• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 8.9°C / 11.8°C
    3 BF
    41%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.5°C / 9.4°C
    3 BF
    37%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    14°C 13.8°C / 15.0°C
    3 BF
    39%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    1 BF
    19%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    2 BF
    27%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.9°C / 8.8°C
    2 BF
    36%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 4.4°C / 6.2°C
    4 BF
    22%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 11.8°C / 14.6°C
    2 BF
    44%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 14.2°C
    5 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 6.9°C / 8.9°C
    3 BF
    43%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 12.4°C
    5 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 7.3°C / 10.7°C
    2 BF
    43%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.3°C / 13.3°C
    4 BF
    58%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 11.0°C
    2 BF
    36%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 11.7°C
    2 BF
    60%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.8°C / 12.8°C
    2 BF
    61%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.4°C / 12.0°C
    3 BF
    39%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    10°C 8.8°C / 10.5°C
    0 BF
    28%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.6°C / 10.2°C
    3 BF
    45%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.8°C / 4.8°C
    2 BF
    35%
EUROKINISSI/ΧΡΗΣΤΟΣ ΜΠΟΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο καλός ναζί της Κρήτης κι ο καλός ναζί των Καλαβρύτων

  • A-
  • A+

Πώς να περιγράψω αυτό που μου συμβαίνει, όταν μετά από σχεδόν δέκα χρόνια συναντώ μπροστά μου πάλι έναν... καλό ναζί! Ως γνωστό, η Ιστορία επαναλαμβάνεται σαν φάρσα. Ε, αυτή τη φάρσα βιώνω.

Ηταν Ιανουάριος του 2012. Επισκεπτόμουν τον γιο μου που σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο Κρήτης. Σε μια εκδήλωση του Δήμου Ηρακλείου, όπου συμμετείχαν και σχολεία, στην ομιλία ενός αντιδημάρχου άκουσα για πρώτη φορά την ιστορία του... καλού ναζί.

Ηταν λέει κάποιος Γερμανός στρατιώτης που μοίραζε την περίοδο της Κατοχής καρβέλια στα εξαθλιωμένα απ’ τον πόλεμο παιδιά. Ηταν λέει αυτός ένας καλός άνθρωπος. Ηταν βέβαια ένας ναζί, αλλά ένας... καλός ναζί. Ο όρος ειπώθηκε αυτολεξεί. Δηλαδή, σκέφτηκα εγώ, το πρωί σκότωνε τον πατέρα και το βράδυ μοίραζε ψωμί στα ορφανά.

Θεώρησα σκόπιμο να γράψω τότε ένα άρθρο στην τοπική εφημερίδα «Πατρίς». Υστερα από λίγο καιρό μου είπαν πως ο αντιδήμαρχος ζήτησε δημόσια συγγνώμη, όμως τα παιδιά δεν το ’μαθαν γιατί δεν διαβάζουν εφημερίδα, το πιθανότερο είναι να μην το ’μαθαν ούτε οι γονείς.

Γιατί τα αναφέρω αυτά; Γιατί τις προάλλες έπεσα πάνω στη συνέντευξη που έδωσε ο σκηνοθέτης της ταινίας «Καλάβρυτα 1943» σ’ έναν δημοσιογράφο τηλεοπτικής εκπομπής. Στην ερώτηση «Τι έχετε να πείτε για την επίμαχη σκηνή της ταινίας, όπου ένας Γερμανός στρατιώτης ανοίγει την πόρτα του σχολείου που καίνε οι ναζί στα Καλάβρυτα και αφήνει τα παιδιά να φύγουν;», ο σκηνοθέτης απάντησε «Είναι καθαρή μυθοπλασία, δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ούτε προκύπτει από μαρτυρίες επιζώντων. Τη σκηνή την έβαλα στην ταινία για να μετριάσω κάπως τις σκληρές εικόνες και να δώσω στους θεατές λίγη ελπίδα».

Μπήκα σε σκέψεις. Υπάρχει λοιπόν ο καλός ναζί της Κρήτης, ένα υπαρκτό πρόσωπο, κι ο καλός ναζί των Καλαβρύτων, ένα φανταστικό πρόσωπο. Τι συνδέει αυτούς τους δύο; Μια καλή πράξη.

Η ελεημοσύνη με τα ψωμιά στα πεινασμένα ορφανά, το άνοιγμα της πόρτας του σχολείου... αφού πρώτα του βάλω φωτιά. Οσο να πεις εξυψώνεται το άτομο, η ατομική ηθική. Και η ατομική αυτή ηθική δεν βρίσκεται επ’ ουδενί σε αντιπαράθεση με τη συλλογική ηθική και ευθύνη. Ετσι δεν είναι; Λειτουργούν και οι δυο απρόσκοπτα, συνδυαστικά και παράλληλα.

Οι συνειρμοί μου αναπόφευκτοι. Τι υπέροχη κλασική μουσική παιζόταν τότε στα πιάνα των στρατοπέδων συγκέντρωσης σε συνδυασμό με τις κραυγές που ακούγονταν από τα κρεματόρια ή μήπως για να σκεπάσουν ακριβώς αυτές; Η μουσική δεινότητα είναι στοιχείο υψηλής αισθητικής, θα μπορούσε κάλλιστα να κοσμήσει την προσωπικότητα ενός καλού ναζί. Μη δίνω και ιδέες για μελλοντικές ταινίες κλασικού αφανισμού πληθυσμών από ανώτερες φυλές. Συγχωρέστε μου το ύφος. Δεν μπορώ όμως να κάνω αλλιώς.

Στα Καλάβρυτα έχει διαπραχθεί ένα τεράστιο έγκλημα και τα θύματα δεν αποζημιώθηκαν ποτέ. Ούτε το κατοχικό δάνειο επιστράφηκε ποτέ στην Ελλάδα. Εχω σπουδάσει στη Γερμανία και έχω ζήσει πολλά χρόνια εκεί. Δύσκολα θα στέκονταν όμως τέτοιου είδους τοποθετήσεις, όπως η εικόνα του καλού ναζί σε Γερμανούς, δημοκράτες πολίτες.

Οχι δεν θυμάμαι για να μισώ. Θυμάμαι για να γίνω γνώστης των ορίων της ανθρώπινης επιβολής πάνω στον άνθρωπο. Ούτε ο πραγματικός, ούτε ο φανταστικός καλός ναζί με βοηθούν να γνωρίσω αυτά τα όρια. Είναι και οι δυο αποκυήματα μιας νοσηρής αντίληψης, γιατί απλά δεν είναι καλοί. Είναι κατά περίπτωση αγαθοεργοί και κατά συρροή δολοφόνοι.

*καθηγήτρια - συγγραφέας


Η επιστολή δημοσιεύτηκε στο φύλλο της «Εφ.Συν.» τη Δευτέρα 22/11/2021.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΤΡΙΤΗ ΜΑΤΙΑ
Η μνήμη σώζει...
Καταλαβαίνω πως ένας λαός για πολλούς λόγους μπορεί να κάνει τα πάντα, για να απομακρύνει από αυτόν το ποτήριον τούτο των ενοχών αλλά και των χρεών. Αλλά ας μην πέφτουν στην παγίδα ακόμα και χώρες σαν αυτήν...
Η μνήμη σώζει...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ναζιστικές οικογενειακές ιστορίες
Είναι σαφές ότι οι αντιλήψεις για το φύλο και την οικογένεια φωλιάζουν στον σκληρό πυρήνα της (νεο)ναζιστικής σκέψης και πολιτικής πρακτικής. Θεμέλιο της υπαγορευμένης από τους νόμους της φύσης κοινωνικής...
Ναζιστικές οικογενειακές ιστορίες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ολοκαύτωμα: τραύμα και στίγμα
Πρέπει να διαβάζουμε την Ιστορία προς τα πίσω; Μετά το Αουσβιτς δεν μπορεί πλέον να γράψει κανείς ποιήματα, είχε πει ο Αντόρνο∙ μετά τα κρεματόρια, μόνο η Ιστορία βοηθάει. Η Ευρώπη, το μεγαλύτερο επίτευγμα,...
Ολοκαύτωμα: τραύμα και στίγμα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το αδιανόητο, παραμορφωμένο στη γιορτή
Στον καιρό της ειρήνης, πολλά πνεύματα γύρεψαν να θάψουν νεκρούς και φαντάσματα, με ποίηση αποχαιρετισμού ή με πραγματείες χαμένων ευκαιριών. Πράγματι, γράφτηκαν πολλά. Ομως, το αδιανόητο είχε συμβεί: το...
Το αδιανόητο, παραμορφωμένο στη γιορτή
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Εδώ… στο μέρος της καρδιάς»
Η πίστη τους στα ιδανικά της ελευθερίας και ίσως της ουτοπίας χρησιμοποιείται σήμερα σαν όπλο για να πλήξει τον αγώνα που έκαναν για έναν καλύτερο κόσμο. Η στάση τους αυτή δεν χωράει σε ορθολογικές αναλύσεις...
«Εδώ… στο μέρος της καρδιάς»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η «Σοβιετία» ως εφιάλτης του βαθέος καθεστώτος...
Στη βάση των κυρίαρχων ιδεολογημάτων, ο σοσιαλισμός απέτυχε οριστικά, πετάχτηκε στα απόβλητα της Ιστορίας. Γεννάται λοιπόν το ερώτημα: εφ' όσον το όλο εγχείρημα της ΕΣΣΔ και του σοσιαλισμού ήταν τόσο...
Η «Σοβιετία» ως εφιάλτης του βαθέος καθεστώτος...

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας