• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    3°C 1.7°C / 4.7°C
    0 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 0.9°C / 4.1°C
    1 BF
    51%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 0.5°C / 8.4°C
    1 BF
    57%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -0.1°C / -0.1°C
    2 BF
    51%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    3 BF
    69%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    1°C 0.0°C / 3.5°C
    2 BF
    55%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    -3°C -3.6°C / -2.1°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -2.1°C / 3.6°C
    1 BF
    53%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    6°C 5.5°C / 10.3°C
    6 BF
    93%
  • Μυτιλήνη
    Αραιές νεφώσεις
    3°C -4.1°C / 2.9°C
    3 BF
    60%
  • Ερμούπολη
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.5°C / 7.9°C
    0 BF
    52%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    6 BF
    46%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.7°C / 8.7°C
    6 BF
    56%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    0°C -1.5°C / -0.1°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    -1°C -2.2°C / -0.5°C
    1 BF
    67%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 7.8°C / 9.9°C
    3 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.0°C / 4.9°C
    3 BF
    49%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 2.1°C / 2.7°C
    2 BF
    47%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    2°C 0.2°C / 4.2°C
    1 BF
    61%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    -3°C -3.2°C / -3.2°C
    2 BF
    75%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Δημοκρατία και ΜΜΕ στην Ελλάδα

  • A-
  • A+

Η σύσταση στο Κοινοβούλιο της εξεταστικής επιτροπής, η οποία θα διερευνήσει, μεταξύ άλλων, και την περιώνυμη «λίστα Πέτσα» (με αυτή την ονομασία έχει κωδικοποιηθεί η διαδικασία χρηματοδότησης από την κυβέρνηση Μητσοτάκη μέσων μαζικής ενημέρωσης για να αντιμετωπισθεί η πανδημία), παρέχει στην πολιτική κοινωνία μας μία μοναδική ευκαιρία να αναλογισθούμε πώς λειτουργεί η δημοκρατία στον τόπο μας. Εχουμε μια πολιτική δημοκρατία ή μήπως η οργάνωση της πολιτικής ζωής υπόκειται σε τεχνοκρατικούς και γραφειοκρατικούς όρους και πλαίσιο;

Σε αυτά τα ερωτήματα θα απαντήσω, εφόσον όμως προηγουμένως οριοθετήσουμε τους προβληματισμούς μας σχετικά με τη σχέση της δημοκρατικής οργάνωσης της πολιτικής μορφής ζωής με τις διαδικασίες σχηματισμού της κοινής γνώμης και, σε τελευταία ανάλυση, με τους μηχανισμούς λειτουργίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης.

Εξαρχής επισημαίνω ότι τα δύο αυτά «πράγματα» (με τη φιλοσοφική έννοια), δηλαδή η δημοκρατία και η δημόσια σφαίρα (κοινή γνώμη), από την ιστορική φάση της θεσμοθέτησης της πρώιμης πολιτικής νεωτερικότητας (από τα μέσα του 19ου αιώνα) μέχρι τις μέρες μας, δεν έχουν βρει διαμεσολαβητική διαδικασία πολιτικής συνύπαρξης. Στις συνθήκες της δημοκρατικής οργάνωσης της πολιτικής, η δημοκρατία και η κοινή γνώμη διαμορφώνουν περισσότερο ένα πλαίσιο σύγκρουσης, παρά συμφιλιωτικούς πολιτικούς όρους διαμεσολάβησης!

Η «ελληνική περίπτωση» για τις σχέσεις πολιτικής και συστήματος επικοινωνίας είναι χαρακτηριστική. Το περιώνυμο «σκάνδαλο Κοσκωτά» έχει σφραγίσει την πολιτική ιστορία. Και το πολιτικό φαινόμενο που έχει ονομασθεί «μπερλουσκονισμός» αναπαριστά ανάγλυφα τη βούληση του homo oekonomikus, που αντικαθιστά τις κοινοβουλευτικές διαδικασίες σε δημοκρατικές εποχές. Το ίδιο πολιτικό φαινόμενο έχει διαδοθεί στις πολιτικές κοινωνίες της Κεντρικής Ευρώπης (όπως Τσεχία, Πολωνία, Ουγγαρία).

Τι συμβαίνει στην Ελλάδα; Πρώτα να διευκρινίσω ότι ο μύθος για την «ελεύθερη» ραδιοφωνία και τηλεόραση της δεκαετίας του ’90 εξακολουθεί να είναι και σήμερα μύθος. Τότε, θεσμοθετήθηκαν τα ιδιωτικά συστήματα ενημέρωσης και πληροφόρησης, τα οποία αποδείχθηκαν μέσα σε τριάντα χρόνια (1990-2020) ότι «δούλευαν» για τους εργοδότες τους και όχι για τον σχηματισμό της «κοινής γνώμης» με ανεξάρτητες, άδολες και ελεύθερες διαδικασίες.

Πράγματι, κατά τη δεκαετία του ’90, η Ελλάδα «έβγαινε» με χίλια τραύματα όχι μόνον από την επταετή δικτατορία (1967-1974), αλλά και επειδή κουβαλούσε στους πολιτικούς ώμους της τον «εμφύλιο πόλεμο», έπρεπε να εκπονήσει «απελευθερωτικά!» (δήθεν) προγράμματα ενημέρωσης και πληροφόρησης της κοινής γνώμης και θεσμοθέτησε το γνωστό πολιτικό πλαίσιο δομής και λειτουργίας του ιδιωτικού συστήματος.

Με τις θεωρητικο-πολιτικές συνθήκες επίγνωσης του παρόντος, μπορούμε να πούμε ότι το ιδιωτικό επικοινωνιακό σύστημα ενημέρωσης που θεσμοθετήθηκε κατά τη δεκαετία του ’90, σήμερα είναι παρωχημένο, είναι αναχρονιστικό. Θα πρόσθετα, μάλιστα (αλλά αυτή η υπόθεση χρειάζεται να ερευνηθεί!), και ότι η ρίζα της παθογένειας που χαρακτηρίζει τις σχέσεις δημοκρατίας και μέσων μαζικής ενημέρωσης σήμερα βρίσκεται σε αυτό το ιδιωτικό καθεστώς που επικράτησε στη χώρα μας εδώ και τριάντα χρόνια.

Από τα πορίσματα και τα συμπεράσματα της εξεταστικής επιτροπής με αντικείμενο τη «λίστα Πέτσα» και τις αμφιλεγόμενες δημοσκοπικές έρευνες, η ελληνική πολιτική κοινωνία περιμένει να προκύψουν «νέοι θεσμοί» για τις σχέσεις πολιτικής, δημοκρατίας και ΜΜΕ.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πραγματικότητα μικρής διάρκειας και δημοκρατία
Η αλήθεια είναι ότι ο σημερινός άνθρωπος, παρά την ανάπτυξη της τεχνολογίας που του επιτρέπει με σχεδόν μηδενικό κόστος και σε πραγματικό χρόνο να έχει πρόσβαση σε αναρίθμητες ποσότητες πληροφορίας, γνώσης και...
Πραγματικότητα μικρής διάρκειας και δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διαχρονικές αρχές δημοσιογραφίας
Ο κάθε πολίτης, κι όχι μόνο οι δημοσιογράφοι, που χειρίζεται πένα πρέπει να αποκαλεί κάποιους «κυρίους» με το πραγματικό τους όνομα· «ασυνειδήτους, κλέπτας, ληστάς και κακούργους». Ενέχει βέβαια ο κίνδυνος να...
Διαχρονικές αρχές δημοσιογραφίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική της κολακείας και η... τιμωρία
Αν προσπαθήσουμε να ξύσουμε κάτω από την επιφάνεια των προσεκτικά διατυπωμένων δηλώσεων που διαχωρίζουν τους πολίτες, μπορεί να ανακαλύψουμε μικροπολιτικά κίνητρα και ευτελή ελατήρια. Τι μπορεί να κρύβεται...
Η πολιτική της κολακείας και η... τιμωρία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Στη δίνη και την οδύνη μιας «νέας κανονικότητας»
Eίναι να απορεί κανείς που δεν βρίσκουμε τίποτα άλλο να πούμε μπροστά στην ωμή αντιμετώπιση των ανθρώπων της τρίτης ηλικίας, εκτός από το «εμβολιαστείτε» και πληρώστε.
Στη δίνη και την οδύνη μιας «νέας κανονικότητας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Πιτιγκρίλι και η κόκα-κόλα
Στην Ελλάδα όμως, τα υπολείμματα της Χρυσής Αυγής και οι παντός είδους ψεκασμένοι αποτελούν είδηση που παίζει σχεδόν καθημερινά στα δελτία ειδήσεων. Μερικές φορές μάλιστα εμφανίζονται και σε τηλεοπτικά...
Ο Πιτιγκρίλι και η κόκα-κόλα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προς το 2022: πώς και γιατί χάνουν έδαφος οι δημοκρατίες
Καθώς σύντομα θα εγκαταλείψουμε το 2021, το παγκόσμιο πολιτικό σκηνικό συνεχίζει να σκοτεινιάζει. Τα προβλήματα που έχουν εμφανιστεί διαθέτουν ρίζες και εύρος.
Προς το 2022: πώς και γιατί χάνουν έδαφος οι δημοκρατίες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας