• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    3°C 0.2°C / 4.0°C
    0 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C -0.2°C / 3.6°C
    3 BF
    57%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.0°C / 7.9°C
    1 BF
    56%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    -2°C -2.1°C / -2.1°C
    1 BF
    64%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / 0.2°C
    3 BF
    69%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C -0.4°C / 3.0°C
    2 BF
    53%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -3°C -3.2°C / -2.1°C
    3 BF
    43%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    -1°C -2.1°C / 5.6°C
    1 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 4.4°C / 8.1°C
    6 BF
    91%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C -3.1°C / 2.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 5.4°C / 7.3°C
    5 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    6 BF
    44%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.8°C / 8.8°C
    6 BF
    56%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    -1°C -1.5°C / -1.5°C
    1 BF
    67%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    1°C -2.2°C / 1.2°C
    1 BF
    82%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    9°C 7.8°C / 9.3°C
    3 BF
    59%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    2°C 0.5°C / 4.2°C
    2 BF
    62%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.5°C / 1.6°C
    1 BF
    49%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 0.3°C / 3.7°C
    2 BF
    64%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    -2°C -2.2°C / -2.2°C
    2 BF
    77%
Dreamstime.com
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο «σοσιαλιστικός ρεαλισμός» του Μαξίμ Γκόρκι ενώπιον του ΣτΕ

  • A-
  • A+

Βρισκόμαστε στη μετεμφυλιακή Ελλάδα και πιο συγκεκριμένα στο 1957. Ο Ιωάννης Αντωνόπουλος, βιβλιοεκδότης, ζητάει από την Αστυνομία Πόλεων Αθηνών άδεια για την έκδοση του βιβλίου «Σοσιαλιστικός ρεαλισμός» του Μαξίμ Γκόρκι.

Η άδεια ζητείται επί τη βάσει του ΛΒ’ Ψηφίσματος του 1947, το οποίο προβλέπει ότι σε όσες περιφέρειες ισχύουν τα έκτακτα μέτρα για την τήρηση της δημόσιας τάξης και ασφάλειας «απαγορεύεται η δι’ οιωνδήποτε μέσων εκτύπωσις πάσης φύσεως εντύπων, πλην των νομίμως εκδιδομένων εφημερίδων και περιοδικών, και η διανομή αυτών καθ’ οιονδήποτε τρόπον ή η επικόλλησις αυτών οπουδήποτε, ως και η ανάρτησις εγγράφων πινακίδων και η επί των τοίχων ή άλλων επιφανειών αναγραφή ειδήσεων ή συνθημάτων ή οιωνδήποτε διακριτικών σημείων άνευ προηγουμένης εγγράφου αδείας του διοικητού της αστυνομικής αρχής».

Η Αστυνομία Πόλεων απορρίπτει, όπως αναμενόταν, την αίτηση και ο εκδότης προσφεύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας με δικηγόρο τον Ν. Ρώτη.

Η υπόθεση συζητείται στις 4-2-1958 στην Ολομέλεια, με πρόεδρο τον Σ. Σολιώτη και εισηγητή της υπόθεσης τον Μ. Στασινόπουλο, τον μετέπειτα πρόεδρο του δικαστηρίου και πρώτο προσωρινό Πρόεδρο της Γ' Ελληνικής Δημοκρατίας. Με την υπ’ αρ. 285/1958 απόφασή του το Συμβούλιο της Επικρατείας κάνει δεκτή την αίτηση ακύρωσης και δικαιώνει τον εκδότη, με το σκεπτικό ότι η προηγούμενη άδεια της αστυνομίας δεν απαιτείται για τα βιβλία, αλλά μόνο για «τα εν σχήματι φύλλου ή φυλλαδίου κυκλοφορούντα έντυπα, ήτοι προκηρύξεις, ανακοινώσεις κ.λπ.».

Οι πιο σημαντικές σκέψεις της απόφασης είναι όμως αυτές που ακολουθούν και αφορούν την ελευθερία της έκφρασης: «δημιουργουμένης τυχόν αμφιβολίας περί της αληθούς εννοίας της επιμάχου διατάξεως, αύτη δέον να ερμηνευθή στενώς, άτε επιβάλλουσα περιορισμούς εις το ατομικόν δικαίωμα της εκφράσεως των στοχασμών, το διασφαλιζόμενον εν τω άρθρω 14 του Συντάγματος, το οποίο αποκλείει τα προληπτικά μέτρα κατά του Τύπου. Περιορισμοί του ατομικού τούτου δικαιώματος δεν δύνανται να συναχθώσι διά διασταλτικής ερμηνείας, αλλά δέον να προκύπτωσιν εκ διατάξεων σαφούς και αναμφισβητήτου εννοίας».

Πρόκειται για μια πολύ σημαντική απόφαση, η οποία μας υπενθυμίζει ακόμη και σήμερα ότι τα συνταγματικά δικαιώματα αποτελούν το θεμέλιο του πολιτεύματός μας και ότι οι οποιοιδήποτε περιορισμοί τους θα πρέπει να ερμηνεύονται συσταλτικά. Θα μπορούσε ίσως να σκεφτεί κανείς μήπως η απόφαση ήταν επιφυλακτική και μήπως θα έπρεπε να κρίνει γενικώς ως αντισυνταγματική την προηγούμενη αστυνομική άδεια, ακόμα και για τα φυλλάδια, τις προκηρύξεις κ.λπ.

Μια τέτοια σκέψη θα παρέβλεπε όμως ότι δεν θα πρέπει να ερμηνεύουμε τα ιστορικά γεγονότα με τα δεδομένα τού σήμερα, αλλά με τα δεδομένα της εποχής στην οποία εντάσσονται. Στο γενικότερο δε πλαίσιο της μετεμφυλιακής Ελλάδας η άρση της άδειας για την κυκλοφορία βιβλίων ήταν μια ρηξικέλευθη ενέργεια.

*Καθηγητής Νομικής Σχολής ΕΚΠΑ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος θα αποφασίσει για το φυσικό αέριο;
Το τελευταίο χρονικό διάστημα, με αφετηρία τη συνάντηση του Ελληνα πρωθυπουργού με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών στη Νέα Υόρκη, ο οποίος εστίασε...
Ποιος θα αποφασίσει για το φυσικό αέριο;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί θα πρέπει να εκτεθούμε για τη Ρωσία;
Στην Ελλάδα η συμπάθεια προς τη Ρωσία έχει βαθιές και παλιές ρίζες. Ο μύθος του «Ξανθού Γένους» (αν και η αρχική εκδοχή του αναφερόταν στους Φράγκους...
Γιατί θα πρέπει να εκτεθούμε για τη Ρωσία;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ερήμην της Ευρώπης
Κάθε μέρα που περνά γίνεται κάτι παραπάνω από σαφές ότι Μπάιντεν και Πούτιν επωφελούνται από την εμπλοκή της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης, που έχει βραχυκυκλώσει την όποια δυναμική χειραφέτησης, και προωθούν μια...
Ερήμην της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ολίγη… εισβολή!
Οι ΗΠΑ προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην ανάγκη ενός συνολικού διαλόγου με τη Ρωσία και ταυτόχρονα να διατηρήσουν την αξιοπιστία τους ως εγγυήτρια δύναμη της ασφάλειας της Ουκρανίας.
Ολίγη… εισβολή!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Και ο διάλογος προχωρά
Η εμπρηστική ρητορική από ό,τι φαίνεται όχι μόνο δεν απειλεί τον διμερή διάλογο ΗΠΑ-Ρωσίας, αλλά θα μπορούσε να διευκολύνει τη διατύπωση ενός συμβιβασμού.
Και ο διάλογος προχωρά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο νέος Ψυχρός Πόλεμος
Ο παλιός Ψυχρός Πόλεμος χαρακτηριζόταν από την «ισορροπία του τρόμου», μια ισορροπία που απομάκρυνε το δάχτυλο από τη σκανδάλη, και στα δύο στρατόπεδα. Ο σημερινός Ψυχρός Πόλεμος φαίνεται να προσθέτει στην...
Ο νέος Ψυχρός Πόλεμος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας