• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    9°C 6.6°C / 12.2°C
    0 BF
    85%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.3°C / 8.6°C
    1 BF
    57%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.7°C / 13.0°C
    3 BF
    84%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    2°C 1.9°C / 4.2°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.9°C / 3.9°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 5.0°C / 8.0°C
    2 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.4°C / 4.0°C
    3 BF
    64%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    9°C 7.6°C / 10.6°C
    1 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 12.7°C
    2 BF
    72%
  • Μυτιλήνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    2 BF
    74%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    12°C 12.4°C / 14.5°C
    3 BF
    71%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    7°C 7.3°C / 7.3°C
    4 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    5 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    1°C -0.1°C / 2.7°C
    0 BF
    88%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    8°C 1.5°C / 8.4°C
    1 BF
    83%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 5.8°C / 11.0°C
    2 BF
    66%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.0°C / 12.4°C
    2 BF
    85%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    8°C 8.2°C / 8.2°C
    2 BF
    63%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 5.7°C / 8.7°C
    2 BF
    66%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    2 BF
    88%

Το βιβλίο «Ιστορία του Ανθρώπινου Γένους»

Στο μάθημα της Ιστορίας η τράπουλα είναι σημαδεμένη

  • A-
  • A+

Δεν αποτελούν ελληνική πρωτοτυπία οι ποικίλες παρεμβάσεις ή οι προσπάθειες παρεμβάσεων φορέων ή προσώπων στο περιεχόμενο των σχολικών γνώσεων, στο «τι», δηλαδή, μαθαίνουν ο μαθητές και οι μαθήτριες στο σχολείο.

Αν δεχτούμε ότι η άγνοια του παρελθόντος δεν προκαλεί μόνο συγχύσεις στη γνώση του παρόντος, αλλά και υπονομεύει κάθε δυνατότητα δράσης στο παρόν, μπορούμε εύκολα να κατανοήσουμε τους λόγους που λιπαίνουν το έδαφος των παρεμβάσεων σε έναν χώρο που ούτως ή άλλως δεν είναι αθώος και ουδέτερος, καθώς συμπυκνώνει την κυρίαρχη ιδεολογία. Η σχολική ιστορία είναι μια πικρή ιστορία παρεμβάσεων και διαμάχης που μετρά ήδη κάμποσα «καταραμένα» βιβλία στο παθητικό της.

Η απόσυρση του σχολικού βιβλίου Α΄ Λυκείου «Ιστορία του ανθρώπινου γένους»

Από τις πιο γνωστές περιπτώσεις μπορούμε να αναφέρουμε την απόσυρση (1990) του βιβλίου του Λευτέρη Σταυριανού «Ιστορία του ανθρώπινου γένους», που εισάγεται για διδασκαλία στην Α' τάξη του Λυκείου το 1984-85 και βρήκε απέναντί του τα αφοριστικά υπομνήματα της Ιεράς Συνόδου, κηρύγματα από τους άμβωνες, έντονες διαμαρτυρίες παραεκκλησιαστικών οργανώσεων και διαδηλώσεις με αίτημα να ριχτεί το βιβλίο στην πυρά.

Η αιτία; Οι αναφορές του συγγραφέα στη δαρβίνειο θεωρία για την καταγωγή του ανθρώπου (200 τόσα χρόνια μετά τη γέννηση του Κάρολου Δαρβίνου και 160 χρόνια μετά την έκδοση της «Προέλευσης των ειδών δια της φυσικής επιλογής») και κάποιες άλλες θέσεις του που υποτίθεται ότι έθιγαν τα ιερά και τα όσια της ελληνορθόδοξης παράδοσης - από τον ρόλο του Βυζαντίου έως την ισότητα των φύλων.

Δεν ήταν, όμως, η μοναδική αιτία. Οι αναλυτικές κατηγορίες του ιμπεριαλισμού και της αποικιοκρατίας συσπείρωσαν τους ιδεολογικά και πολιτικά αντίπαλους απέναντι στον συγγραφέα.

Η Ιερά Σύνοδος, ζήτησε ρητά «να καθαρθεί» ή «να αποσυρθεί» το βιβλίο, το οποίο σημειωτέον είχε ήδη υποστεί κάποια πρώτα «στρογγυλέματα».

Ο Σταυριανός προκάλεσε την οργή των θρησκευτικών κύκλων επειδή στο κεφάλαιο «Ανθρωπίδες, οι μακρινοί μας πρόγονοι», κάνει αναφορά στην εξέλιξη του ανθρώπου σύμφωνα με τα επιστημονικά δεδομένα, μιλώντας για τους Αυστραλοπίθηκους, τους προγόνους του ανθρώπου «που ήταν τριχωτοί, γύρω στο 1,20-1,50, και είχαν εγκέφαλο που ισοδυναμούσε με το 1/3 του δικού μας», τους ανθρωπίδες (Ηomo Εrectus) και τον Ηomo Sapiens.

Παράλληλα όμως υπήρχε αντίδραση και για τις αναφορές του συγγραφέα στην ισότητα των φύλων («δεν υπάρχει έμφυτη ή γενετική ανισότητα μεταξύ των φύλων»), στην ταξική ανισότητα και στο χάσμα πλουσίων και φτωχών, στον ιμπεριαλισμό και την αποικιοκρατία, ενώ οι αναφορές στο ιερατείο που αποτελούσε «μια άλλη προνομιούχα ομάδα σε όλους τους πολιτισμούς» και στα ιερά κείμενα που «χρησιμοποιήθηκαν για να διδάξουν πίστη και υπακοή στην καθιερωμένη τάξη», ξεσήκωσαν γι' άλλη μια φορά την Ιερά Σύνοδο.

Από κοντά και οι εθνικιστικοί κύκλοι κατηγορούσαν τον συγγραφέα ότι δίδασκε πως ο Αριστοτέλης ήταν υποστηρικτής της δουλείας, ο δε Μέγας Αλέξανδρος ιμπεριαλιστής.

Έτσι θα περικοπούν όσα σημεία της σχολικής ιστορίας ενοχλούν, αλλά κι αυτό δεν θα είναι αρκετό: στις αρχές του '90 το βιβλίο του «αθέου, υλιστού συγγραφέως» Λ. Σταυριανού θα... περικοπεί ολόκληρο.

Το βιβλίο «Νεότερη και Σύγχρονη Ιστορία»

Λίγους μήνες αργότερα (1991), το βιβλίο «Νεότερης και Σύγχρονης Ιστορίας» (Γ΄ Γυμνασίου) του Βασίλη Κρεμμυδά, αφού δέχτηκε επίθεση από εθνικιστικούς κύκλους, δημάρχους κ.λπ. αποσύρεται αφού πριν του έχουν περικοπεί κεφάλαια επειδή δεν ήταν αρκετά «εθνικό».

Το βιβλίο κυκλοφόρησε το 1984 και δέχθηκε σφοδρές επιθέσεις, επειδή δεν ήταν αρκετά «ηρωικό», επειδή η έκταση της Ελληνικής Επανάστασης ήταν ίση με την έκταση της Γαλλικής κ.ο.κ. Το βιβλίο αποσύρθηκε με την αλλαγή κυβερνήσεως το 1991.

«Ιστορία του Νεότερου και Σύγχρονου Κόσμου» του Γιώργου Κόκκινου

Το 2002, μετά από αντιδράσεις βουλευτών της Νέας Δημοκρατίας, του υπουργείου Παιδείας της Κύπρου, εθνικιστικών οργανώσεων και της Ιεράς Συνόδου αποσύρεται το βιβλίο «Ιστορία του Νεότερου και Σύγχρονου Κόσμου» του Γιώργου Κόκκινου κ.ά., που μοιράστηκε στη Γ' Λυκείου, αλλά δε διδάχθηκε ποτέ.

Η 12μελής συγγραφική ομάδα, υπό τον επίκουρο καθηγητή Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου κ. Γιώργο Κόκκινο, δέχθηκε σφοδρές επιθέσεις, αρχικά για όσα έγραψε για το Κυπριακό, κατόπιν όμως
και για τον Κωνσταντίνο Καραμανλή, τον Εμφύλιο Πόλεμο και για πλήθος άλλων ζητημάτων, περισσότερο ή λιγότερο σημαντικών.

Παρ' όλο λοιπόν που το βιβλίο είχε κερδίσει σχετικό διαγωνισμό προ τριετίας και είχε περάσει από όλα τα στάδια έγκρισής του, το υπουργείο Παιδείας αποφάσισε - οριστικά ή όχι, άγνωστο - να το αποσύρει.

Το σχολικό βιβλίο των Θεοδωρίδη - Λαζάρου

Ένα παλιότερο παράδειγμα ήταν το σχολικό βιβλίο των Θεοδωρίδη - Λαζάρου. Από τις συνεχείς παρεμβάσεις στο αρχικό βιβλίο του ιστορικού Θεοδωρίδη, καθηγητή Φιλοσοφίας της Ιστορίας στο Αριστοτέλειο, δεν έμεινε τελικά τίποτε άλλο παρά η υπογραφή του. Διότι ο νόμος έδινε το δικαίωμα στους αρμόδιους φορείς να μεταβάλλουν το περιεχόμενο.

Η μακρά ιστορία των σκοταδιστικών επιθέσεων

Η πρώτη σκοταδιστική επίθεση απέναντι στη θεωρία της εξέλιξης στην Ελλάδα ξεκινά ουσιαστικά με τα «αθεϊκά» του Βόλου, που οδηγούν το 1914 στη δίκη του Ναυπλίου. Εκκλησία και πολιτικές δυνάμεις της συντήρησης στρέφονται εναντίον των δημοτικιστών Δελμούζου και Σαράτση με σκοπό να ανακόψουν την εκπαιδευτική μεταρρύθμιση στο Παρθεναγωγείο του Βόλου.

Ο επίσκοπος Δημητριάδος Γ. Μαυρομμάτης επισκέφθηκε το Παρθεναγωγείο και έκρινε ότι δεν είναι ελληνικό και χριστιανικό σχολείο αλλά «γερμανικό και φραγκικό». Η κατηγορία εναντίον τους έχει ως εξής:

«Κατά διαφόρους εποχάς από του Σεπτεμβρίου 1908 μέχρι τέλους Μαρτίου 1911 προσεπάθησαν διά ζώσης, διά διδασκαλίας και δι' εντύπων φυλλαδίων να ελκύσωσι προσηλύτους εις λεγόμενα θρησκευτικά δόγματα, τουτέστι την αθεΐαν, με τα οποία ενεργούμενα είναι ασυμβίβαστος η διατήρησις της πολιτικής τάξεως, διδάσκοντες ότι δεν υπάρχει Θεός... ότι ο άνθρωπος εδημιουργήθη υπό πιθήκων, ότι ο Θεός είναι ένα αγγούρι»...

Βεβαίως στην ιστορία της ελληνικής εκπαίδευσης έχουμε και τις συνέπειες παρεμβάσεων που δεν διακρίνονται δια γυμνού οφθαλμού. Ετσι π.χ. το 1998-99, το υπουργείο Παιδείας ανακοινώνει ότι «ανανεώνει το περιεχόμενο σπουδών στο Γυμνάσιο με την εισαγωγή νεωτερισμών σε μια σειρά από γνωστικούς τομείς».

Ωστόσο η διατυμπανιζόμενη «ανανέωση», που έγινε χωρίς ενιαίους στόχους και λογική για τις εκπαιδευτικές βαθμίδες, ρυμουλκήθηκε στην εναγώνια προσπάθεια του ΥΠΑΙΘ να «μοντάρει» το αναλυτικό πρόγραμμα στις οδηγίες που συνόδευαν το «κουτί της Πανδώρας», δηλαδή, στο «εμβαδόν» των προσανατολισμών της απορρόφησης των κονδυλίων του τότε 2ου Κοινοτικού Πλαισίου.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ποιος θυμάται το καταραμένο σχολικό βιβλίο ιστορίας;
Το 1985, θα γυριστεί ένα ακόμη επεισόδιο στην ιστορία της ελληνικής «Δίκης των Πιθήκων», με αφορμή την εισαγωγή στην Α' Λυκείου του βιβλίου Ιστορία του ανθρώπινου γένους, του ιστορικού Λευτέρη Σταυριανού το...
Ποιος θυμάται το καταραμένο σχολικό βιβλίο ιστορίας;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι επέτειοι και η εκδίκηση της ιστορίας: «Ποτέ Ξανά» τι;
Το «Ποτέ ξανά» της υπουργού Παιδείας θα μπορούσε, βεβαίως, στις σημερινές συνθήκες, να προκαλέσει πικρό γέλιο, μιας και, ιδιαίτερα τα τελευταία χρόνια, η συντριπτική πλειονότητα του πληθυσμού ζει ακριβώς τη...
Οι επέτειοι και η εκδίκηση της ιστορίας: «Ποτέ Ξανά» τι;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κριτική στα νέα Προγράμματα Σπουδών Ιστορίας
Δεν μπορεί παρά να προκαλεί δυσάρεστη έκπληξη η υποβάθμιση της σύγχρονης Ιστορίας και ειδικά εκείνης που συνδέεται με τους ολοκληρωτισμούς και τον κομμουνισμό.
Κριτική στα νέα Προγράμματα Σπουδών Ιστορίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαφοροποίηση, κατηγοριοποίηση και επιχειρηματική διείσδυση
Η εισαγωγή του θεσμού του πολλαπλού βιβλίου έρχεται να χτυπήσει τον ενιαίο χαρακτήρα των αναλυτικών προγραμμάτων, ενώ την ίδια ώρα θα ανοίξει πεδίο μεγάλων κερδών για τους ιδιωτικούς φορείς.
Διαφοροποίηση, κατηγοριοποίηση και επιχειρηματική διείσδυση
ΑΠΟΨΕΙΣ
10.000 που είναι κρούσματα σήμερα, χθες ήταν στο σχολείο!
Σήμερα Τρίτη βρέθηκαν ακόμα 10.000 μαθητές και εκπαιδευτικοί θετικοί. Όλοι αυτοί προσήλθαν χθες στα σχολεία, επομένως κάποιοι από αυτούς θα μετέδωσαν τον ιό στους συμμαθητές ή στους συναδέλφους τους.
10.000 που είναι κρούσματα σήμερα, χθες ήταν στο σχολείο!

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας