• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 5.9°C / 12.3°C
    0 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.2°C / 7.8°C
    4 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.0°C / 13.0°C
    3 BF
    86%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 5.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 5.2°C
    1 BF
    87%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.0°C / 7.2°C
    2 BF
    71%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C 0.4°C / 3.0°C
    2 BF
    64%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 8.6°C / 12.6°C
    1 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.6°C / 13.8°C
    0 BF
    85%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    3 BF
    78%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.6°C / 13.4°C
    3 BF
    62%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    10°C 10.1°C / 10.1°C
    4 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.6°C / 12.6°C
    4 BF
    79%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    3°C 0.9°C / 3.8°C
    0 BF
    87%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 2.5°C / 8.4°C
    2 BF
    88%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 3.8°C / 9.9°C
    1 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 6.1°C / 12.6°C
    1 BF
    92%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 5.4°C
    2 BF
    64%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    6°C 4.7°C / 8.7°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C 0.8°C / 0.8°C
    2 BF
    83%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Εκείνοι που σκέφτονται διαφορετικά…

  • A-
  • A+

Το νομοσχέδιο για την τροποποίηση του άρθρου 191 του Ποινικού Κώδικα διευρύνει το αξιόποινο του αδικήματος της διασποράς ψευδών ειδήσεων μέσω της εισαγωγής «ρευστών» εννοιών, οι οποίες μπορούν να ερμηνευτούν κατά τρόπο που να καταστέλλεται η διαφορετική γνώμη, ακόμα και αν αυτή δεν έχει προκαλέσει εν τοις πράγμασι κάποια βλάβη. Γιατί, όμως, μια τέτοια εξέλιξη θέτει σοβαρά ζητήματα ποιότητας της δημοκρατίας;

«Οι Αγγλοι νομίζουν ότι είναι ελεύθεροι, επειδή εκλέγουν τους αντιπροσώπους τους κάθε πέντε χρόνια, πλην όμως είναι ελεύθεροι μόνο μία ημέρα κάθε πέντε χρόνια: την ημέρα των εκλογών». Η αλήστου μνήμης αυτή φράση του Ζαν-Ζακ Ρουσό (Jean-Jacques Rousseau), δεν σημαίνει τίποτα περισσότερο από το ότι η δημοκρατία δεν είναι μόνο μία διαδικασία. Το περιεχόμενο της δημοκρατίας δεν εξαντλείται στην περιοδική ανάδειξη εκ μέρους του λαού των αντιπροσώπων του ή –για να το πούμε και διαφορετικά– η λειτουργία του αντιπροσωπευτικού συστήματος δεν πρέπει να συγχέεται με το περιεχόμενο της δημοκρατίας ως συστήματος αξιών.

Αναπόσπαστη τέτοια αξία της δημοκρατίας είναι η ελευθερία της έκφρασης – οι αρχαίοι Ελληνες ήδη είχαν εντοπίσει τη σημασία της και την απέδιδαν με τον περιεκτικότερο όρο: ισηγορία. Δίχως ελευθερία της έκφρασης δεν νοείται ελευθερία πολιτικών επιλογών: Η λαϊκή βούληση εκφράζεται με γνήσιο τρόπο στην κάλπη, όταν έχει προηγηθεί ζύμωση ιδεών, ανταλλαγή απόψεων και σφαιρική ενημέρωση για την πορεία των δημοσίων πραγμάτων. Διαφορετικά, η πολιτική επιλογή ενώπιον της κάλπης γίνεται μηχανιστικά, χωρίς συνείδηση της πραγματικότητας, με αποτέλεσμα ο κυρίαρχος λαός να μην είναι σε θέση να προβεί στην επιλογή εκείνη που θα υλοποιήσει τη θέλησή του. Ο κυρίαρχος κυριαρχείται, όταν δεν κυριαρχεί επί του φρονήματός του!

Η ελεύθερη ανταλλαγή ιδεών στη δημοκρατία βρίσκει την κορύφωσή της στην περίπτωση της πολιτικής πειθούς: Στη δημοκρατία λέμε ότι «κρατεί», δηλαδή εξουσιάζει, ο λαός. Τούτο, όμως, δεν είναι απόλυτα ακριβές. Γιατί στη δημοκρατία δεν κρατεί ο λαός ως σύνολο (είναι, άραγε, ποτέ εφικτή η ομοφωνία;), αλλά η πλειοψηφία αυτού. Για να διατηρήσει τον χαρακτήρα του ως δημοκρατικό ένα πολίτευμα, θα πρέπει να παρέχει τη δυνατότητα, ώστε ανά πάσα στιγμή η μειοψηφία να μπορεί να καταστεί πλειοψηφία. Και αυτό είναι αδύνατον να συμβεί, αν δεν υπάρχει ελευθερία της έκφρασης, που θα επιτρέψει την ανάπτυξη πειθούς μεταξύ των μελών μιας δημοκρατικής κοινωνίας.

Η ελευθερία που αξίζει και έχει πρακτική σημασία –έλεγε ο Αριστόβουλος Μάνεσης– δεν είναι τόσο η ελευθερία των συμφωνούντων όσο η ελευθερία των διαφωνούντων, δηλαδή εκείνων που σκέφτονται διαφορετικά. Ελευθερία μόνο για τους κατόχους της εξουσίας και τους οπαδούς τους, οσοδήποτε πολυάριθμοι κι αν είναι αυτοί, δεν είναι ελευθερία. Διότι, όπως παρατηρούσε και η Ρόζα Λούξεμπουργκ, «η ελευθερία χάνει την αποτελεσματικότητά της, όταν καταντάει προνόμιο».

* συνταγματολόγος, δικηγόρος

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γράμμα για την 17η Νοέμβρη σε ένα παιδί που γεννήθηκε το 2021
Πρέπει να γνωρίζεις πως κάποιοι πάλεψαν για να είμαστε εσύ κι εγώ εδώ. Για να μπορείς αύριο να περπατήσεις ελεύθερη στους δρόμους, να σπουδάσεις αυτό που αγαπάς, να εργαστείς με αξιοπρέπεια.
Γράμμα για την 17η Νοέμβρη σε ένα παιδί που γεννήθηκε το 2021
ΑΠΟΨΕΙΣ
Για το Πολυτεχνείο
Σήμερα πενθούμε γιατί η πύλη που έπεσε, που σήμαινε νεκρούς, γροθιά στον φασισμό, στο σύστημα των κακών, αναγέννηση της ελευθερίας, αντικαταστάθηκε από πολλές πόρτες, μία για τον καθένα.
Για το Πολυτεχνείο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαφορές δημοκρατίας και αναρχίας
Η δημοκρατία είναι η πραγματική λαϊκή κυριαρχία: όταν ο λαός ο ίδιος μπορεί να αλλάζει τον νόμο και να λαμβάνει τις κύριες αποφάσεις. Οταν ασκεί άμεσα την εξουσία υπό όλες τις μορφές της, κυβερνητική,...
Διαφορές δημοκρατίας και αναρχίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πέρασε η Ευρώπη από Διαφωτισμό;
Οταν αναφερόμαστε στον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, ο νους μας ανατρέχει στις εμβληματικές ιδέες της Γαλλικής Επανάστασης «ελευθερία, ισότητα, αδελφοσύνη», με τις οποίες γαλουχήθηκαν όλα τα νεωτερικά κράτη, μαζί και...
Πέρασε η Ευρώπη από Διαφωτισμό;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο προοδευτικός κόσμος να ξαναγνωρίσει την Αριστερά χωρίς κομματικούς μπράβους και ιδεολογικό face control
Σε κρίσιμους τομείς κυβερνητικής ευθύνης και στον κρισιμότατο τομέα της Υγείας η κυβέρνηση Μητσοτάκη –και τα συμφέροντα που την έχουν για βιτρίνα– ακολουθεί πιστά τις ιστορικά, οικονομικά και πολιτικά...
Ο προοδευτικός κόσμος να ξαναγνωρίσει την Αριστερά χωρίς κομματικούς μπράβους και ιδεολογικό face control
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί ο Τραμπ και οι οπαδοί του σχεδόν σκοτώσανε την αμερικανική Δημοκρατία
Ήταν η στιγμή που θα μπορούσε να γονατίσει την αμερικανική Δημοκρατία. Ένα χρόνο πριν, στις 6 Ιανουαρίου 2021, ο Ντόναλντ Τράμπ εκφώνησε την τελική ομιλία σε μια πορεία με όνομα «Σταματήστε την Κλοπή» στην...
Γιατί ο Τραμπ και οι οπαδοί του σχεδόν σκοτώσανε την αμερικανική Δημοκρατία

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας