• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.3°C / 19.8°C
    5 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.0°C / 16.9°C
    1 BF
    60%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 13.0°C / 18.2°C
    3 BF
    48%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    12°C 6.9°C / 11.6°C
    1 BF
    57%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    3 BF
    72%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 12.3°C / 14.3°C
    1 BF
    60%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 10.4°C / 12.6°C
    2 BF
    46%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 16.3°C / 16.3°C
    2 BF
    49%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.8°C / 20.8°C
    5 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.3°C / 17.3°C
    5 BF
    66%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 19.8°C
    6 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 16.8°C
    5 BF
    59%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    1 BF
    59%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    0 BF
    76%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.5°C / 16.0°C
    1 BF
    57%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 20.8°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.5°C / 20.0°C
    2 BF
    44%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.1°C / 17.1°C
    2 BF
    53%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 10.7°C / 15.0°C
    2 BF
    69%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    1 BF
    53%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα

  • A-
  • A+
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα

Στην εποχή μας το χρήμα λειτουργεί σε πολλά επίπεδα όσον αφορά τη δόμηση της σύγχρονης πολιτικής κοινωνίας σε παγκόσμια κλίμακα. Οφείλω εξ αρχής να διευκρινίσω ότι το χρήμα δεν είναι μόνο μέσο συναλλαγής, αλλά έχει καταστεί και εμπόρευμα. Οι οικονομικώς δρώντες σε μεγάλο βαθμό εμπορεύονται το χρήμα για να αποκομίσουν τα κέρδη που τους εγγυάται το καπιταλιστικό σύστημα.

Η συνύπαρξη της ανταλλακτικής αλλά και της εμπορευματικής λειτουργίας του χρήματος είναι δεδομένη από την εποχή κατά την οποία το ανθρώπινο οικονομικό σύστημα οργανώθηκε και λειτουργεί κατά τον καπιταλιστικό τρόπο παραγωγής. Κατά τη μεταπολεμική ιστορική φάση διαμορφώθηκαν οι πραγματολογικές συνθήκες κατά τέτοιο τρόπο ώστε το χρήμα ως εμπορευματικό κεφάλαιο να αποκτήσει λειτουργική αυτονομία σε σχέση με την ανταλλακτική λειτουργία του στην κοινωνία.

Σ’ αυτήν ακριβώς την εξέλιξη, την οποία αναλύω με γλώσσα περιγραφική, εντοπίζεται η γενεσιουργός μήτρα από την οποία γεννιούνται σωρηδόν οι απανωτές κοινωνικές κρίσεις. Επισημαίνω ότι η μετάβαση από την εσωτερική ισορροπία ανάμεσα στο ανταλλακτικό χρήμα και το εμπορευματικό χρήμα έχει συντελεστεί κατά τις δύο τελευταίες δεκαετίες σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η νέα εξέλιξη έχει να κάνει με την πλήρη αυτονόμηση του εμπορευματικού χρήματος. Το νέο, σε παγκόσμιο επίπεδο, χρηματοπιστωτικό σύστημα διαχείρισης του χρήματος ως εμπορεύματος ιδρύθηκε πρόσφατα. Και οι ριζικές αλλαγές που έχουν προκληθεί στην οργάνωση της σύγχρονης πολιτικής κοινωνίας δεν μπορούν σε εννοιολογικό επίπεδο να αναπαρασταθούν.

Ωστόσο θα μπορούσα να «κατασκευάσω» ως πολιτικός φιλόσοφος ένα ερμηνευτικό σχήμα σχετικά με το χρήμα και τη νέα κοινωνική οργάνωση σε τάξεις και ομάδες πληθυσμού. Η θεωρητικο-πολιτική «επινόηση» ή «εφεύρεση» του Καρλ Μαρξ έλεγε ότι ο πληθυσμός στην καπιταλιστική κοινωνία χωρίζεται σε δύο κατηγορίες με βάση το κριτήριο της ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής: οι δύο πληθυσμιακές ομάδες (κοινωνικές τάξεις) είναι στη μαρξική ανάλυση οι καπιταλιστές (οι ιδιοκτήτες των μέσων παραγωγής) από τη μία και οι εργάτες, των οποίων η δύναμη πωλείται και αγοράζεται, από την άλλη.

Η σύγχρονη παγκόσμια κοινωνικο-οικονομική εξέλιξη, σύμφωνα με το δικό μου ερμηνευτικό σχήμα, δεν έχει ως κριτήριό της την ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Το κριτήριο για την κοινωνική διαίρεση, για τις νέες κοινωνικές τάξεις έχει να κάνει με το χρήμα.

Οι πληθυσμοί της παγκόσμιας κοινωνίας χωρίζονται σε δύο κατηγορίες: οι νέες κοινωνικές τάξεις είναι δύο, όπως και στην εποχή του Μαρξ (δέκατος ένατος αιώνας): από τη μία έχουμε τις κοινωνικές τάξεις (κατά την κλασική διαίρεση τους καπιταλιστές, τους εργάτες, τους εμπόρους, τους εργαζόμενους εν γένει) οι οποίες κατανοούν στον κοινωνικό βιόκοσμό τους και χρησιμοποιούν το χρήμα ως μέσο (medium) ανταλλαγής των προϊόντων και των αγαθών. Από την άλλη βρισκόμαστε μπροστά στο τέρας του σύγχρονου χρηματοπιστωτικού συστήματος, το οποίο χρησιμοποιεί το χρήμα ως εμπόρευμα για τις καπιταλιστικές κερδοσκοπικές επιδιώξεις του.

Συνοψίζοντας τονίζω ότι εννοείται πως η ερμηνευτική επινόηση του Μαρξ για τη θεμελιώδη διαφορά κεφαλαίου-εργασίας ισχύει και στις μέρες μας. Αλλά προτείνω ακόμη μία (συμπληρωματική θα την έλεγα) κοινωνική διαφορά με κριτήριο τη χρηστική λειτουργία του χρήματος στην εποχή μας.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινωνικό κράτος και αποδιάρθρωση της Ευρώπης
Ιστορικά το κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη δημιουργήθηκε ως θεσμός, μεταξύ των άλλων, άμβλυνσης, με τη χορήγηση παροχών σε είδος και σε χρήμα, των ανισοτήτων που προκαλούνται από τις συνθήκες αναπαραγωγής της...
Κοινωνικό κράτος και αποδιάρθρωση της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Καπιταλιστές και φιλανθρωπία
Παρότι τα ιστορικά τεκμήρια δείχνουν το αντίθετο, η ανάγκη για σωτήρες παραμένει, αφού είναι γνωστό ότι η ελπίδα πεθαίνει τελευταία. Αυτή ακριβώς την ανάγκη έρχεται να επικαιροποιήσει ο σύγχρονος...
Καπιταλιστές και φιλανθρωπία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναμνηστικά
Η αναγκαστική απομόνωση των δύο ετών μάς έκανε να μας δούμε καλύτερα και τον κόσμο γύρω μας, θέλοντας και μη. Κάποιοι μάς αντέξαμε και κάποιοι άλλοι όχι. Κάποιοι μάς αγαπήσαμε περισσότερο και κάποιοι την εντός...
Αναμνηστικά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προλαβαίνουμε
Αλλοι πενήντα σήμερα. Και άλλοι τόσοι χθες. Ανθρωποι που χάθηκαν να γίνονται αριθμοί της καθημερινότητας. Από πότε αρχίσαμε να επιτρέπουμε να μετατρέπονται οι άνθρωποι τόσο στυγνά σε στατιστικά στοιχεία; Είναι...
Προλαβαίνουμε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί εκφέρεσαι απρεπώς;
Κι ακούω έναν καθωσπρέπει κύριο να λέει: - Χρησιμοποίησε απρεπή εκφορά λόγου! Αυτό δεν είναι πολιτισμός! Αυτό δεν είναι υγιής αντιπαράθεση!
Γιατί εκφέρεσαι απρεπώς;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανδημία και ο φιλόσοφος
Μια έκτακτη ανάγκη όπως του κορονοϊού απαιτεί να σκεφτούμε τι σημαίνει η πανδημία για εμάς, να θέσουμε ερωτήσεις για τις βαθύτερες επιπτώσεις της στη ζωή μας και να σκεφτούμε τις συνέπειές της για το μέλλον.
Η πανδημία και ο φιλόσοφος

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας