• Αθήνα
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    17°C 15.6°C / 18.0°C
    2 BF
    71%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.8°C / 11.6°C
    4 BF
    88%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 13.7°C
    3 BF
    91%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 12.7°C
    1 BF
    62%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    5 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 10.5°C
    2 BF
    95%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.4°C / 6.8°C
    3 BF
    87%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    2 BF
    90%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 17.2°C / 20.8°C
    4 BF
    67%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 15.1°C
    2 BF
    88%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.8°C
    4 BF
    59%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    5 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    2 BF
    94%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.2°C / 12.3°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.5°C / 12.8°C
    1 BF
    87%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 15.8°C
    3 BF
    72%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.3°C / 18.2°C
    2 BF
    61%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 10.3°C
    4 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.3°C / 11.7°C
    3 BF
    100%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 6.1°C / 6.1°C
    1 BF
    92%
AP Photo/Alastair Grant
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η Αλίκη στη Χώρα των Καθαρών Τεχνολογιών

  • A-
  • A+
Και το άρθρο του Spiegel στον ρόλο της κάμπιας.

Στις 4 Νοεμβρίου 2021, οκτώ ημέρες πριν ολοκληρωθεί η COP26 για το Κλίμα, το περιοδικό Spiegel δημοσίευσε το άκρως κατατοπιστικό άρθρο «Η βρόμικη αλήθεια για τις καθαρές τεχνολογίες» που συνόψισε τη σωρευμένη επιστημονική γνώση και τον προβληματισμό, μετά το 1970 κυρίως, για τη σφαιρική, διεπιστημονική και ολοκληρωμένη ανάλυση και αντιμετώπιση των σύγχρονων κοινωνικο-περιβαλλοντικών προβλημάτων. Δημοσιεύθηκε σε μια κρίσιμη στιγμή όπου κυριαρχεί η μονομερής, επιλεκτική και μεροληπτική αντιμετώπιση του κλιματικού ζητήματος, το οποίο έχει αναχθεί στο μείζον ζήτημα της ανθρωπότητας επισκιάζοντας, υποκαθιστώντας ή και εξουδετερώνοντας όλα τα άλλα περιβαλλοντικά και κοινωνικο-οικονομικά ζητήματα.

Τρία μηνύματα του άρθρου ξεχωρίζουν. Το πρώτο, ότι πίσω από ένα περιβαλλοντικό κρύβεται ένα κρίσιμο οικονομικο-πολιτικό πρόβλημα με σημαντικές κοινωνικο-πολιτιστικές επιπτώσεις και συνέπειες. Πίσω από την κλιματική κρίση βρίσκεται η ενεργειακή κρίση, γέννημα της ακόρεστης δίψας για διαρκή οικονομική μεγέθυνση χωρίς φραγμούς και του (υπερ)καταναλωτικού τρόπου ζωής που διαμόρφωσε και τη συντηρεί.

Το δεύτερο, ότι η τεχνολογική αισιοδοξία (technological cornucopianism), που με βεβαιότητα διακηρύσσει ότι οι τεχνολογικές λύσεις είναι η μοναδική απάντηση στα περιβαλλοντικά (και ενεργειακά) ζητήματα, λύνει (;) ένα πρόβλημα δημιουργώντας δεκάδες άλλα. Ακόμα χειρότερα, οι τεχνολογικές λύσεις –όπως οι προωθούμενες «καθαρές τεχνολογίες»– επιτείνουν το περιβαλλοντικό (και ενεργειακό) πρόβλημα που φιλοδοξούν να λύσουν. Αλλωστε πριν από την κλιματική κρίση τα ορυκτά καύσιμα έχουν μπει στο στόχαστρο λόγω των επιβλαβών επιπτώσεων της καύσης τους (μονοξείδιο και διοξείδιο άνθρακα, μονοξείδιο αζώτου, διοξείδιο θείου) στην ανθρώπινη υγεία και στο περιβάλλον. Οι αντιρρυπαντικές τεχνολογίες καταναλώνουν ενέργεια (π.χ. έως και ένα τρίτο της κατανάλωσης ενέργειας ενός εργοστασίου αλουμινίου αφορά τον καθαρισμό των απαερίων) και δημιουργούν υγρά και στερεά απόβλητα, άρα νέα περιβαλλοντικά και κοινωνικο-χωρικά προβλήματα που, επίσης, ζητούν λύση…

Το τρίτο μήνυμα είναι ότι ο αποτελεσματικότερος τρόπος αντιμετώπισης ενός περιβαλλοντικού ή άλλου προβλήματος είναι να αλλάξει ο τρόπος ζωής που το δημιούργησε. Αυτό υπογράμμισε στο άρθρο ο Mathis Wackernagel, εμπνευστής του «οικολογικού αποτυπώματος», και θύμισε μια ρήση που αποδίδεται στον Αϊνστάιν: «Δεν μπορούμε να λύσουμε τα προβλήματά μας με τον ίδιο τρόπο σκέψης που χρησιμοποιήσαμε όταν τα δημιουργήσαμε»… Και οι αλλαγές δεν είναι αναγκαστικά δραματικές, αλλά μικρές καθημερινές που σωρευτικά κάνουν τη μεγάλη, π.χ. αντικατάσταση της χρήσης αυτοκινήτου και άλλων μηχανικών μέσων όπου είναι εφικτό.

Ετσι το άρθρο απαντά στους τεχνολογικούς οπτιμιστές στο πνεύμα της κάμπιας στον διάλογο με την Αλίκη στη Χώρα των Θαυμάτων (Κεφάλαιο 5). Σε αυτή τη Χώρα, όπου επικρατεί μια άλλη λογική από αυτή του κόσμου όπου μεγάλωσε, όλα μεταβάλλονται διαρκώς και η πραγματικότητα δεν είναι προβλέψιμη, την έχει επηρεάσει προκαλώντας της κρίση ταυτότητας.

Οταν η Αλίκη παραπονέθηκε ότι άλλαζε διαρκώς μέγεθος και δεν θυμόταν πράγματα, η κάμπια τής ζήτησε να πει ένα δημοφιλές παιδικό ποίημα. Οταν τελείωσε, της είπε ότι δεν το είπε σωστά. Η Αλίκη το παραδέχτηκε λέγοντας ότι κάποιες λέξεις άλλαξαν (ουσιαστικά το είπε με αντεστραμμένο περιεχόμενο και προκλητικό νόημα). «“Είναι λάθος από την αρχή μέχρι το τέλος” είπε η κάμπια αποφασιστικά και για μερικά λεπτά υπήρξε σιωπή».

Μήπως η κάμπια έχει δίκιο; Μήπως «είναι λάθος από την αρχή μέχρι το τέλος» το όραμα της πράσινης ενεργειακής μετάβασης για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης που υιοθέτησαν οι ισχυροί της Γης και το επιβάλλουν πιεστικά επιδοτώντας την κατασκευή της Χώρας των Καθαρών Τεχνολογιών (δική τους ορολογία);

Αυτή η Χώρα κυβερνάται από ένα κλιματικό αφήγημα με τη δική του λογική. Μετά το 1850, η καύση ορυκτών καυσίμων παράγει διοξείδιο του άνθρακα που προκαλεί την ανθρωπογενή κλιματική αλλαγή. Τα φυσικά αίτια της κλιματικής αλλαγής δεν παίζουν σημαντικό ρόλο σ’ αυτή την περίοδο και αγνοούνται παντελώς. Διατηρεί τον υπερκαταναλωτικό τρόπο ζωής, εξαιρεί από έλεγχο τις μη ειρηνικές χρήσεις ενέργειας, θεωρεί δεδομένη την αύξηση της ενεργειακής ζήτησης και αποσιωπά την προέλευσή της.

Εχει το δικό της χρηματιστήριο, το χρηματιστήριο των ρύπων, μέσω του οποίου ρυθμίζει, κατά βούληση, τα της ζωής των κατοίκων της δημιουργώντας τους αβεβαιότητα. Εχει δική της γλώσσα όπου κυριαρχούν το επίρρημα «κλιματικά» και τρία επίθετα -«έξυπνο», «πράσινο», «ουδέτερο»- και πάσχει από τα αδιέξοδα και τις αντιφάσεις των καθαρών τεχνολογιών και την ατέρμονη περιβαλλοντική υποβάθμιση και εξάντληση πόρων στο όνομα της καταπολέμησης της κλιματικής κρίσης.

Πώς να μην πάθει κρίση ταυτότητας η Αλίκη, όλοι εμείς, σ’ αυτή την παράξενη Χώρα; Μήπως χρειάζεται να αλλάξει, να «είναι σωστό από την αρχή μέχρι το τέλος» το όραμα για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης; Να υιοθετήσει το κλιματικό αφήγημα μια περιεκτική λογική χωρίς εξαιρέσεις, να καλλιεργηθεί ένας τρόπος ζωής βασισμένος στη μετριοπάθεια, την επάρκεια, την αυτάρκεια, την κοινωνική δικαιοσύνη και την ειρηνική συνύπαρξη, για να αλλάξει το ενεργοβόρο παραγωγικό και καταναλωτικό μοντέλο, να αντικατασταθεί το χρηματιστήριο ρύπων με… απλή (ανα)λογική – οι μειώσεις των ρύπων να είναι ανάλογες της άμεσης, έμμεσης και παράγωγης (δευτερογενούς) κατανάλωσης ενέργειας κάθε χώρας;

Αλίκη, συμφωνείς;

* Τμήμα Γεωγραφίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ρόλος της ΔΕΗ και της Δ. Μακεδονίας
Η συμφωνία για την κλιματική αλλαγή που πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία του ΟΗΕ την προηγούμενη χρονιά στο Παρίσι και η σύνοδος στο Μαρακές του Μαρόκου (7.11.2016), που έθεσε σε ισχύ την ιδιαίτερα μεγάλη...
Ο ρόλος της ΔΕΗ και της Δ. Μακεδονίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αν «η κλιματική κρίση είναι ένα υπαρξιακό για τον ανθρώπινο πολιτισμό πρόβλημα»…
Το κείμενο αυτό είναι ο συλλογισμός ανάμεσα στην υπόθεση και το συμπέρασμα του τίτλου. Θεμελιώνει με αυτόν την θέση: ο Homo Sapiens, οφείλει να επαληθεύσει το sapiens κατακτώντας μια νέα ωριμότητα.
Αν «η κλιματική κρίση είναι ένα υπαρξιακό για τον ανθρώπινο πολιτισμό πρόβλημα»…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ουδετερότητα για τη σωτηρία του πλανήτη;
Η ουδετερότητα είναι μια αμφιλεγόμενη έννοια με πολλαπλές ερμηνείες ενώ οι αντισταθμίσεις εγείρουν σοβαρά τεχνικά/πρακτικά και ηθικά/πολιτικά ζητήματα. Στην τελική ανάλυση, οι διαχειριστικές προτάσεις...
Ουδετερότητα για τη σωτηρία του πλανήτη;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η αντιμετώπιση της ξηρασίας είναι θέμα φρόνησης και συνήθειας
Η ξηρασία δεν αντιμετωπίστηκε σοβαρά ως τώρα παρόλο που, ως μια αποστολή της Διεθνούς Σύμβασης για την Καταπολέμηση της Ερημοποίησης και της Ξηρασίας (1994), στόχος είναι να γίνουν όλοι ανθεκτικοί στην ξηρασία.
Η αντιμετώπιση της ξηρασίας είναι θέμα φρόνησης και συνήθειας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι «300» της Λεωφόρου Συγγρού
Στις 9 Αυγούστου ανακοινώθηκε με ενθουσιασμό στα ΜΜΕ η φύτευση 300 φοινίκων στη Λ. Συγγρού, που «αλλάζει πρόσωπο…», «…έχει πια 300 φοίνικες», «…και έγινε πράσινη».
Οι «300» της Λεωφόρου Συγγρού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας