• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 27.6°C / 31.9°C
    3 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.4°C / 29.1°C
    5 BF
    44%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 32.0°C
    2 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 25.9°C / 25.9°C
    2 BF
    53%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    0 BF
    54%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.0°C / 30.5°C
    2 BF
    44%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 25.4°C
    3 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.2°C / 30.2°C
    0 BF
    36%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    29°C 28.8°C / 30.8°C
    3 BF
    42%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.2°C / 26.9°C
    3 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 29.4°C
    4 BF
    37%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 26.2°C / 27.7°C
    4 BF
    47%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 29.9°C / 29.9°C
    0 BF
    66%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    0 BF
    34%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.3°C / 29.4°C
    3 BF
    48%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.1°C / 27.8°C
    3 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    29°C 27.9°C / 30.4°C
    3 BF
    36%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 26.0°C / 26.3°C
    2 BF
    59%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.7°C / 28.3°C
    4 BF
    47%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    0 BF
    44%
AP Photo/J. David Ake, File
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Κλιματικός ιμπεριαλισμός και χρέος

  • A-
  • A+

Η Ιστορία προσφέρει πολλά παραδείγματα στα οποία οι πλούσιες και ισχυρές χώρες φορτώνουν ένα μέρος τους κόστους της ανάπτυξής τους στις φτωχές. Ολοι γνωρίζουν τη λεηλασία του πλούτου, δηλαδή των ανθρώπων, του εδάφους και του υπεδάφους, που υφίστανται οι πρώην αποικίες από τις «μητροπόλεις» και από τις ισχυρές και οικονομικά εύρωστες χώρες του πλανήτη. Με αφορμή την κλιματική αλλαγή όμως, αποκαλύφθηκε ότι η εκμετάλλευση αυτή έχει φτάσει μέχρι... τον ουρανό, με αποτέλεσμα οι βλάβες που έχουν προκληθεί σε πολλές περιπτώσεις να είναι ανεπανόρθωτες.

Ο «κλιματικός ιμπεριαλισμός», δηλαδή η συστηματική προσπάθεια των πλουσίων να φορτώσουν στους φτωχούς το κόστος των κλιματικών καταστροφών που προκαλούν με οικονομικές δραστηριότητες που αυξάνουν τον πλούτο τους, είναι μια πραγματικότητα που ελάχιστοι αναφέρουν και ακόμη λιγότεροι αναγνωρίζουν.

Πρόσφατα διάβασα ένα άρθρο του Mohamed Adow, ενός Κενυάτη ακτιβιστή για το κλίμα, βραβευμένου από το Climate Breakthrough που μεγάλωσε σε μια κτηνοτροφική κοινότητα στη Βόρεια Κένυα, η οποία σήμερα αντιμετωπίζει αυξανόμενες ξηρασίες. Ο Adow στο άρθρο του αναφέρεται στο «κλιματικό χρέος», στην οφειλή δηλαδή των πλούσιων χωρών σε εκείνες τις χώρες με μικρότερο εισόδημα και σχεδόν μηδενική συνεισφορά στην κλιματική αλλαγή. Με λίγα λόγια λέει ότι οι πλούσιες χώρες με τις δραστηριότητές τους τόσο εντός των συνόρων τους όσο και εκτός αυτών έχουν απείρως μεγαλύτερη συνεισφορά στην κλιματική αλλαγή σε σχέση με τις φτωχότερες. Επομένως στο πλαίσιο του καταμερισμού του κόστους αποτροπής, αποκατάστασης και προσαρμογής στα νέα δεδομένα της κλιματικής κρίσης, οφείλουν να αποζημιώσουν τους «πληγέντες».

Για να υποστηρίξει την άποψή του αναφέρει πρόσφατες έρευνες, σύμφωνα με τις οποίες ο μέσος Κενυάτης το 2019 εξέπεμπε 0,4 μετρικούς τόνους διοξειδίου του άνθρακα στην ατμόσφαιρα, έναντι 15,5 μετρικών τόνων του μέσου Αμερικανού. Με απλά λόγια η «συνεισφορά» του Κενυάτη στην κλιματική κρίση είναι το 1/39 του Αμερικανού. Αυτή την ποσοτική προσέγγιση του κλιματικού αποτυπώματος συμμερίζεται και η Παγκόσμια Τράπεζα, η οποία σε μελέτες έχει αποκαλύψει ότι οι χώρες υψηλού εισοδήματος ευθύνονται για 10,3 μετρικούς τόνους ανά άτομο εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα, οι χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος για 3,4 μετρικούς τόνους ανά άτομο και οι φτωχές χώρες μόλις για 0,2 μετρικούς τόνους.

«Η διαρκής ανισορροπία συμβαίνει ύστερα από αιώνες, κατά τους οποίους πλούσιες χώρες (συγκεντρωμένες κυρίως αλλά όχι αποκλειστικά στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική) διοχέτευαν αλόγιστα αέρια θερμοκηπίου στην ατμόσφαιρα, για να τροφοδοτήσουν τη δική τους οικονομική ανάπτυξη. Ορισμένες εκτιμήσεις έχουν προτείνει ότι αυτές οι χώρες είναι υπεύθυνες για σχεδόν το 70% των εκπομπών διοξειδίου του άνθρακα από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα», υποστηρίζει ο Κενυάτης ακτιβιστής.

Η αλήθεια είναι ότι το «χρέος» των «πλουσίων» στους «φτωχούς» μεγαλώνει κατά πολύ αν συνυπολογίσει και αποτιμήσει κανείς το κόστος άλλων δράσεων που επιδεινώνουν την κλιματική κρίση. Η συστηματική αποψίλωση του Αμαζονίου, η αμείλικτη διολίσθηση των ωκεανών προς τον οικολογικό όλεθρο, που σημαίνει την επιστροφή στα άγονα αρχέγονα νερά, όπως ήταν εκατοντάδες εκατομμύρια χρόνια πριν, οι εξορυκτικές δραστηριότητες που θανατώνουν τεράστιες εκτάσεις, οι νέες «επιστημονικές» εντατικές γεωργικές καλλιέργειες, οι βάρβαρες μέθοδοι βιομηχανικής κλίμακας στην κτηνοτροφία και πολλά ακόμα συνθέτουν ένα πλέγμα δράσεων με ανυπολόγιστες οικολογικές επιπτώσεις. Ολα αυτά που γίνονται από τους «πλουσίους» με την επίκληση της «προόδου» σχεδόν πάντα επιβαρύνουν τους «φτωχούς» με όποια μορφή (καταναλωτής, χρήστης, πολίτης κ.ά.) και αν συμμετέχουν σ’ αυτή την αλυσίδα.

Αυτό που βλέπουμε να εκτυλίσσεται απροκάλυπτα πλέον είναι η συστηματική προσπάθεια των πολιτικών να στηρίζουν, να ενισχύουν και να νομιμοποιούν τους οικονομικούς «ολιγάρχες» στην προσπάθειά τους να αποποιούνται, να μεταθέτουν και να αξιοποιούν την «οφειλή» που δημιουργήθηκε από τη δράση τους. Με το «κλιματικό χρέος», για παράδειγμα, αρνήθηκαν να παραδεχτούν την πλήρη κλίμακα του προβλήματος που προκάλεσαν οι εκπομπές τους και το κυριότερο, δεν το αναγνώρισαν ως «οφειλή».

Αντίθετα, προτιμούν να χρησιμοποιούν τη λέξη «βοήθεια» προκειμένου οι φτωχές χώρες να προετοιμαστούν για την κλιματική αλλαγή και να κάνουν τη μετάβαση σε πιο πράσινες οικονομίες. Πρόκειται για μια βολική τοποθέτηση, που δεν δημιουργεί δεσμεύσεις και μεταμορφώνει την υποχρέωση του οφειλέτη σε «φιλανθρωπία» και «ευεργεσία».

Για να αντιληφθεί κανείς τη διαφορά που υπάρχει μεταξύ της «οφειλής» και της «βοήθειας» δεν έχει παρά να μελετήσει το πώς εφαρμόστηκε η απόφαση της συνόδου κορυφής του 2009 για το κλίμα στην Κοπεγχάγη. Πριν από δώδεκα χρόνια, οι πλούσιες χώρες δεσμεύτηκαν να μεταβιβάζουν 100 δισ. δολάρια ετησίως μέχρι το 2020, για να «βοηθήσουν» (σ.σ. έτσι μεταμόρφωσαν το χρέος) τις αναπτυσσόμενες χώρες να προετοιμαστούν για την κλιματική αλλαγή και να κάνουν τη μετάβαση σε πιο πράσινες οικονομίες. Τελικά κατέβαλαν πολύ λιγότερα και σε καμία περίπτωση τόσα όσα χρειάζονται οι αναπτυσσόμενες χώρες για να αντιμετωπίσουν τις καταιγίδες, τις ξηρασίες και την άνοδο της στάθμης της θάλασσας που προκλήθηκαν από τη δράση των πλουσίων.

Τη λογική αυτή, τη συναντά κανείς όλο και πιο συχνά στις πολιτικές που εφαρμόζονται και στη διαχείριση θεμάτων που άπτονται των υποχρεώσεων του Δημοσίου προς τους πολίτες. Πάρτε παράδειγμα την πολιτική που εφαρμόζει η κυβέρνηση στην αναδάσωση της καμένης Β. Εύβοιας, στη διαχείριση του Εθνικού Συστήματος Υγείας και της δημόσιας Παιδείας κ.ά. Αντί να αναλάβει το κόστος των ευθυνών της διαχείρισης, προσφεύγει σε «χορηγούς», «δωρητές» και «ευεργέτες», προσφέροντάς τους μάλιστα και τις αρμόζουσες «ανταμοιβές».

Αυτή η φαινομενικά «αθώα» μετατόπιση των ευθυνών, που επαναλαμβάνεται όλο και πιο συχνά, μπορεί να εμφανίζεται ως ανέξοδη και βολική πολιτική επιλογή, αλλά στην πραγματικότητα σιωπηλά και αθόρυβα οδηγεί σε μια κοινωνία στην οποία η «υποχρέωση» και το «χρέος» θα συναρτώνται και θα ορίζονται μόνο από τον πλούτο. Και τότε θα επιβεβαιωθεί η παροιμία: «Εκεί που μας χρωστούσαν, μας πήραν και το βόδι».

 * δημοσιογράφος, συγγραφέας

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βολική αναισθησία
Εάν συνεχιστεί η τωρινή κατάσταση, τότε το ερώτημα δεν είναι αν θα καταφέρουμε να αλλάξουμε εμείς, αλλά αν θα μπορέσουμε να προσαρμοστούμε σε συνθήκες επισιτιστικής κρίσης, μαζικής κλιματικής μετανάστευσης και...
Βολική αναισθησία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κλιματική αλλαγή: ένα πρόβλημα που η λύση του δεν μπορεί να περιμένει
Το αν μερικές από τις χειρότερες συνέπειες της κλιματικής αλλαγής μπορούν να αποτραπούν εξαρτάται από τη δύναμη των κοινωνικών μας κινημάτων, καθώς και την προθυμία μας να αντιμετωπίσουμε όλο το εύρος των...
Κλιματική αλλαγή: ένα πρόβλημα που η λύση του δεν μπορεί να περιμένει
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι σημαίνει «κατά της κλιματικής αλλαγής»;
Η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και πόσο μάλλον η συγκράτησή της είναι προοπτικές που δεν μπορούν να επωμιστούν πραγματικά οι κοινωνίες μας αν δεν εγκαθιδρύσουν διαδικασίες δημοκρατικού σχεδιασμού στόχων...
Τι σημαίνει «κατά της κλιματικής αλλαγής»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ξηλώνεται το μοντέλο της Ευρώπης που ξέρουμε
Η οικονομική κρίση ανέδειξε προβλήματα και στρεβλώσεις καλά κρυμμένες κάτω από το ευρωπαϊκό χαλί. Φώτισε ιδεοληψίες μίας Ευρώπης που σέρνεται και θα σέρνεται για αρκετά χρόνια ακόμη πίσω από το άρμα του...
Ξηλώνεται το μοντέλο της Ευρώπης που ξέρουμε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενας έφηβος Ρομά
Αναλογιζόμενος αρκετά παιδιά «φυσιολογικών» οικογενειών που λειτουργούν κάποιες φορές με απίστευτη επιπολαιότητα, αυτό το παιδί, που μεγάλωσε χωρίς την καθοδήγηση γονέων, τους οποίους δεν γνώρισε, από πού...
Ενας έφηβος Ρομά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σημασία μιας «ρομαντικής» αυταπάτης
Η τρίτη, και ευτυχώς τελευταία, δανειακή σύμβαση συνοδευόταν από σχετικώς περισσότερα χρήματα και δεσμευτικότερους όρους, όπως άλλωστε συνέβη και με τη δεύτερη σύμβαση, επί πρωθυπουργίας Αντώνη Σαμαρά, σε...
Η σημασία μιας «ρομαντικής» αυταπάτης

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας