• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 13.9°C / 17.4°C
    5 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.5°C / 17.2°C
    2 BF
    51%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.0°C / 16.6°C
    3 BF
    47%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 10.3°C
    1 BF
    71%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.0°C / 13.9°C
    0 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    16°C 12.0°C / 15.9°C
    0 BF
    48%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    8°C 8.4°C / 12.3°C
    2 BF
    61%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    54%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.2°C
    5 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    16°C 15.1°C / 15.9°C
    4 BF
    59%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.8°C / 17.4°C
    7 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.1°C / 15.1°C
    4 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    2 BF
    50%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 11.2°C
    0 BF
    81%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    15°C 10.5°C / 15.5°C
    1 BF
    52%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.8°C / 19.3°C
    2 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.2°C / 16.6°C
    3 BF
    51%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    2 BF
    61%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 11.7°C / 16.7°C
    2 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.7°C / 10.7°C
    0 BF
    58%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο λόγος περί «ανάπτυξης»

  • A-
  • A+

Με αφορμή τον προβλεπόμενο ρυθμό αύξησης του εθνικού εισοδήματος 7% κατά το τρέχον έτος έχει δημιουργηθεί από την κυβέρνηση και τα ΜΜΕ κλίμα ευφορίας για την αναμενόμενη ραγδαία, όπως προβάλλεται, οικονομική ανάπτυξη της χώρας. Με τον πράγματι υψηλό αυτό ρυθμό υπολογίζεται να προκύψει αύξηση της παραγωγής κατά περίπου 12 δισ. ευρώ σε σχέση με την παραγωγή του 2020. Το ποσόν όμως αυτό, αν επαληθευτεί τελικά η σχετική πρόβλεψη, δεν αρκεί για να καλύψει την απώλεια εισοδήματος του έτους 2020 σε σχέση με το προηγούμενο έτος 2019, που ανερχόταν σε περίπου 18 δισ. ευρώ. Από τη σύγκριση δε του ΑΕΠ του έτους 2009 (237,5 δισ. ευρώ) με το αναμενόμενο αντίστοιχο ΑΕΠ του τρέχοντος έτους 2021 (177 δισ. ευρώ) προκύπτει υστέρηση του σημερινού εισοδήματος έναντι του εισοδήματος του 2009, ύψους περίπου 60 δισ. ευρώ. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι, ακόμη και με ετήσιο π.χ. ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ 5%, θα απαιτηθούν 6 έτη, δηλαδή μέχρι το 2027, προκειμένου να αποκτήσει η χώρα το ποσόν του εισοδήματος που διέθετε το 2009. Το ερώτημα στην προκείμενη περίπτωση είναι αν η όλη οικονομική δραστηριότητα της 20ετίας μεταξύ 2009 – 2029 μπορεί να χαρακτηριστεί ως διαδικασία οικονομικής ανάπτυξης ή ως προσπάθεια απλής επανάκτησης του ποσού του εισοδήματος, που διέθετε η χώρα πριν από 20 χρόνια.

Στο σημείο αυτό είναι αναγκαίο να δοθεί μια εξήγηση για τον σχετικά υψηλό ρυθμό αύξησης του ΑΕΠ κατά το τρέχον έτος. Το -λόγω πανδημίας- δραστικά μειωμένο και άνισα κατανεμημένο εθνικό εισόδημα του προηγούμενου έτους (2020), σε συνδυασμό με το πλέγμα των δανειακών υποχρεώσεων των επιχειρήσεων, πολιτών και δημοσίου, δεν προδίκαζε αύξηση κατά το τρέχον έτος της συνολικής ενεργού ζήτησης που αποτελεί προϋπόθεση για την αντίστοιχη αύξηση της παραγωγής. Η κατάσταση όμως μεταβλήθηκε, ως γνωστόν, χάρις στην ποσοτική χαλάρωση της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ), τη ρήτρα διαφυγής του Συμφώνου Σταθερότητας και των αναμενόμενων χρηματικών μεταβιβάσεων των ταμείων Ανάκαμψης ΕΣΠΑ και ΚΑΠ. Η ικανοποιητική αύξηση του εισοδήματος κατά το τρέχον έτος είναι, κατά συνέπεια, καθαρά συγκυριακό φαινόμενο, αποτέλεσμα της έκτακτης οικονομικής βοήθειας των ευρωπαϊκών ταμείων και της επεκτατικής πολιτικής της ΕΚΤ.

Υπολογίζεται ότι μετά την εκπνοή της πανδημίας και τη θεσμική διαμόρφωση της νέας ευρωπαϊκής κανονικότητας οι επόμενοι ρυθμοί αύξησης του εισοδήματος θα εμφανίσουν μειωτική τάση. Αυτό τεκμαίρεται α) από την προτεινόμενη από τον Ευρωπαϊκό Μηχανισμό Σταθερότητας (ESM) αύξηση του ποσοστού της ετήσιας εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους κατά το 1/20 για κράτη-μέλη με χρέος άνω του 100% του ΑΕΠ. Αυτό, αν γίνει τελικά αποδεκτό, σημαίνει για την Ελλάδα ετήσια δαπάνη περίπου 10 δισ. ευρώ και επίτευξη αντίστοιχου πρωτογενούς πλεονάσματος από το υπάρχον σήμερα πρωτογενές έλλειμμα των 13,5 δισ. ευρώ ή -7,7% του ΑΕΠ β) από τον αναμενόμενο δραστικό περιορισμό της ποσοτικής χαλάρωσης της ΕΚΤ και συνακόλουθα της μέχρι τώρα προσφιλούς πρακτικής του ελληνικού δημοσίου να εξασφαλίζει χαμηλότοκα δανειακά κεφάλαια. Ηδη η απόδοση του 10ετούς ελληνικού ομολόγου αναρριχήθηκε πρόσφατα από το 0,5% στο 1,35% γ) από τη μείωση της καταναλωτικής ζήτησης τόσο των ιδιωτών, λόγω της ανισοκατανομής του εισοδήματος και του συνεχιζόμενου κύματος των ανατιμήσεων, όσο και του Δημοσίου λόγω των αυξημένων κυρίως δανειακών του υποχρεώσεων δ) από την αναμενόμενη διεύρυνση του εμπορικού ελλείμματος εξαιτίας της δαπάνης για τον εισαγόμενο στρατιωτικό εξοπλισμό και τις αυξημένες εισαγωγές κεφαλαιουχικών και ενδιάμεσων αγαθών που συνεπάγεται η υλοποίηση του σχεδιαζόμενου επενδυτικού προγράμματος.

Τέλος, πρέπει να αναφερθεί ότι η μεγάλη μάζα των επενδυτικών κεφαλαίων προορίζεται για έργα βασικής υποδομής, τα οποία συμβάλλουν μεν στη διευκόλυνση γενικά της παραγωγικής διαδικασίας και αυξάνουν το εισόδημα, όσο τουλάχιστον διαρκεί η κατασκευή τους, δεν δημιουργούν όμως, κατά κανόνα, παραγωγή εμπορεύσιμων προϊόντων. Παρατηρούμε δηλαδή ότι η αναμενόμενη ετήσια αύξηση του εισοδήματος κατά την επόμενη 6ετία παρουσιάζει μια εκκωφαντική αντίθεση. Από το ένα μέρος προσφέρουν οι ευρωπαϊκοί θεσμοί στην Ελλάδα γενναιόδωρες χρηματικές μεταβιβάσεις και από το άλλο την υποχρεώνουν να προβεί σε δημοσιονομική προσαρμογή από το σημερινό πρωτογενές έλλειμμα (-7,7% του ΑΕΠ) σε αντίστοιχο πλεόνασμα ίσο με το ποσόν εξυπηρέτησης του δημόσιου χρέους. Η επικείμενη αυτή προσαρμογή θυμίζει έντονα την τραυματική προσαρμογή και λιτότητα των αρχικών μνημονίων της πρόσφατης κρίσης.

Μία χώρα τέλος με δημόσιο χρέος διπλάσιο του εθνικού της εισοδήματος, με πάγιας μορφής εμπορικό έλλειμμα, μεγάλη ανεργία, φυγή των νέων επιστημόνων και ένα παραγωγικό σύστημα που αδυνατεί ουσιαστικά, χωρίς τη συνδρομή ξένης οικονομικής βοήθειας, να βελτιώσει το επίπεδο της εθνικής παραγωγής, στερείται των αναγκαίων προϋποθέσεων για μια αυτοδύναμη και διατηρήσιμη οικονομική ανάπτυξη. Στην προκείμενη δε περίπτωση δεν μπορεί καν να γίνει λόγος για ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας με το επιστημονικά καθιερωμένο περιεχόμενο του όρου. Αντίθετα πρόκειται για νεοφιλελεύθερης συνταγής αξιοποίηση ευρωπαϊκών πόρων με προοπτική κάλυψης των απωλειών του εισοδήματος, που επισώρευσε η τελευταία κοινωνικοοικονομική κρίση.

 *ομότιμος καθηγητής Παν/μίου Πατρών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η επόμενη μέρα: απασχόληση, εισοδήματα και ανάπτυξη
Οι πολλές, και χαμηλής αξιοπιστίας, προβλέψεις για την πορεία της ελληνικής οικονομίας έχουν κοινό παρονομαστή τους την αναπόφευκτη ύφεση στην οποία αυτή θα βυθιστεί τα αμέσως επόμενα τρίμηνα.
Η επόμενη μέρα: απασχόληση, εισοδήματα και ανάπτυξη
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πράσινη ανάπτυξη ή πράσινη μετάβαση;
Η κυρίαρχη διεθνώς θεωρία της πράσινης ανάπτυξης υποστηρίζει ότι η συνεχής οικονομική επέκταση είναι συμβατή με την οικολογία του πλανήτη, καθώς η τεχνολογική αλλαγή και η ενεργειακή υποκατάσταση θα μας...
Πράσινη ανάπτυξη ή πράσινη μετάβαση;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο γόρδιος δεσμός της αυτοδύναμης ανάπτυξης
Μετά το ξέσπασμα της κοινωνικοοικονομικής κρίσης (2010-18), υπήρξε καθολική παραδοχή των πολιτικών κομμάτων για την ανάγκη αναθεώρησης του μέχρι τότε εφαρμοζόμενου αναπτυξιακού προτύπου και ανασυγκρότησης του...
Ο γόρδιος δεσμός της αυτοδύναμης ανάπτυξης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο εφιάλτης του χρέους
Ο τόπος δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την επερχόμενη παγκόσμια έκρηξη χρέους. Τώρα έγινε φανερό πόσο τοξικές ήταν οι συμφωνίες για την αναδιάρθρωση που αποδέχτηκαν –αντί της διαγραφής– οι προηγούμενες...
Ο εφιάλτης του χρέους
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οικονομικές συνέπειες της πανδημίας
Στις ημέρες μας όλοι αναδιοργανώνονται και στο τέλος της πανδημίας αυτό που θα προκύψει θα είναι μια μεταμορφωμένη κοινωνία με περαιτέρω διεύρυνση των ανισοτήτων σε εθνικό αλλά και περιφερειακό επίπεδο.
Οικονομικές συνέπειες της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εναλλακτικό σχέδιο στην έκθεση Πισσαρίδη
Ως απάντηση στην έκθεση Πισσαρίδη, το Ινστιτούτο Εργασίας (ΙΝΕ) της ΓΣΕΕ υπέβαλε πρόσφατα ένα εναλλακτικό σχέδιο για μια βιώσιμη και δίκαιη ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας
Εναλλακτικό σχέδιο στην έκθεση Πισσαρίδη

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας