• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.5°C / 30.1°C
    3 BF
    48%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    29°C 25.9°C / 29.9°C
    2 BF
    48%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    30°C 27.6°C / 30.0°C
    2 BF
    50%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.9°C / 23.9°C
    1 BF
    41%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.4°C / 27.9°C
    3 BF
    32%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    27°C 23.0°C / 27.0°C
    2 BF
    41%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 23.4°C
    1 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    2 BF
    41%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.2°C / 26.5°C
    2 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 26.9°C
    3 BF
    65%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 27.7°C
    2 BF
    54%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.2°C / 27.7°C
    2 BF
    61%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 27.9°C / 27.9°C
    3 BF
    65%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.1°C / 25.9°C
    0 BF
    47%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    28°C 24.5°C / 28.3°C
    3 BF
    43%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.8°C / 27.7°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.4°C / 29.2°C
    2 BF
    45%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 27.3°C / 27.3°C
    2 BF
    51%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.7°C / 27.8°C
    3 BF
    44%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    1 BF
    33%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Φωνές για μια καλύτερη κοινωνία

  • A-
  • A+

Το πρώτο ερώτημα είναι το κατά πόσο υπάρχουν φωνές και, κυρίως, το αν ακούγονται. Το δεύτερο έχει να κάνει με το κατά πόσο είναι εφικτή «μια καλύτερη κοινωνία». Σε κάθε περίπτωση, στον πολύ μεγάλο χρόνο, ουδέποτε παρήχθη πιο περιεκτικό μείγμα φιλοσοφίας, δικαίου, πολιτικής και κοινωνικής σκέψης, σωτηριολογικής θεολογίας, αλλά και λογοτεχνίας, φαντασίας, τέχνης κ.λπ., που να μην έδειξε τόσους πολλούς «δρόμους για μια καλύτερη κοινωνία»· που να μην καταδίκασε πάθη και πολλά «αμαρτήματα»· που να μην ακούστηκε αλλά και που να μην ξεχάστηκε. Παρακολουθώντας, όμως, κάποιος την εξέλιξη του όλου συστήματος σκέψης «για την καλύτερη κοινωνία», διαπιστώνει, τουλάχιστον, ότι η επιβίωση εκείνου που λέγεται ανθρώπινο κινείται σ’ έναν κόσμο όπου το κάθε τι χάσκει στις αντινομίες του· που φαίνεται τελείως παράλογο και απάνθρωπο.

Για παράδειγμα, «Η καλή κοινωνία» ήταν ο τίτλος ενός βιβλίου του περασμένου αιώνα (της δεκαετίας του 1990) του Αμερικανού οικονομολόγου Τζον Κένεθ Γκαλμπρέιθ (1908-2006). Ο υπότιτλος ήταν «Η ανθρώπινη ατζέντα». Εκεί ο Γκαλμπρέιθ παρέθετε όλα τα κοινωνικο-οικονομικά δεδομένα της εποχής του· δηλαδή, αυτά που είχαν οδηγήσει σε πικρές οικονομικές και κοινωνικο-πολιτικές καταστάσεις. Οι καταστάσεις αυτές είχαν -ας πούμε- συμπεριληφθεί, από το Χόλιγουντ, στο αφήγημα της ταινίας του 1987 «Γουόλ Στριτ» και στο σύνθημα του χρηματιστή που υποδυόταν ο Μάικλ Ντάγκλας: «η απληστία είναι καλή», σε έναν κόσμο που ρυθμίζεται από τη ζούγκλα, σ’ ένα παιχνίδι όπου πάντα επικρατούν οι πιο αδίστακτοι.

Το προσχέδιο για μια κοινωνία πιο συμπονετική για τους λιγότερο ευνοημένους και οικονομικά βιώσιμη για όλους, με ελευθερία, συνολική ευημερία, ισότητα, ευκαιρίες για μια ζωή που αξίζει κάποιος να ζει κ.λπ., παρέμεινε προσχέδιο όπως και η αισιοδοξία του Γκαλμπρέιθ. Τα ίδια, περίπου, είχε υποστηρίξει με άλλα λόγια ένας άλλος νομπελίστας, ο Αμάρτια Σεν, στο «Ταυτότητα και βία - Η ψευδαίσθηση του πεπρωμένου» (εκδ. Αλεξάνδρεια, 2012): «Η ικανότητά μας να σκεφτόμαστε καθαρά μπορεί, βέβαια, να ποικίλλει με την εκπαίδευση και το ταλέντο, αλλά μπορούμε ως ικανά όντα να θέτουμε ερωτήματα και ν’ αρχίζουμε να αμφισβητούμε αυτά που μας έχουν διδάξει όταν έχουμε την ευκαιρία να το κάνουμε».

Βλέπετε, στην πράξη οι φωνές για μια «καλύτερη κοινωνία» δεν είναι και τόσο ευπώλητες. Δεν δημιουργούν «είδηση» στα μίντια, παρά έναν ελάχιστο θόρυβο ανάμεσα σε πολλούς και περισσότερο ευπώλητους θορύβους. Ωστόσο, η ατζέντα για την καλύτερη κοινωνία έρχεται από το σημείο καμπής που, αν ξεπεραστεί, θα δημιουργήσει μηχανισμούς τελείως αντίθετους ακόμα και από αυτούς που ονειρεύεται ο πιο μέτριος πολιτευτής της πασαρέλας.

Στην ειδησεογραφία το αίτημα διατυπώνεται από τις αντίθετες φωνές της «απάνθρωπης ατζέντας» για μια ελεεινή κοινωνία: των μηχανισμών κυριαρχίας, της ωμής βίας, της εξαπάτησης, της δεσποτείας, της αρπαγής, της απληστίας, της ψευδολογίας, του αποκλεισμού κ.ά., από ένα τεχνο-διαχειριστικό σύστημα που υπόσχεται, γενικά κι αόριστα, ένα… «καλύτερο αύριο» χωρίς να αμφισβητεί τις δομές και τους μηχανισμούς που εργάζονται για τη διατήρηση της «χειρότερης κοινωνίας». Οπως καλά γνώριζε ο Καντ από τον 18ο αιώνα, όλα τα παραπάνω δεν αποτελούν το όλον, αλλά το καθρεφτίζουν με μεγάλη ακρίβεια. Και δεν είναι η συνεχιζόμενη ανικανότητα του πολιτισμού να δείξει έστω λίγη ανθρωπιά, αλλά οι προσκολλήσεις σε φαινομενικότητες που ζουν από τις αντινομίες των ημερών.

Για να γίνω πιο συγκεκριμένος, ιδού τι είδαμε τις τελευταίες ημέρες. Είδαμε να βγαίνει από το συρτάρι η έρευνα που έλεγε ότι οι διασωληνωμένοι εκτός ΜΕΘ είναι ευάλωτοι και, σχεδόν, καταδικασμένοι. Είδαμε κήρυκες της ηθικής να είναι βουτηγμένοι στην πιο εξοργιστική ανηθικότητα. Είδαμε την τηλεπερσόνα με τους μπράβους της να διακόπτει παράσταση που δεν την έβρισκε του γούστου της. Είδαμε επίορκους να «ελληνοποιούν» αυτούς που είχαν να πληρώσουν για ελληνοποιήσεις. Είδαμε τη σοσιαλδημοκρατία να ξαναπνίγεται στην κενολόγα συνθηματολογία της. Είδαμε το Σύνταγμα να γίνεται όχημα από τις μιλίτσιες των διακηρυγμένων εχθρών του. Είδαμε τις γυναικοκτονίες να συνεχίζονται. Είδαμε, εν μέσω πανδημίας, μειώσεις στον προϋπολογισμό για την Υγεία. Είδαμε, βέβαια, την πρωθυπουργική αναβάθμιση από Μωυσή σε Θεό. Τέλος, είδαμε ένα κοινωνικό και πολιτικό σύστημα να θέλει να αποκτήσει κάτι από το τίποτα μιας σατιρικής εκπομπής.

Αυτή η χασμωδία είναι ενδιαφέρουσα· είναι αντινομική και δύσκολα μετατρέπεται σε «καλή κοινωνία» ή σε «καλύτερη κοινωνία». Το αίτημα, όμως, είναι εδώ· βοά· δεν θέλει να συμφιλιωθεί με την κοινωνική αποσύνθεση. Το λιγότερο επικίνδυνο θα ήταν μια προσπάθεια, ή μια έρευνα, που θα είχε την ηθική ενός πλυντηρίου: που θα μας αποδείκνυε ότι ο homo economicus είναι απλώς μια πάπια της Ντίσνεϊλαντ.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πάτοι στα βαρέλια
Ετσι, «ο άνθρωπος φύσει πολιτικόν ζώον», όπως έλεγε και ο Αριστοτέλης, με την επίφαση της αντίδρασης μη συμμετέχοντας δημιουργεί τα αντίστροφα αποτελέσματα: τη συμμετοχή σε μια ζωή που δεν τον βρίσκει σύμφωνο,...
Οι πάτοι στα βαρέλια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
Η μεγάλη και πρωτοφανής -για τα συνηθισμένα μέτρα του συγκεκριμένου κομματικού οργανισμού- συμμετοχή στις κυριακάτικες εκλογικές διεργασίες στον ΣΥΡΙΖΑ έχει θετικές προεκτάσεις, που απλώνονται σε δύο...
Ήρθε η ώρα να αλλάξουν οι συντελεστές επηρεασμού των εξελίξεων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό με τους όρους αυτούς; Είναι δυνατή αυτή η πρωταρχική συνθήκη που θα ξαναφέρει τον λαό στον κυρίαρχο ρόλο του ρυθμιστή, αντί γι’ αυτόν του καταναλωτή των κυβερνητικών...
Ενα νέο κοινωνικό συμβόλαιο είναι δυνατό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αριστούλα
Κάθε φορά που ακούω ειδήσεις για αρίστους με άριστες επιδόσεις στο σούφρωμα, θυμάμαι την Αριστούλα. Νέα γυναίκα. Φωτεινό πρόσωπο, που το χαμόγελό της μου θυμίζει την ηρωίδα του παραμυθιού. Κάθε χαμόγελο κι ένα...
Αριστούλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αντι-βιώσεις…
Στη σύγχρονη Ελλάδα είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος που «η πολιτική κοινότητα» (ετεροκαθοριζόμενη από την οικονομία) υποδέχεται το ανοίκειο, ιδίως όταν αυτό διαταράσσει εν δυνάμει την ασφάλειά της. Η απόρριψη...
Αντι-βιώσεις…

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας