανοήσουμε καλύτερα τα φαινόμενα που ανακύπτουν και να περιγράψουμε ορθότερα την υφιστάμενη κατάσταση. Θα πρέπει να είμαστε, εντούτοις, αρκετά προσεκτικοί ώστε να μην αναπαράγουμε στερεότυπα και προκαταλήψεις που υπονομεύουν την αρμονική συνύπαρξη, την ανθρώπινη αλληλεγγύη και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα.

* Δρ Ιστορίας των ΜΜΕ του ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ατομα, έθνη, ταυτότητα
Η ιστορία έδωσε πολλά στη γεωγραφία. Τι μπορεί να δώσει σήμερα η γεωγραφία στην ιστορία;
Ατομα, έθνη, ταυτότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πολιτική χωρίς αρχές και αξίες
Στις 26 Αυγούστου του 2015 βρέθηκαν νεκροί 71 Σύροι πρόσφυγες στο πίσω μέρος ενός εγκαταλειμμένου φορτηγού σε αυστριακή εθνική οδό. Αν το καλοσκεφτείς, δεν ήταν τίποτε λιγότερο και τίποτε περισσότερο από ένα...
Πολιτική χωρίς αρχές και αξίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Θαλάσσιοι τάφοι
Στο ναυάγιο της Πάρου οι περισσότεροι ήταν από τη διαλυμένη Συρία, την ασφυκτικά καταπιεζόμενη Παλαιστίνη, το στα πρόθυρα λιμού Αφγανιστάν. Αυτοί οι άνθρωποι τι έχουν να χάσουν;
Θαλάσσιοι τάφοι
ΑΠΟΨΕΙΣ
Oι ζωές των προσφύγων μετράνε από τον Εβρο και τα νησιά ώς τον Ελαιώνα
Η ρατσιστική εκστρατεία είναι κυνική: η ζωή των προσφύγων αξίζει όσο και η ζωή του Τζορτζ Φλόιντ, είναι στα χέρια αστυνομικών, συνοροφυλάκων και λιμενικών που διαρκώς επιβλέπουν ανθρώπους κατατρεγμένους από...
Oι ζωές των προσφύγων μετράνε από τον Εβρο και τα νησιά ώς τον Ελαιώνα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί Ξενιστών
Ο όρος «ξενιστής» έγινε τελευταία περισσότερο οικείος στη γλώσσα μας. Ορίζεται ως ο οργανισμός που μέσα ή πάνω του ζει ένας άλλος. Ενα επίκαιρο παράδειγμα συνδυαστικής δράσης των δύο παραπάνω ζευγών αποτελούν...
Περί Ξενιστών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το δίκιο συνταιριάζει με τη νηφαλιότητα
Τα γεγονότα ρέουν από μόνα τους και υποχρεώνουν τον καθένα να τοποθετηθεί εκ των υστέρων ή τα δημιουργούν οι άνθρωποι; Νομίζω πως κάποιοι άνθρωποι τα...
Το δίκιο συνταιριάζει με τη νηφαλιότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας