• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.3°C / 31.3°C
    4 BF
    45%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.6°C / 33.1°C
    3 BF
    37%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 31.5°C
    0 BF
    36%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 24.9°C
    1 BF
    50%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 28.9°C / 31.3°C
    5 BF
    32%
  • Βέροια
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    30°C 27.9°C / 30.4°C
    2 BF
    40%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    25°C 25.4°C / 26.8°C
    2 BF
    31%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    31°C 31.3°C / 31.3°C
    3 BF
    19%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.7°C / 29.7°C
    4 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 28.5°C
    1 BF
    61%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    26°C 26.4°C / 26.8°C
    4 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.3°C / 28.7°C
    3 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    32°C 31.9°C / 31.9°C
    1 BF
    27%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    35%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    30°C 28.4°C / 31.6°C
    2 BF
    30%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.3°C / 31.0°C
    4 BF
    28%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 29.3°C
    2 BF
    39%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.7°C / 31.7°C
    2 BF
    53%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    28°C 27.7°C / 27.7°C
    1 BF
    27%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το τίμημα του πολιτισμού και ιατρικός μηδενισμός

  • A-
  • A+

Ο άνθρωπος των σπηλαίων δεν κολλούσε κορονοϊό. Ζούσε σε απομονωμένες ομάδες των 30-40 ατόμων και ξέρουμε ότι για να μεταδοθούν οι λοιμώδεις νόσοι πρέπει πολλοί άνθρωποι να βρίσκονται πολύ κοντά. Οι κυνηγοί/τροφοσυλλέκτες εκείνης της μακρινής εποχής κινδύνευαν από τραυματισμούς, πείνα, καιρικές συνθήκες και πιθανά από τη βρώση μολυσμένων ζώων που είχαν άνθρακα ή από τη μόλυνση των τραυμάτων τους γιατί το σώμα μας είναι οικοδεσπότης δισεκατομμυρίων μικροβίων.

Ολα άλλαξαν την τελευταία εποχή των παγετώνων (12000 με 15000 π.Χ.), όπου οι άνθρωποι άρχισαν να αποκτούν σταθερές κατοικίες εξαιτίας της μείωσης των παρθένων περιοχών για τροφή και κυνήγι. Η εντατικοποίηση της γεωργίας παρείχε περισσότερο φαγητό αλλά την ίδια στιγμή οι άνθρωποι άρχισαν να υποφέρουν από διατροφικές νόσους που προκαλούσε η έλλειψη βιταμινών. Οι επιδημίες προέκυψαν σε συνθήκες μόνιμης και πολυπληθούς εγκατάστασης και επιτάθηκαν εξαιτίας της έλλειψης τρεχούμενου νερού και επαρκούς αποχέτευσης.

Σε αυτά τα νέα προβλήματα ήρθε να προστεθεί η εξημέρωση των ζώων. Με τους σκύλους μοιραζόμαστε 65 νόσους (η ιλαρά προήλθε από τα σκυλιά), τα βοοειδή μάς έδωσαν τη φυματίωση, τα άλογα το κοινό κρυολόγημα, οι χοίροι τη γρίπη, στη σύγχρονη εποχή αναδύθηκαν το HIV, η γρίπη των πουλερικών, η νόσος των τρελών αγελάδων, ενώ Ebola και Covid-19 λέγεται ότι σχετίζονται με τις νυχτερίδες. Οι λοιμώδεις νόσοι και οι εκατόμβες θυμάτων είναι το τίμημα του «θαυμαστού» πολιτισμού.

Εφόσον δεν μπορούμε να γυρίσουμε στην εποχή την σπηλαίων, οι πανδημίες είναι αναπόφευκτες. Η δριμύτητα της πανδημίας ανέδειξε όχι μόνο τις ανεπάρκειες της πολιτικής (τις γνωρίζουμε ήδη) αλλά και τα όρια της ιατρικής (που δεν τα γνωρίζουμε). Τα όρια της ιατρικής συνοψίζονται γύρω από αυτό που ονομάζεται «ιατρικός μηδενισμός», την άποψη δηλαδή ότι οφείλουμε να έχουμε λίγη εμπιστοσύνη στην αποτελεσματικότητα των ιατρικών παρεμβάσεων, ειδικά των φαρμακευτικών.

Ο όρος χρησιμοποιήθηκε αρχικά τον 19ο αιώνα και τα λόγια του πρύτανη του Χάρβαρντ, Oliver Holmes (1809 - 1894), είναι χαρακτηριστικά: «Αν μπορούσαμε να βυθίσουμε στον πάτο της θάλασσας όλα τα φάρμακα, όπως σήμερα χρησιμοποιούνται, τόσο το καλύτερο για την ανθρωπότητα και τόσο το χειρότερο για τα ψάρια». Από την πλούσια επιχειρηματολογία του ιατρικού μηδενισμού μπορούμε να σταθούμε σε δύο σημεία.

Πρώτον, η ιατρική επενδύει συστηματικά στη λογική της «μαγικής σφαίρας». Δηλαδή στην ανακάλυψη ενός φαρμάκου που θα «σκοτώσει» έναν συγκεκριμένο στόχο και θα αφήσει ανέπαφους τους άλλους. Στην πραγματικότητα πολύ λίγα φάρμακα πετυχαίνουν αυτό το ιδεώδες (όπως η πενικιλίνη, η ινσουλίνη, ορισμένα εμβόλια).

Δεύτερον, ο λόγος της αποτυχίας των μαγικών σφαιρών είναι η πολυπλοκότητα των βιολογικών φαινομένων και δεν είναι τυχαίο ότι οι άνθρωποι συνεχίζουν να πεθαίνουν παρά την πληθώρα σκευασμάτων που διαφημίζονται. Αυτή ακριβώς η πολυπλοκότητα των βιολογικών (και κοινωνικών) μηχανισμών δεν επιτρέπει ασφαλείς προβλέψεις. Οι σύγχρονες νόσοι είναι πολυπαραγοντικές όπως ο καρκίνος και η στεφανιαία νόσος, σε αντίθεση με την άποψη της ιατρικής του 19ου αιώνα που θεωρούσε «μία νόσος, ένα μικρόβιο».

Ετσι, όταν λαμβάνουμε μια απόφαση, για παράδειγμα να θέσουμε σε καραντίνα κάποιον που νοσεί, βλέπουμε τα αντίθετα αποτελέσματα από αυτά που αναμέναμε. Κι αυτό γιατί όποιος μολύνεται μέσα στην κοινότητα έχει καλή πρόγνωση αφού το ιικό φορτίο που δέχτηκε είναι χαμηλό και ο οργανισμός προλαβαίνει να αμυνθεί. Αν εμείς τον υποχρεώσουμε να μείνει στο σπίτι, αυτοί που θα μολυνθούν δευτερογενώς έχουν πολύ μεγαλύτερες πιθανότητες να πεθάνουν γιατί το ιικό φορτίο που θα δεχτούν θα είναι μεγάλο. Οπως και έγινε με τους υπερήλικες. Με λίγα λόγια, ένας μηχανισμός εξουδετερώνει έναν άλλο.

Στην περίπτωση της πανδημίας, η αναγνώριση των ορίων της ιατρικής δεν μας καθιστά αδρανείς αλλά σοφότερους. Η γήρανση των πληθυσμών δημιουργεί νέα προβλήματα που η μοριακή βιολογία και γενικά η εργαστηριακή έρευνα (Big Science) δεν μπορεί να λύσει. Η κακή υγεία εξαρτάται κυρίως από τη φτώχεια, την ελλιπή εκπαίδευση και τις κακές συνθήκες ζωής. Το πάθος μας για μαγικές σφαίρες (αντιβιώσεις, εμβόλια, αντικαρκινικά φάρμακα κ.ά.) θα πρέπει να αντικατασταθεί με πολιτικές υγείας που στρέφονται στην αντιμετώπιση του πόνου, της αναπηρίας, της δυστυχίας, της φτώχειας.

Οι άνθρωποι του δυτικού πολιτισμού γερνάνε και η ιατρική οφείλει να αναθεωρήσει τους στόχους της: η φροντίδα πρέπει να πάρει τη θέση της θεραπείας. Αλλιώς, η ιατρική γίνεται ακόμα ένα πεδίο ατέρμονης πολιτικής αντιπαράθεσης πάνω σε ζώντες και νεκρούς με χαμένους τους πάντες, ακόμα και την επιστήμη.

* αναισθησιολόγος - εντατικολόγος

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το φιλί
Θα ήθελα να τους πω πως σημασία έχει η αίσθηση του πρώτου φιλιού που δεν θα την ξεχάσουν ποτέ. Και θα ήθελα να τους πω με όλη μου την καρδιά πως εκεί έξω τους περιμένει ένας υπέροχος κόσμος.
Το φιλί
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανδημία του πατερναλισμού
Η ιδέα της ελευθερίας υποτάσσεται σε «συλλογικά» συμφέροντα πέρα από τα ανθρώπινα δικαιώματα ή την κοινή λογική.
Η πανδημία του πατερναλισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ξεχασμένη δημόσια υγεία
Ο κορονοϊός έχει ασφαλώς την «τιμητική του» στις μέρες μας, όμως η προστασία του πληθυσμού δεν νοείται να έχει μονόπλευρη στόχευση.
Η ξεχασμένη δημόσια υγεία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι πρέπει να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε την επόμενη πανδημία
Γράφει ο Ηλίας Μόσιαλος - Η διαχείριση της πανδημίας μάς δίδαξε πολλά. Αλλά κυρίως πως για την επιτυχημένη αντιμετώπιση χρειαζόμαστε διαφάνεια, αποφασιστική ηγεσία και αποτελεσματική επικοινωνία στα υψηλότερα...
Τι πρέπει να κάνουμε για να αντιμετωπίσουμε την επόμενη πανδημία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημίες, βιοποικιλότητα και ζώα στα κλουβιά
Ολα συνηγορούν στην ανάγκη πολιτικών που να απαντούν συνολικά στην επείγουσα ανάγκη «Μιας Υγείας». Απαιτείται μια κατεύθυνση προστασίας των οικοσυστημάτων και αναπροσαρμογής της παραγωγής χωρίς κλουβιά.
Πανδημίες, βιοποικιλότητα και ζώα στα κλουβιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι θυμάμαι από την πανδημία 2,5 χρόνια μετά
Η απομόνωση, ο εγκλεισμός, τα ρεπορτάζ στα κανάλια, οι καθημερινές ενημερώσεις από το Υπουργείο Υγείας, το κλείσιμο των καταστημάτων και των επιχειρήσεων, δημιουργούσαν ένα εκρηκτικό κοκτέιλ.
Τι θυμάμαι από την πανδημία 2,5 χρόνια μετά

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας