• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 1.8°C / 4.7°C
    2 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.4°C / 4.7°C
    3 BF
    45%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    4°C 2.7°C / 9.0°C
    1 BF
    60%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    2 BF
    51%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -2°C -2.1°C / 0.2°C
    2 BF
    74%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 0.8°C / 4.0°C
    2 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -4°C -4.6°C / -1.0°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C -1.0°C / 6.6°C
    2 BF
    58%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    8°C 7.7°C / 10.9°C
    4 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C -2.1°C / 2.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.8°C / 7.9°C
    6 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    6 BF
    46%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 9.3°C / 9.3°C
    6 BF
    47%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.5°C / -0.5°C
    1 BF
    69%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C -1.1°C / 1.2°C
    2 BF
    71%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 8.8°C / 11.0°C
    3 BF
    73%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    4°C 2.0°C / 4.9°C
    3 BF
    66%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    1°C -0.7°C / 2.1°C
    1 BF
    55%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 1.5°C / 4.7°C
    2 BF
    46%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    -4°C -4.2°C / -4.2°C
    2 BF
    76%
EUROKINISSI/ΣΩΤΗΡΗΣ ΔΗΜΗΤΡΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Διαμαρτυρίες» της νομοθετικής λειτουργίας

  • A-
  • A+

Η νομοθετική λειτουργία αποτελεί και είναι πράγματι κορυφαία στιγμή του κοινοβουλευτισμού, υψίστη θεσμική λειτουργική δραστηριότητα της κοινοβουλευτικής δημοκρατίας.

Το ιδιάζον, βεβαίως, της σοβαρότητας του νομοθετικού έργου δεν μπορεί παρά να παραπέμπει σε ανάλογης σοβαρότητας «παραγόμενο» προϊόν.

Είναι, όμως, έτσι; Το βέβαιο, πάντως, είναι ότι, σε κάθε περίπτωση, έτσι θα έπρεπε να είναι.

Αντιστρόφως ανάλογη σχέση μεταξύ των μεγεθών της σπουδαιότητας του νομοθετικού έργου και της ποιοτικής βαρύτητας του «παραγομένου» προϊόντος δεν μπορεί παρά να αντανακλά ευθέως και αρνητικά σε αυτήν ταύτην την εικόνα του δημοκρατικού μας πολιτεύματος, εγείροντας ευλόγως και γενικότερα σύννοια και σκεπτικισμό.

Ο νόμος, άλλωστε, είναι η ψυχή και η λογική της δημοκρατίας.

Το «παραγόμενο» νομοθετικό έργο ή άλλως οι εκάστοτε ψηφιζόμενοι και ισχύοντες νόμοι ταυτίζονται με το de lege lata δίκαιο ή άλλως με το τεθειμένο και ισχύον δίκαιο.

Το δίκαιο, όμως, δεν είναι απλό άθροισμα και κοινό σύνολο κανονιστικών ρυθμίσεων.

Είναι σύστημα κανόνων με εσωτερική σχέση και λογικούς συνεκτικούς δεσμούς μεταξύ τους.

Ο αλληλοεπηρεασμός και η αλληλεξάρτησή τους κείνται πέραν πάσης αμφισβήτησης, προκύπτει δε τούτο ως χαρακτηριστικό από και διά της ισχύος τους, ανεξαρτήτως της χρονικής διάρκειας της τελευταίας.

Δεδομένο είναι, εξάλλου, ότι δεν μπορεί να υπάρξει καλή νομοθέτηση, χωρίς αυτή να υπακούει και να ανταποκρίνεται σε κάποια τηρούμενα ελάχιστα ποιοτικά πρότυπα, είτε αυτά ανάγονται στη νομοτεχνική αρτιότητα είτε στη ρυθμιστική πληρότητα του αντικειμένου τού εκάστοτε νομοθετήματος.

Νομοθετική «υπερπαραγωγή» ως αυτοσκοπός, από πλευράς αυτών που, εκάστοτε, έχουν τη νομοθετική πρωτοβουλία, αποτελεί δήθεν έργο πόρρω απέχον της καλής νομοθέτησης και το μόνο που επιτυγχάνει είναι η πολυνομία και η κακονομία, που αποτελούν κύρια «παθογένεια» του προκύπτοντος σήμερα στη χώρα μας νομοθετικού προϊόντος.

Η υπεύθυνη και με συνέπεια στην αποστολή της πολιτεία δεν κρίνεται και δεν χαρακτηρίζεται από την πληθωρικότητα ή μη του νομοθετικού έργου της, αλλά από την ποιότητα και ορθότητα του τελευταίου, στη βάση κριτηρίων και αρχών χρονικής διαρκείας και χρονικής προοπτικής του.

Παραγωγή νομοθετικού έργου δίκην αυτοσκοπού σε τίποτε δεν διαφέρει της άσκησης επί χάρτου.

Η πολιτεία ήχθη στην απόφαση κατάργησης του προϊσχύοντος Ποινικού Κώδικα και στην ψήφιση αντιστοίχου νέου, που τέθηκε σε εφαρμογή από 1.7.2019, κατόπιν ώριμης σκέψης και μακράς σύντονης προσπάθειας εμπείρων και εξειδικευμένων νομικών, λόγω του ότι κρίθηκε πως ο Κώδικας αυτός (καταργηθείς) έχει απολέσει την εσωτερική του συνοχή και έχει υπονομευθεί από σωρεία τροποποιήσεων, περιστασιακών και εμβαλωματικής φύσης, με συνακόλουθη περαιτέρω συνέπεια να εμφανίζει εσωτερικές ανακολουθίες και αξιολογικές αντινομίες ασύμβατες με την ιδιότητα και τα συνάδοντα σε νομοθετικό Κώδικα χαρακτηριστικά, χωρίς βεβαίως να υποβαθμίζεται και υποτιμάται, ως προς τούτο, η σε διαφόρους ειδικούς νόμους ύπαρξη «πανσπερμίας» ποινικών διατάξεων παραλλήλων ή και αποκλινουσών έναντι των ρυθμίσεων και των βασικών επιλογών ενός κεντρικού και βασικού Κώδικα, όπως ο Ποινικός.

Ενώ, όμως, οι νομικές προβλέψεις δεν αρκούν αφ’ εαυτών και η καλύτερη θεωρία είναι η συστηματοποίηση της πράξης και η «αποθησαύριση» της εμπειρίας που αυτή παρέχει, αντί της ευλόγως αναμενόμενης πρακτικής δοκιμασίας του νέου Ποινικού Κώδικα, άρχισαν αμέσως και δη «πολυβοληδόν» οι τροποποιήσεις του, με μόνη βεβαιότητα την ανάδειξη και την αναπόφευκτη όξυνση προβλημάτων διαχρονικού δικαίου, εις βάρος πάντοτε της σταθερότητας και της ασφάλειας που τούτο (δίκαιο) οφείλει και πρέπει να εμπνέει και να παρέχει.

Επαναλήφθηκε έτσι ή, επί το ακριβέστερον, συνεχίσθηκε (ουσιαστικώς δεν υπήρξε διακοπή) το οξύμωρο να διαπράττεται το ίδιο λάθος και να τηρείται η ίδια σφαλερά νομοθετική πρακτική, την αμέσως «επομένη» της χρησιμοποίησης αυτής, από την ίδια νομοθετούσα πολιτεία, ως επιχειρήματος περί του αντιθέτου.

Ομως λιτά και απλά, σε επίπεδο όχι μόνον «λαλούντων χειλέων» αλλά εν ταυτώ και «σκεπτομένων κεφαλών», που σίγουρα υπάρχουν και δεν αποτελούν ουσιώδες εν ανεπαρκεία «είδος» και για το ενδεχόμενο, ενίοτε, το «αυτονόητο» να μην είναι και τόσον αυτονόητο, όσον κοινώς νομίζεται, επισημαίνονται, δίκην υπογραμμής, τα ακόλουθα: Πίσω από κάθε δυσλειτουργία ή λειτουργική αναποτελεσματικότητα των λοιπών συντεταγμένων πολιτειακών λειτουργιών, συνήθως και κατά κανόνα ευρίσκεται μία πλημμελής κατά την ορθότητά της ή ελλιπής κατά την πληρότητά της νομοθετική λειτουργία.

Η μειωμένη έως ασθενική ικανότητα του συγχρόνου ελληνικού ποινικού συστήματος να ανταποκριθεί στη βασική αποστολή του, που είναι η προστασία των εννόμων αγαθών των πολιτών, μέσω της τελεσφόρου και στο πλαίσιο πάντοτε των αρχών του Κράτους Δικαίου καταπολέμησης της εγκληματικότητας, κατά κοινή παραδοχή και σε μη αμελητέο βαθμό αποτελεί συνέπεια και απόρροια και της κακής νομοθέτησης.

Κακή νομοθέτηση και αντεγκληματική αποτελεσματικότητα είναι μεγέθη αντιστρόφως ανάλογα.

Με την αντεγκληματική αναποτελεσματικότητα είναι ευθέως ανάλογο μέγεθος η κακή νομοθέτηση.

Καλή ποινική νομοθέτηση δεν νοείται και είναι ασύμβατη μακράν της συστηματοποιημένης συγκέντρωσης και της προσεκτικής μελέτης εμπειρικού υλικού, που αντλείται από την ικανού χρόνου παρατήρηση της καθημερινής κοινωνικής πραγματικότητας, ούτε, βεβαίως, νοείται ερήμην των εγνωσμένων διαχρονικών ειδικογενικοπροληπτικών και κατασταλτικών κανόνων της εφαρμοσμένης εγκληματολογίας και σωφρονιστικής ή εκτός πλαισίου συγκεκριμένου μακρόπνοου αντεγκληματικού σχεδιασμού.

Η επισήμανση της έλλειψης των ως άνω καίριων χαρακτηριστικών από πλείστες όσες των εγχωρίων ποινικών νομοθετικών πρωτοβουλιών, αν δεν κινδυνεύει να χαρακτηρισθεί, ενδεχομένως, ως κοινοτοπία, σίγουρα και σε κάθε περίπτωση, δεν φαίνεται να κινείται στη σφαίρα της υπερβολής.

Αποτελεί, άλλωστε, κοινό μυστικό αναγόμενο σε ικανό βάθος χρόνου η επιρρέπεια της νομοθετικής μας λειτουργίας προς τον αστόχαστο νομοθετικό υπερπληθωρισμό και, εν τέλει, προς τη νομοθετική γραφειοκρατία της λαβυρινθώδους και χαοτικής πολυνομίας, κατά το βιβλικό «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε ως η άμμος της θαλάσσης».

Σίγουρα, η νομοθετική αντιμετώπιση του ζητήματος της ψήφισης και της μετ’ αυτήν διαχείρισης του νέου Ποινικού Κώδικα δεν μπορεί να διεκδικήσει «δάφνες» καλής νομοθέτησης.

Δεν υπεισερχόμαστε σε λεπτομέρειες, ούτε αμφισβητούμε το έγκριτο και την επιστημοσύνη των επιτροπών που ασχολήθηκαν με το ζήτημα.

Τη μεταξύ αυτών και επί καίριων ζητημάτων εντόνως χασματική προσέγγιση δεν κατανοούμε.

Ούτε το ενδεχόμενο της επιδίωξης μιας «εξισορρόπησης» μεταξύ των νομοθετικώς προβλεπομένων ποινικών κυρώσεων και του δυσχερέστατου, πράγματι, σήμερα ζητήματος της πρακτικής διαχείρισης των επιβαλλομένων ποινών, μπορεί να παράσχει κάποια, επί του θέματος, λογικώς και επιστημονικώς ικανοποιητική εξήγηση.

Τυγχάνει πασίδηλο, άλλωστε, ότι μόνο με τη στόχευση στο πραγματικό πρόβλημα και με την ευθεία αντιμετώπιση του τελευταίου επιτυγχάνονται, εφ’ όσον επιδιώκονται βεβαίως, οι αναγκαίες λύσεις και όχι με ουσιαστικώς «άσφαιρες» και θεωρητικής υφής τροποποιήσεις και προβλέψεις.

Η εκδοχή, εξάλλου, να υπολανθάνει της συνόλης επί του θέματος αυτού νομοθετικής συμπεριφοράς ένα είδος πολιτικής διαχείρισης του δικαίου, η οποία πλειστάκις αποβλέπει στον συμβολισμό, στις εντυπώσεις και στη λογική των εκάστοτε ποικιλωνύμων σκοπιμοτήτων, καθιστά το πρόβλημα σοβαρότερο και αναγκαιοτέρα, κατά μείζονα λόγο, την επιβεβλημένη ταχεία αλλαγή νομοθετικής «ρότας».

Χωρίς την τελευταία, η συνέχιση του φαινομένου που τείνει να αποτελέσει πάγιο αρνητικό και «στιγματικό» χαρακτηριστικό της νομοθετικής μας λειτουργίας, δεν θα αποτελεί απλώς κακή νομοθέτηση, αλλά τον μόνιμο και σταθερό αντίποδα της αναγκαίας καλής νομοθέτησης, με ό,τι αυτό σημαίνει και συνεπάγεται.

* αντεισαγγελέας Αρείου Πάγου ε. τ.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πτωχευτικός νόμος: ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή οδηγία ή ιδεοληπτική επιμονή στο λάθος;
Η κυβέρνηση συνειδητά αποκρύπτει ότι η ευρωπαϊκή οδηγία 1023/2019 ρητά προβλέπει τη δυνατότητα θέσπισης από τα κράτη-μέλη διατάξεων για προστασία της πρώτης κατοικίας των πολιτών μέσα στην εκάστοτε νομοθεσία...
Πτωχευτικός νόμος: ευθυγράμμιση με την ευρωπαϊκή οδηγία ή ιδεοληπτική επιμονή στο λάθος;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τάξη και ασφάλεια
Η αστυνόμευση είναι μια κρίσιμη και πολύτιμη λειτουργία στην πολιτεία, έως και ηρωική κάποτε. Είναι όμως υπηρετική. Δεν αποτελεί πανάκεια, αποστολή űber alles, μοχλό παραγκωνισμού της Δικαιοσύνης ή της...
Τάξη και ασφάλεια
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι απομένει;
Τι θα συνέβαινε στη δημοκρατία, αν απλώς καταργούσαμε κάθε θεσμό της στη λογική της παθολογικής λειτουργίας ή καταχρηστικής επίκλησής του; Η δημοκρατία είναι δύσκολη, εύθραυστη και παράδοξη υπόθεση,...
Τι απομένει;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια απάντηση στον κ. Μιχ. Σταθόπουλο
Διάβασα το άρθρο με τίτλο «Μια απάντηση στον κ. Βασ. Φούσκα» (03/04/2017) του κ. Μιχ. Σταθόπουλου. Αποτελεί κοινό τόπο ότι η αντιδικία για την επιμέλεια ανηλίκων τέκνων αποτελεί μία σημαντική πηγή εισοδήματος...
Μια απάντηση στον κ. Μιχ. Σταθόπουλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαφορές δημοκρατίας και αναρχίας
Η δημοκρατία είναι η πραγματική λαϊκή κυριαρχία: όταν ο λαός ο ίδιος μπορεί να αλλάζει τον νόμο και να λαμβάνει τις κύριες αποφάσεις. Οταν ασκεί άμεσα την εξουσία υπό όλες τις μορφές της, κυβερνητική,...
Διαφορές δημοκρατίας και αναρχίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας