• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.0°C / 30.2°C
    2 BF
    43%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.9°C / 29.6°C
    4 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.0°C / 27.7°C
    3 BF
    38%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    36%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    53%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.8°C / 31.0°C
    2 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 21.8°C / 27.4°C
    1 BF
    39%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    33°C 32.9°C / 32.9°C
    2 BF
    31%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 23.6°C / 27.2°C
    2 BF
    65%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 24.6°C / 26.9°C
    2 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.8°C / 29.4°C
    2 BF
    37%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.6°C / 25.7°C
    3 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    2 BF
    57%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.4°C / 28.9°C
    4 BF
    42%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    30°C 25.5°C / 30.5°C
    2 BF
    41%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    26°C 25.8°C / 25.8°C
    4 BF
    65%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.5°C / 30.4°C
    0 BF
    44%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 25.3°C / 25.3°C
    2 BF
    50%
  • Κατερίνη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    23°C 22.3°C / 26.7°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    1 BF
    48%
DREAMSTIME

Στη δίνη και την οδύνη μιας «νέας κανονικότητας»

  • A-
  • A+

Μετά τον Μάρξ δεν ήταν πια δυνατόν να αντιμετωπίσει κανείς την τεχνολογία  με τον ίδιο τρόπο

Άλβιν Τόφλερ, «Το τρίτο κύμα», 1982

Στο κατώφλι του 2022, μπροστά στις απελπιστικές εικόνες μιας κοινωνίας «Δέλτα» ή «Όμικρον», αξίζει να αναρωτηθούμε πώς και γιατί μια απολιτική θεώρηση των σχέσεων υγείας, κοινωνίας και οικονομίας κατάφερε να γίνει κυρίαρχη αναπαράσταση σε παγκόσμιο επίπεδο, ακόμη και σε ένα μέρος των αριστερών και προοδευτικών δυνάμεων. Πώς δηλαδή, μετά από δεκαετίες κοινωνικών ερευνών που έχουν τεκμηριώσει απόλυτα τη συσχέτιση πλούτου και υγείας,  βρεθήκαμε αδύναμοι στην πραγματικότητα να σχηματοποιήσουμε εναλλακτικές ιδέες και όχι αποσπασματικές προτάσεις διαχείρισης της κρίσης. Πώς συνέβη και, αντί στα δύο χρόνια της πανδημικής «κανονικότητας» να οξύνουμε την ικανότητα συνειδητοποίησης της μαζικής αύξησης των ανισοτήτων, της ορατής και αόρατης βιαιότητας που ασκούν οι πλούσιοι στους   φτωχούς, στις γυναίκες και στα παιδιά, βρεθήκαμε να προσπαθούμε να «συνθέσουμε» κομμάτια κι αποσπάσματα μιας σκόρπιας, χαώδους και παροδικής πληροφόρησης. Ωστόσο, κανείς άλλος δεν γνώριζε καλύτερα από την Αριστερά πως μικρό μέρος του πληθυσμού εμπιστεύεται πλέον  τα μέσα ενημέρωσης, και πως, επιπλέον, η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη είχαν ημερομηνία λήξης στην εποχή του ατομοκεντρισμού.

Με όλη αυτή τη γνώση είναι να απορεί κανείς που δεν βρίσκουμε τίποτα άλλο να πούμε μπροστά στην ωμή αντιμετώπιση των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας, εκτός από το «εμβολιαστείτε» και πληρώστε (ή μην πληρώνετε) το πρόστιμα της «ανυπακοής» σας.  Αποδεχτήκαμε, χωρίς να αφουγκραστούμε τους βαθύτερους φόβους, τις αμφιβολίες, τη σύγχυση των ανθρώπων αυτών, την ταπείνωση μιας ολόκληρης γενιάς που μέχρι χθες το ίδιο το κράτος την ενθάρρυνε με κάθε τρόπο να μην αφεθεί μοιρολατρικά στη φθορά του χρόνου αλλά να φροντίσει την ευζωία της, από την fitness εμφάνιση των εβδομηντάρηδων μέχρι τη σεξουαλική έκφραση ως τα βαθιά γεράματα. Και ξάφνου τα νεοφιλελεύθερα κράτη άρχισαν να φωνασκούν: Τελειώσατε. Ως εδώ. Και αυτά που σας πουλήσαμε ακριβά σε διαφημίσεις και πολυχώρους του ελεύθερου χρόνου σας να τα ξεχάσετε. Τώρα βρίσκεστε σε λίστα αναμονής και διαλογής για τον άλλο κόσμο μετά των άλλων φίλων σας. Πώς το ανέχτηκαν αυτό οι αριστερές και δημοκρατικές δυνάμεις; Περιμέναμε από αυτούς που ποτέ άλλοτε στην ιστορία δεν κυνήγησαν τόσο την «αιώνια νεότητα» να συμμορφωθούν λόγω πανδημίας; Έτσι ξεριζώνονται ιδέες και κουλτούρες που το νεοφιλελεύθερο σύστημα καλλιέργησε σε όλο το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα της αφθονίας και της καταναλωτικής ικανοποίησης;

Αναρωτιέμαι γιατί δεν εκμεταλλευθήκαμε την κρίση για να καταγγέλλουμε νυχθημερόν μια τρομακτική «αλήθεια» που νοηματοδοτεί τη «νέα κανονικότητα». Την ιλιγγιώδη αύξηση του πλουτισμού εν μέσω πανδημίας ατόμων, πολυεθνικών εταιρειών και ολόκληρων χωρών σε βάρος όλων εκείνων που μπορεί να μην έχουν φωνή πέρα από το καφενείο της γειτονιάς τους. Εχουν όμως συγκεκριμένα κοινωνικά, μορφωτικά και ταξικά χαρακτηριστικά.

Για να μην παρερμηνευτώ. Σωστά η Αριστερά τάχθηκε υπέρ του εμβολιασμού. Μπροστά στο δίλημμα «ζωή ή ελευθερία» οι άνθρωποι επιλέγουν συνήθως τη ζωή. Δεν θα έπρεπε, όμως, συγχρόνως να πούμε καθαρά ότι οι ελευθερίες του χθες ενδέχεται να μην επανέλθουν ποτέ; Να φωνάξουμε, έτσι ώστε να δημιουργηθεί και μια συνειδητοποίηση, πως από την αρχή της πανδημίας η έρευνα και η διάθεση των εμβολίων γίνονται  με όρους φρικαλέας ανισότητας και πως οι BioNTech, Moderna, Pfizer, κ.ά. έχουν πλέον τριπλασιάσει το αρχικό τους κέρδος των 1000 δολαρίων ανά δευτερόλεπτο! Ποιον ωφελεί η αποσιώπηση;

Φάνηκε έτσι να πιστεύουμε αυτό που οι απλοί άνθρωποι αρνήθηκαν να πιστέψουν. Δεν ακούσαμε ή αγνοήσαμε αυτό που συζητάνε μεταξύ τους. Πως όλα τούτα και άλλα πολλά  (π.χ. το αδιαφανές εμπόριο  μασκών, αντισηπτικών, πιστοποιητικών, φαρμάκων, παραφαρμάκων, κ.ά.) δε γίνονται μόνο για να σωθούν ζωές, δεν αφορούν μόνο το αγαθό της υγείας. Αφορούν επίσης, αν όχι πρωτίστως, το θεμιτό και αθέμιτο κέρδος.   

Είναι να απορεί κανείς που δεν θέσαμε επιτακτικά το ζήτημα των ηθικών, κοινωνικών και πολιτικών συνεπειών του ολοκληρωτικού ελέγχου πάνω στις ζωές μας. Ακόμα κι ένα μικρό παιδί είναι σήμερα υποψιασμένο πως ο έλεγχος δεν αφορά μόνο την προστασία μας αλλά και τις διαφημιστικές ή τις «ασφαλιστικές» εταιρείες που σήμερα είναι αόρατες. Αύριο όμως; Ποιος μας εγγυάται ότι όλα αυτά τα σημαντικά κωδικοποιημένα στοιχεία δεν θα γίνουν αντικείμενο ανταγωνισμού των εταιρειών με στόχο το μέγιστο δυνατό κέρδος;

Σε ένα σύντομο άρθρο δεν είναι δυνατό να ειπωθούν πολύ περισσότερα. Ας επισημάνουμε, ωστόσο, ότι στα χρόνια της πανδημίας οι φτωχές κοινωνικές τάξεις - και όχι η αμφιλεγόμενη μεσαία τάξη - βλέπουν τα μέσα επιβίωσης που διαθέτουν, το πραγματικό οικονομικό, κοινωνικό και πολιτισμικό τους κεφάλαιο να εξανεμίζονται. Και βλέπουν ακόμη αυτό που οι Pierre Dardot και Christian Laval βεβαιώνουν εμφατικά: στο νεοφιλελευθερισμό οι κρίσεις έχουν μετατραπεί σε «μέθοδο διακυβέρνησης». Διακυβέρνησης και όχι διαχείρισης. Άλλωστε, αυτό να το έχουμε εμπεδώσει από το 2008 και το «Δόγμα του Σοκ» της Ναόμι Κλάιν. Οι νεοφιλελεύθερες κυβερνήσεις γνωρίζουν πώς να εκμεταλλεύονται τις κρίσεις για να αναπαράγουν το οικονομικό και πολιτισμικό τους κεφάλαιο.

Οι αριστερές και άλλες δημοκρατικές δυνάμεις που δεν ενδιαφέρονται, όμως, γι’ αυτή την αναπαραγωγή, καλούνται να στοχαστούν και να παρέμβουν διαφορετικά, αν δε θέλουν να καταλήξουν μια «ακίδα» πάνω στο πονεμένο κοινωνικό σώμα. Να υψώσουν στεντόρεια φωνή για όλους εκείνους που ποτέ δεν τους δόθηκε ο λόγος - παρά μόνο επιλεκτικά και παραπλανητικά στα βραδινά δελτία ειδήσεων - αρθρώνοντας ουσιώδη κοινωνικό λόγο για τη ζωή αλλά και για καταστολή της ελευθερίας. Μια καταστολή που δεν αρκεί πλέον να την καταγγέλλεις όταν είναι ορατή στους δρόμους αλλά και όταν είναι αόρατη, κρυμμένη στα υψηλότερα κλιμάκια των τεχνοκρατικών ελίτ που μόνο σε μια τραυματισμένη, θρυμματισμένη και σε πλήρη σύγχυση κοινωνία μπορούν να επιβληθούν.

Kαλή χρονιά!

*Καθηγήτρια  Κοινωνιολογίας,  πρώην κοσμήτορας Παντείου Πανεπιστημίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δημοκρατία του κατοστάρικου
Πώς κοστολογείται τελικά η απόφαση καθενός απέναντι σε διλήμματα από τα οποία κρίνονται ανθρώπινες ζωές, η αντοχή του ΕΣΥ και η λειτουργία της οικονομίας;
Η δημοκρατία του κατοστάρικου
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική της κολακείας και η... τιμωρία
Αν προσπαθήσουμε να ξύσουμε κάτω από την επιφάνεια των προσεκτικά διατυπωμένων δηλώσεων που διαχωρίζουν τους πολίτες, μπορεί να ανακαλύψουμε μικροπολιτικά κίνητρα και ευτελή ελατήρια. Τι μπορεί να κρύβεται...
Η πολιτική της κολακείας και η... τιμωρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κληρικοί και λαϊκοί που αρνούνται να εμβολιαστούν ας πεισθούν από έναν σύγχρονο άγιο
Ας σπεύσουν να εμβολιαστούν για να προστατεύσουν τους δικούς τους και τους γύρω τους, παροτρύνοντας όσους εξαρτώνται ή επηρεάζονται από αυτούς, να πράξουν το ίδιο.
Κληρικοί και λαϊκοί που αρνούνται να εμβολιαστούν ας πεισθούν από έναν σύγχρονο άγιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ορθός λόγος, ο μόνος δρόμος ευθύνης
Σήμερα, δύο και χρόνια μετά την εμφάνιση του εφιάλτη, όταν όλοι συμφωνούν πως το εμβόλιο είναι το σημαντικότερο όπλο εναντίον του, ουδείς δικαιούται να μιλά για δικαιώματα στην παράνοια και στον ανορθολογισμό...
Ορθός λόγος, ο μόνος δρόμος ευθύνης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Ομικρον ως πολιτική μεταβλητή
Η κραυγαλέα ανισότητα της εμβολιαστικής κάλυψης είναι ωρολογιακή βόμβα στην ψευδαίσθηση ασφάλειας της Δύσης καθώς οι εκτεθειμένες στην πανδημία περιοχές του πλανήτη μετατρέπονται σε εκκολαπτήρια μεταλλάξεων.
Η Ομικρον ως πολιτική μεταβλητή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αξία του σώματος
Στην περίοδο της πανδημίας, ένας υφέρπων ή έκδηλος πατερναλισμός που παρατηρούμε στη συμπεριφορά μιας σημαντικής μερίδας κρατών απέναντι στους πολίτες τους πρόσθεσε ένα ακόμη παράδειγμα επεμβάσεων στον...
Η αξία του σώματος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας