• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    8°C 5.8°C / 10.1°C
    0 BF
    52%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    4°C 0.9°C / 6.0°C
    1 BF
    57%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.0°C / 10.1°C
    3 BF
    61%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    -1°C -1.1°C / -1.1°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    2°C 1.9°C / 1.9°C
    0 BF
    75%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 0.2°C / 5.0°C
    2 BF
    64%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    1°C 0.0°C / 1.4°C
    2 BF
    55%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    4°C 2.9°C / 9.6°C
    1 BF
    81%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 12.2°C / 14.8°C
    6 BF
    57%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.9°C / 2.9°C
    3 BF
    66%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    11°C 8.8°C / 13.5°C
    3 BF
    46%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    7°C 6.8°C / 6.8°C
    3 BF
    57%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    4 BF
    55%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.9°C / 4.5°C
    2 BF
    70%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    3°C 2.8°C / 4.5°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 8.8°C / 13.8°C
    2 BF
    63%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    8°C 6.0°C / 10.3°C
    1 BF
    70%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    3°C 2.7°C / 3.3°C
    0 BF
    63%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    4°C 1.0°C / 6.1°C
    1 BF
    64%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    2°C 1.8°C / 1.8°C
    2 BF
    83%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το συγγραφικό έπος

  • A-
  • A+

Αρθουρ Μίλερ (1915-2005). Ο σημαντικότερος Αμερικανός θεατρικός συγγραφέας, πεζογράφος, δοκιμιογράφος και λογοτέχνης του 20ού αιώνα.

Με το θεατρικό έργο του «Ο θάνατος του εμποράκου» χαράζει τη μεγάλη διαχωριστική γραμμή του κοινωνικού προβληματισμού. Το αμερικανικό αλλά και το παγκόσμιο θέατρο δεν θα είναι πια το ίδιο. Πολιτικός ακτιβιστής, σύμμαχος των δημοκρατικών, προοδευτικών και αριστερών ιδεών, πολέμιος του μακαρθισμού, καθιέρωσε τον όρο «κυνήγι μαγισσών».

Το 1987 καταθέτει την αυτοβιογραφία του («Timebends: A Life») που εμφανίζεται στα ελληνικά το 1988 («Στη δίνη του χρόνου») από τις εκδόσεις Καστανιώτη. Ενα ογκώδες πόνημα 550 σελίδων.

Εδώ θα επιχειρήσω σύντομο σχολιογραφικό διάλογο με αποσπάσματα από αυτό το βιβλίο. Προσφέρεται, γιατί είναι χαρακτηριστικές, δεκάδες χρόνια μετά, οι προεκτάσεις του, ως νοητικός χώρος, στην επικαιρότητα. Βεβαίως ζητώ την επιείκεια του αναγνώστη:

«Σε κάποια μακρινή γωνιά του νου μου ίσως να υπήρχε κάτι με πολιτική σημασία· την ατμόσφαιρα διαπερνούσε τότε η οσμή μιας νέας αμερικανικής αυτοκρατορίας –που γεννιόταν μόνο και μόνο επειδή, όπως είχα διαπιστώσει, η Ευρώπη πέθαινε ή είχε πεθάνει– κι εγώ επιζητούσα ν' αποθέσω μπροστά στους νέους αρχηγούς και στους τόσο αυτάρεσκους βασιλιάδες το πτώμα ενός πιστού τους» («Ο θάνατος του εμποράκου»). Σήμερα, το πτώμα ενός πιστού ή τα πτώματα πολλών πιστών μπροστά στους οικονομικούς και πολιτικούς αρχηγούς των φορολογικών παραδείσων, των offshore εταιρειών, που χλευάζουν τους «πιστούς» από τις πτωχευμένες γειτονιές.

Το θεατρικό αυτό έργο χαρακτηρίστηκε από τον αμερικανικό Τύπο «βόμβα στα θεμέλια του αμερικάνικου καπιταλισμού». Πάνω σε αυτό σημειώνει ο Μίλερ: «Ηλπιζα κι εγώ να είναι βόμβα, αν όχι στα θεμέλια του καπιταλισμού μας γενικά, τουλάχιστον στα θεμέλια αυτής της ψευδοζωής που πίστευε πως αγγίζει τα σύννεφα ανεβασμένη πάνω σ’ ένα ηλεκτρικό ψυγείο». Σήμερα, της ψευδοζωής των ψευδοπετυχημένων της γιγάντωσης του εγωκεντρισμού πάνω σ’ έναν υπολογιστή.

«Η συστολή και η διαστολή, ο εκριζοσπαστισμός και η επάνοδος στην επιφυλακτικότητα, τα ξεσπάσματα ιδεαλισμού και οι εξίσου γρήγορες επιστροφές στον σκεπτικισμό και την αποδοχή των πραγμάτων όπως είναι. Πόσες φορές η άνθηση των ιδανικών συντρίβεται με κυνισμό προτού προλάβει να ωριμάσει»; Σήμερα, ρωτάμε αντίστροφα, πότε από την επιφυλακτικότητα θα επανέλθουμε στον εκριζοσπαστισμό ή πότε μετά τον σκεπτικισμό και την αποδοχή των πραγμάτων όπως είναι, θα έχουμε ξεσπάσματα ιδεαλισμού και άνθηση των ιδανικών;

«Βρισκόμαστε στην καρδιά της Μεγάλης Οικονομικής Κρίσης, τότε που το να συλληφθείς προσπαθώντας να κερδίσεις ένα δολάριο δεν ήταν πια τόσο πλήρης εξευτελισμός όσο ήταν λίγο καιρό πριν... Τη μια στιγμή, έπρεπε όλοι να προσευχόμαστε για τον πρόεδρο Χούβερ (ο αντίπαλος του Ρούσβελτ από τη ρεπουμπλικανική Δεξιά) –έναν τίμιο κουάκερο, που στο κάτω κάτω ήταν και ο ίδιος θύμα της συμφοράς όπως και κάθε άλλος– ενώ, την άλλη στιγμή, ο τίμιος κουάκερος ήταν ένα κάθαρμα χωρίς καρδιά μέσα του, που έλεγε και ξανάλεγε πως η ευημερία μάς περίμενε στη γωνία του δρόμου, χωρίς να καταλαβαίνει πως ο κόσμος τρελαινόταν και πως αυτό γινόταν τώρα...

Στις αρχές του 1932, νιώσαμε τον άφατο φόβο πως θα μπορούσαμε να χάσουμε ακόμα και το “κοτέτσι” που είχαμε για σπίτι». Οπως θα μπορούσε μια μεγαλειώδης λογοτεχνική γραφή να περιγράψει και την κρίση των μνημονίων και της πανδημίας. Ενώ και σήμερα, κάποιοι υπόσχονται ευημερία που μας περιμένει στις γωνιές των δρόμων, μέχρις ότου μας εξοντώσει ο δημαγωγικός πολιτικός παραλογισμός τους.

«Πιστεύαμε ότι είχαμε ξεπεράσει τη στενοκεφαλιά, τις προκαταλήψεις, τον ρατσισμό και τον ανορθολογισμό, που φαίνονταν τότε να γνωρίζουν τον τελικό θρίαμβό τους, όπως προέκυπτε από το γιγάντωμα των φασιστικών και ναζιστικών κινημάτων... Ανάμεσα στ’ άλλα μπορούσες έτσι να καταπνίγεις κάθε αντίφαση που θα έριχνε την παραμικρή σκιά αμφιβολίας πάνω στον σοσιαλισμό ή ακόμα και πάνω στα δικά σου κίνητρα ή τη δική σου αξία». Και ιδού σήμερα, μετά τη συντριβή φασισμού και ναζισμού στα πεδία των μαχών και των ιδεών, η επανεμφάνισή τους στην πολιτική κονίστρα και στα προαύλια των σχολείων. Και ο συντηρητισμός ανέμελος περιμένει άραγε τι; Την κοινή αντιμετώπιση όταν κινδυνεύουν τα συμφέροντα;

«Από το 1918 πάντως και έπειτα, η ατμόσφαιρα στο σπίτι μας αρνιόταν ότι ο πόλεμος αποτελούσε την πνευματική ήττα που αποτελεί – και που έπρεπε να φαίνεται ότι αποτελεί». Και σήμερα, εμφανίζεται ως «πνευματική νίκη» η εξοπλιστική χρεοκοπία και μπροστά στην έντρομη κοινή γνώμη γίνεται λόγος στη Βουλή για τα «φέρετρα των ενόπλων με την ελληνική σημαία».

«Αλλά, όπως διδάσκει η ιστορία, η αντισταθμιστική δύναμη αντιμετώπισης της τυραννίας και των διωγμών (επομένως και της στενοκεφαλιάς, των προκαταλήψεων, του ρατσισμού και του ανορθολογισμού) μόνο ηθική μπορεί να είναι. Δυστυχώς». Εχει δίκιο και εδώ ο μεγάλος διανοητής ή όχι;

* ομότιμος καθηγητής, πρώην αντιπρύτανης του Πανεπιστημίου Αιγαίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Αγάπα το κελί σου. Ιστορίες φυλακής»
Το βιβλίο, χωρίς λυρισμούς και δράματα, χωρίς να έχει ανάγκη να βρει στηρίγματα σε σοκαριστικές περιγραφές βίας ή ευτελισμού, σε ξεναγεί στην κυριολεκτικά απάνθρωπη και απολύτως σουρεαλιστική καθημερινότητα...
«Αγάπα το κελί σου. Ιστορίες φυλακής»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο ηγέτης... Οδυσσέας
Η σκέψη ότι ο Ομηρος μας αφήνει το περιθώριο να μετρήσουμε τον Οδυσσέα και να κρίνουμε αν είναι ήρωας ή κάποιος που θέτει σε κίνδυνο τη ζωή των ανδρών του με τις πληροφορίες που επιλέγει να χρησιμοποιήσει για...
Ο ηγέτης... Οδυσσέας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι πέντε κεντρικές ιδέες στο έργο του Jürgen Habermas
Με αφορμή τα γενέθλια του Jürgen Habermas (σήμερα 18 Ιουνίου 2021 συμπληρώνει το 92ο έτος της ηλικίας του) και τη συμπλήρωση 40 ετών από τότε (έτος: 1981) που δημοσιεύθηκε το δίτομο έργο του με τον τίτλο...
Οι πέντε κεντρικές ιδέες στο έργο του Jürgen Habermas
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εξώδικο Ιωάν. Γιαννάκενα για το άρθρο «Ο δωσίλογος Δεμέστιχας και η εθνική μνήμη» του Δημ. Κουσουρή και η απάντηση
Εξώδικη Δήλωση-Οχληση-Διαμαρτυρία του κ. Ιωάννη Χρήστου Γιαννάκενα για κείμενο γνώμης του κ. Δημήτρη Κουσουρή που φιλοξενήθηκε στην εφημερίδα μας.
Εξώδικο Ιωάν. Γιαννάκενα για το άρθρο «Ο δωσίλογος Δεμέστιχας και η εθνική μνήμη» του Δημ. Κουσουρή και η απάντηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Κολοκοτρώνης στη... Λάρισα
Η αξιολόγηση του Βούλγαρη ότι ο «Μπολιβάρ» είναι το μεγαλύτερο σύγχρονο ποιητικό έργο τον έβαλε στον πειρασμό να αναλύσει το ποίημα πέρα από τα προφανή.
Ο Κολοκοτρώνης στη... Λάρισα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας