• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.8°C / 27.4°C
    1 BF
    55%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.4°C / 24.9°C
    2 BF
    68%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 19.0°C / 23.2°C
    1 BF
    47%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 22.5°C
    1 BF
    55%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.4°C / 22.9°C
    0 BF
    78%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 26.0°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 21.1°C / 21.1°C
    1 BF
    41%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.8°C / 24.4°C
    2 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 21.2°C / 25.9°C
    1 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    24°C 19.9°C / 24.4°C
    0 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.7°C / 22.7°C
    1 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    3 BF
    53%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    26°C 24.0°C / 25.9°C
    2 BF
    38%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    27°C 19.5°C / 27.7°C
    1 BF
    40%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 24.3°C
    2 BF
    53%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.0°C / 27.7°C
    2 BF
    57%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 22.3°C / 22.3°C
    1 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.5°C / 24.7°C
    2 BF
    80%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.4°C
    2 BF
    52%
EUROKINISSI/ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η ευάλωτη Δημοκρατία

  • A-
  • A+

Η κρίση του 2008 ήταν καταστροφική. Δώδεκα χρόνια μετά και ενώ ο κόσμος δεν είχε συνέλθει από την καταστροφή, ξέσπασε μια άλλη κρίση, υγειονομική αυτήν τη φορά, η οποία σύντομα μετατράπηκε σε οικονομική καθώς επιδείνωσε δραματικά την οικονομική κατάσταση της μεσαίας τάξης και των πιο ευάλωτων ανθρώπων.

Οι δυο κρίσεις, όπως και όλες οι προηγούμενες, προκάλεσαν ανθρωπογενείς καταστροφές και αποδιοργάνωσαν το σύστημα διακυβέρνησης. Στη συγκεκριμένη περίπτωση, τη φιλελεύθερη δημοκρατία, την οποία πολλοί πληγέντες θεώρησαν υπεύθυνη για τα δεινά τους. Αν το καλοσκεφτεί κανείς, η ιστορία επαναλήφθηκε προσαρμοσμένη στα δεδομένα του 21ου αιώνα. Οπως και στις παλαιότερες κρίσεις, έτσι και στην κρίση του 2008 η απόγνωση οδήγησε πολλούς ανθρώπους στην αμφισβήτηση των ηγεσιών τους, καθώς διέκριναν ότι έκαναν ελάχιστα για να την αποτρέψουν και ακόμα λιγότερα για να αμβλύνουν τις ολέθριες επιπτώσεις που είχε στη ζωή τους.

Δεν χρειάστηκε χρόνος για να μετατραπεί η αμφισβήτηση σε πεποίθηση, αφού η νεοφιλελεύθερη παραλλαγή του φιλελευθερισμού της αγοράς είχε ήδη διαβρώσει την κοινωνική προστασία αυξάνοντας την ανισότητα, προς όφελος των πλουσίων και των εταιρειών. Καχύποπτοι και δύσπιστοι, συνέδεσαν τις πολιτικές αποτυχίες με την παρεοκρατία μεταξύ των πλουσίων και των πολιτικών ηγετών και, αντί να εστιάσουν στην ανάγκη λογοδοσίας, στράφηκαν στην αμφισβήτηση της φιλελεύθερης δημοκρατίας. Μια επιλογή που άνοιξε διάπλατα την πόρτα στους πολιτικούς τυχοδιώκτες που προσπαθούν να θέσουν «τον λαό» ενάντια στην «άρχουσα τάξη». Ετσι, από τα τέλη της πρώτης δεκαετίας της νέας χιλιετίας, το λαϊκίστικο κύμα άρχισε να σαρώνει τον κόσμο ανατρέποντας δημοκρατικά καθεστώτα.

Πρόκειται για το πρώτο κύμα του λαϊκισμού, αφού ακόμα και η εκλογή Τραμπ συνδέεται με τις καταστρεπτικές επιπτώσεις που είχε στις ζωές των ανθρώπων η κρίση του 2008. Θα περίμενε κανείς ότι οι πολιτικές ελίτ των φιλελεύθερων δημοκρατιών θα είχαν διακρίνει τους κινδύνους και θα προσπαθούσαν να αποτρέψουν το επόμενο κύμα. Ομως, είτε λόγω αλαζονείας είτε λόγω της πεποίθησης ότι η επόμενη μεγάλη κρίση θα αργούσε να εμφανιστεί, οι ηγέτες αδιαφόρησαν για τις διευρυνόμενες ανισότητες που προκαλούσε η διακυβέρνησή τους, θεωρώντας προφανώς ότι η λαϊκίστικη έκρηξη θα έκανε τον κύκλο της και θα χανόταν. Λογάριαζαν όμως χωρίς τον... Covid-19.

Οσοι ανέμεναν ότι οι πολιτικοί θα είχαν τη σωφροσύνη να ακολουθήσουν πολιτικές που θα στόχευαν στην αποτροπή του δεύτερου κύματος λαϊκισμού, διαψεύστηκαν. Οι «απαντήσεις» που έδωσαν οι πολιτικές ελίτ, για να αντιμετωπίσουν τα μείζονα προβλήματα που προκλήθηκαν λόγω της πανδημίας, έκαναν και άλλους ανθρώπους να δυσπιστούν και να οργίζονται. Το μείγμα των μέτρων που εφαρμόστηκε εδραίωσε την πεποίθηση ότι για τις πολιτικές ηγεσίες αυτό που υπερίσχυε ήταν η ανάγκη να ενισχύσουν τους πλουσίους με όλους τους διαθέσιμους τρόπους (φορολογικούς, πιστωτικούς, εργασιακούς κ.ά.) και να δημιουργήσουν τετελεσμένα που πολύ δύσκολα θα ανατρέπονταν μετά τη λήξη της πανδημίας.

Επικαλούμενοι την προστασία της υγείας, ενίσχυσαν τον έλεγχο της ιδιωτικότητας προκαλώντας ανασφάλεια. Προβάλλοντας την «ανωτέρα βία» περιόρισαν ατομικές ελευθερίες και δικαιώματα, με αποτέλεσμα στη σκέψη πολλών τα όρια με τα αυταρχικά καθεστώτα να είναι δυσδιάκριτα. Αξιοποίησαν την ανασφάλεια, για να υλοποιήσουν τεράστιου μεγέθους σχέδια υποκατάστασης της μη εξειδικευμένης εργασίας, επιβεβαιώνοντας τους ακραίους ισχυρισμούς με τους οποίους ο Τραμπ μετέθετε την ευθύνη για τη δυσπραγία των πρώην εργατών από τις πολυεθνικές στους Κινέζους.

Χρησιμοποίησαν την απόγνωση, για να εμφανίσουν τις μεγάλες εταιρείες ως «σωτήρες» και για να νομιμοποιήσουν παροχές, διευκολύνσεις και εκχωρήσεις προς αυτούς, ωθώντας πολλούς να ταυτίσουν τη φιλελεύθερη δημοκρατία με τον πλούτο. Υπό μία έννοια, στις σκέψεις ακόμα περισσότερων ανθρώπων οι πολιτικές ηγεσίες εκμεταλλεύτηκαν την πανδημία για να μετατρέψουν την παρεκτροπή σε κανονικότητα. Αποτέλεσμα είναι ότι σήμερα στη δημοκρατική Δύση εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι, εγκλωβισμένοι ανάμεσα στη Χάρυβδη των ανελεύθερων αμφισβητιών της δημοκρατίας και στη Σκύλλα των υποκριτών εκπροσώπων της, επιλέγουν να τιμωρήσουν τη Δημοκρατία αντί τους ανειλικρινείς ηγέτες της.

Εύλογα κάποιοι θα αναρωτηθούν: Γιατί προεξοφλείς ότι η πανδημία θα προκαλέσει δεύτερο κύμα λαϊκισμού; Διότι αυτό «λέει» η Ιστορία. Το 2015 δημοσιεύτηκε μια μελέτη που συγκέντρωνε στοιχεία για σχεδόν 100 κρίσεις (χρηματοπιστωτικές και άλλες) και για περισσότερες από 800 εθνικές εκλογές σε 20 Δημοκρατίες από το 1870. Ενα από τα πιο σημαντικά ευρήματα ήταν ότι τα ακροδεξιά κόμματα είναι οι μεγαλύτεροι ωφελημένοι από τις καταστροφές, καθώς το ποσοστό των ψήφων που πηγαίνουν σε αυτά αυξάνεται κατά περισσότερο από 30%. Καταγράφηκε, επίσης, ότι οι κυβερνητικές πλειοψηφίες τείνουν να συρρικνώνονται και η διακυβέρνηση καθίσταται δύσκολη, καθώς όλο και περισσότερα κόμματα και ομάδες κατά του κατεστημένου εισέρχονται σε νομοθετικά σώματα.

* δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Μακρυγιάννης, το «εγώ» και το «εμείς»
Ο επίλογος του Μακρυγιάννη χρειάζεται να τον ξαναδιαβάσουμε όλοι, ιδιαίτερα οι νέοι και οι νέες, στις μέρες μας, που είναι μια εποχή πολύ ζόρικης μετάβασης.
Ο Μακρυγιάννης, το «εγώ» και το «εμείς»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το «σύνδρομο της καχυποψίας» και η δημοκρατία
Σήμερα ο τόπος βρίσκεται στη δίνη ενός «συνδρόμου καχυποψίας». Στον κ. Μητσοτάκη μπορούμε να καταλογίσουμε την αφροσύνη και την αλαζονεία να αγνοεί τους κινδύνους από τις ανήκεστες βλάβες.
Το «σύνδρομο της καχυποψίας» και η δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Γρηγόρης Λαμπράκης ζει
Καθήκον της νέας γενιάς είναι να βρει αυτό το «δάσος» που παραμένει θαμμένο σε κάποια γνωστά-άγνωστα, μεγάλα ντουλάπια. Για να γνωρίσει το λυσσαλέο πόλεμο των εμπόρων του πολέμου εναντίον των απανταχού ηρώων...
Ο Γρηγόρης Λαμπράκης ζει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Με αφορμή την εισβολή στο Καπιτώλιο
Σήμερα απαιτείται μια ανώτερη έκφρασή της για να δίνει απαντήσεις στις κοινωνικές εξελίξεις. Ισως οι σκέψεις του Τζέφερσον είναι η απάντηση. Η τεχνολογία μπορεί να βοηθήσει σε αυτή την κατεύθυνση, στη...
Με αφορμή την εισβολή στο Καπιτώλιο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εκβιάζεται η δημοκρατία;
Οι περισσότεροι ηγέτες θορυβήθηκαν και ενοχλήθηκαν από τις σκηνές χάους στην Ουάσινγκτον. Σε μεγάλο βαθμό ο φόβος τους είναι δικαιολογημένος. Αλλά ακριβώς σ’ αυτό το κρίσιμο σημείο υπάρχει ένα σοβαρό ζήτημα.
Εκβιάζεται η δημοκρατία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το Πολυτεχνείο
Σήμερα πενθούμε γιατί η πύλη που έπεσε, που σήμαινε νεκρούς, γροθιά στον φασισμό, στο σύστημα των κακών, αναγέννηση της ελευθερίας, αντικαταστάθηκε από πολλές πόρτες, μία για τον καθένα.
Για το Πολυτεχνείο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας