• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 25.6°C / 29.5°C
    4 BF
    47%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 23.6°C / 29.0°C
    2 BF
    46%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.5°C / 28.0°C
    2 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    1 BF
    63%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    4 BF
    36%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    26°C 23.0°C / 26.5°C
    2 BF
    42%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 19.4°C / 22.9°C
    2 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    21°C 20.7°C / 20.7°C
    2 BF
    46%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 24.8°C / 25.4°C
    3 BF
    71%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    3 BF
    67%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.6°C / 27.4°C
    3 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    4 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.0°C / 27.0°C
    3 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 24.9°C
    0 BF
    50%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    26°C 22.5°C / 27.3°C
    2 BF
    54%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 25.8°C / 26.6°C
    3 BF
    81%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.8°C / 28.8°C
    3 BF
    47%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 24.8°C
    3 BF
    40%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.7°C / 27.2°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 22.4°C / 22.4°C
    1 BF
    48%

Γύρω από το πώς και με ποια κριτήρια ορίζεται ο Ελληνας διεξήχθησαν σκληρές συγκρούσεις, διαμορφώθηκαν ιδεολογικά μέτωπα, αποκλείστηκαν ή και περιελήφθησαν «Ελληνες», ανάλογα με την πολιτική συγκυρία και τις πραγματικότητες κάθε εποχής

ΑΡΓΟΛΙΚΗ ΑΡΧΕΙΑΚΗ ΒΙΒΛΙΟΘΗΚΗ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ

Ελληνας δεν γεννιέσαι μόνο, γίνεσαι επίσης

  • A-
  • A+

Με κάποια χρόνια καθυστέρηση και με μια απόφαση του ΣτΕ να ρίχνει βαρύ τον ίσκιο της σε οποιαδήποτε νομοθετική πρωτοβουλία για την ιθαγένεια, ψηφίζεται στη Βουλή ένα από τα σημαντικότερα νομοσχέδια των τελευταίων δεκαετιών.

Αν δεν υπήρχε το ασφυκτικό κατεπείγον του παρόντος, με την υπό διαπραγμάτευση ασυμφωνία να μονοπωλεί το ενδιαφέρον κοινωνίας και μέσων ενημέρωσης, το νομοσχέδιο για την ιθαγένεια θα έπρεπε να αποτελέσει το κορυφαίο ζήτημα συζήτησης για την ανάδειξη της τεράστιας σημασίας του.

Πράγματι, το νομοσχέδιο συνιστά έναν από τους μεγάλους σταθμούς που σημαδεύουν τον ιστορικό χρόνο του ελληνικού κράτους, σταθμούς κατά τους οποίους διευρυνόταν η έννοια του όρου Ελληνας, προκειμένου να προσαρμοστεί στις νέες ιστορικές, κοινωνικές και πολιτικές πραγματικότητες.

Γύρω από το πώς και με ποια κριτήρια ορίζεται ο Ελληνας διεξήχθησαν σκληρές συγκρούσεις, διαμορφώθηκαν ιδεολογικά μέτωπα, αποκλείστηκαν ή και περιελήφθησαν «Ελληνες», ανάλογα με την πολιτική συγκυρία και τις πραγματικότητες κάθε εποχής.

Αν σήμερα είναι οι μετανάστες, κάποτε ήταν οι «ετερόχθονες», οι Μικρασιάτες πρόσφυγες, τέλος οι απάτριδες κομμουνιστές. Ολες αυτές οι περιπτώσεις, πολύ διαφορετικές μεταξύ τους και προϊόντα εντελώς διαφορετικών πραγματικοτήτων, δείχνουν ωστόσο κάτι κοινό: το ελληνικό έθνος δεν ορίστηκε άπαξ διά παντός με βάση το αίμα μόνο, όπως άλλωστε και το πολιτικό σώμα των Ελλήνων, αλλά με βάση τις ανάγκες που κάθε εποχή αναδείκνυε.

Στα πρώτα χρόνια, λοιπόν, μετά την ίδρυση του ελληνικού κράτους, η μάχη για το ποιος είναι Ελληνας ή όχι επικεντρώθηκε στην εντοπιότητα. Ο φόβος των ντόπιων για τη διεύρυνση του έθνους σε «ξένους», επομένως για το μοίρασμα της κοινωνικής/πολιτικής «πίτας», οδήγησε στη σύγκρουση που έμεινε γνωστή ως σύγκρουση ανάμεσα σε αυτόχθονες και ετερόχθονες.

Αυτή η δυσκολία για το ποιοι περιλαμβάνονται στους Ελληνες διήρκεσε αρκετά χρόνια, με τον όρο Ελληνας άλλοτε να διαστέλλεται άλλοτε να συστέλλεται ανάλογα με τις συνθήκες, και ανεξαρτήτως αίματος. Πολλοί «Ελληνες» (με ή χωρίς εισαγωγικά), κυρίως της Μικράς Ασίας, έμπαιναν και έβγαιναν από το εθνικό σώμα, ανάλογα με το τι τους υπαγόρευαν τα συμφέροντά τους στις διάφορες φάσεις που πέρναγαν οι ελληνοθωμανικές σχέσεις.

Η μεγάλη διεύρυνση, ωστόσο, του ελληνικού σώματος έγινε όταν ο Ελευθέριος Βενιζέλος παραχώρησε το δικαίωμα ψήφου στους Μικρασιάτες πρόσφυγες, διευρύνοντας έτσι το έθνος σε αυτούς τους «ξένους», πολλοί από τους οποίους δεν μίλαγαν ελληνικά, δεν είχαν ελληνική παιδεία, επομένως και συνείδηση. Για το δε αίμα τους, αυτό μόνο η θρησκεία διά της ιεράς οδού το πιστοποιούσε.

Ματαίως η εφημερίδα «Καθημερινή» διερρήγνυε τα ιμάτιά της ότι η ένταξη των «ξένων» (τους οποίους προέτρεπε με τον πηχυαίο τίτλο «Οίκαδε» να γυρίσουν στον τόπο τους) στο πολιτικό σώμα θα ήταν «ολετήρας για το έθνος». Τελικά, και παρά τις αντιδράσεις, οι πρόσφυγες έγιναν Ελληνες, μεταγγίζοντας στο ελληνικό έθνος ένα «ξένο αίμα» που ωφέλησε τους πάντες.

Υπήρξαν ωστόσο και σταθμοί στην ελληνική Ιστορία, στους οποίους το αίμα του έθνους έπρεπε να καθαρισθεί από τις μολύνσεις που είχε υποστεί. Ηταν η εποχή που Ελληνας γεννιόσουν, αλλά στην πορεία ξεγινόσουν διά πολιτικής απόφασης. Ενας μεγάλος αριθμός κομμουνιστών στερήθηκε –κι αυτό παρά τις αιματολογικές πιστοποιήσεις- την ιθαγένειά του για λόγους φρονήματος, επειδή οι «συνθήκες το απαιτούσαν».

Κανέναν από αυτούς τους αποσυνάγωγους δεν τους έσωσε το αίμα, και ήταν πολλοί, δεν ήταν λίγοι. Μόνο το 1974 οι στερημένοι την ιθαγένειά τους Ελληνες επανεντάχθηκαν στο ελληνικό έθνος, τότε που το ελληνικό κράτος αποφάσισε ότι Ελληνας είναι όποιος σέβεται τους δημοκρατικούς θεσμούς και τους νόμους του κράτους (ανεξαρτήτως ιδεολογίας), και ξαναδιεύρυνε έτσι τα όρια του έθνους.

Με το προς ψήφιση νομοσχέδιο το ελληνικό έθνος επανοριοθετείται σε σχέση με τις νέες πραγματικότητες που διαμορφώθηκαν στην Ελλάδα τα τελευταία 25 χρόνια. Ενας μεγάλος αριθμός «ξένων» ήρθε να «κατοικήσει εδώ και ν’ αγωνισθεί μαζί μας» (κατά τη διατύπωση των ελληνικών επαναστατικών Συνταγμάτων για το ποιος είναι Ελληνας).

Αυτοί οι «ξένοι» κατοικούν εδώ, πληρώνουν φόρους, σέβονται τους δημοκρατικούς θεσμούς και τους νόμους του κράτους, μεγαλώνουν τα παιδιά τους στο ίδιο πολιτισμικό-εκπαιδευτικό περιβάλλον που μεγαλώνουν και τα εξ αίματος Ελληνόπουλα, αλλά δεν είχαν μέχρι σήμερα το δικαίωμα να γίνουν Ελληνες. Ακόμα και τα παιδιά που μεγάλωσαν εδώ, αποφοίτησαν από το ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα, έπρεπε να είναι απάτριδες, επειδή είχαν λάθος αίμα, επομένως λόγω ιδεολογικών αγκυλώσεων της Πολιτείας.

Το νομοσχέδιο είναι από τα πιο εκσυγχρονιστικά και μεταρρυθμιστικά νομοσχέδια που έχουν ψηφιστεί τις τελευταίες δεκαετίες, έτσι όπως μόνο η Αριστερά μπορεί να δώσει ανθρώπινο περιεχόμενο στους όρους εκσυγχρονισμός και μεταρρύθμιση. Το να μην απονέμεται η ιθαγένεια στα παιδάκια που μπαίνουν στη σχολική ηλικία, όπως πρότεινε το «εκσυγχρονιστικό», «μεταρρυθμιστικό» Ποτάμι, θέτει τα όρια ανάμεσα σε αριστερό και μη αριστερό μεταρρυθμιστικό πρόγραμμα.

«Ελληνας και γεννιέσαι και γίνεσαι». Δημοκράτης Ελληνας όμως μόνο γίνεσαι. Και Ελληνες σαν τον Χρήστο Παππά και τους όμοιούς του μπορεί να είναι εξ αίματος Ελληνες, δημοκράτες Ελληνες όμως δεν θα γίνουν ποτέ.

* αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Αχαΐας

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κιμάς γαρίδας και... 1821
Για τα διακόσια χρόνια από το 1821 το μόνο εξεζητημένο έδεσμα που απόλαυσαν οι υψηλοί προσκεκλημένοι (και απόγονοι) των προστάτιδων δυνάμεων είναι ο κιμάς γαρίδας! Κατά τα άλλα, το μενού περιελάμβανε ταπεινά...
Κιμάς γαρίδας και... 1821
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο μπλανκιστής «Μπάιρον της Κρήτης»
Λίγοι γνωρίζουν ποιος ήταν ο Γκουστάβ Φλουράνς, ο Γάλλος επαναστάτης που πολέμησε στην Κρήτη του 1866 για την αποτίναξη του οθωμανικού ζυγού και την ένωση με την Ελλάδα. Ηρθε στα 1864 στην Αθήνα, μαζί με τον...
Ο μπλανκιστής «Μπάιρον της Κρήτης»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εικοσιένα: Η πάνω και η κάτω κλεφτουριά
Η ανεξαρτησία προέκυψε από πλήθος παραγόντων: προϊόν των πολεμικών επιτυχιών των Ελλήνων (κυρίως από το 1821 έως το 1824), του ρομαντισμού και των φιλελλήνων, του ανταγωνισμού των Μεγάλων Δυνάμεων κ.ά. Το...
Εικοσιένα: Η πάνω και η κάτω κλεφτουριά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αναζητώντας την παράδοση
Είναι δύσκολο, το ξέρω, να δεχτούμε ότι η παράδοση δεν είναι η επανάληψη ή ο εκθειασμός του παρελθόντος. Η παράδοση είναι μετάδοση και μετατροπή. Η παράδοση είναι η συνειδητοποίηση του περάσματος από το...
Αναζητώντας την παράδοση
ΑΠΟΨΕΙΣ
1922-2022: Η Μακρόνησος των προσφύγων
Η βιωμένη ιστορική μνήμη του πολιτισμού και της Παιδείας ενός τόπου, ενός μαρτυρικού τόπου... Και μαζί και οι αμαρτίες ή ενοχές αυτού του τόπου.
1922-2022: Η Μακρόνησος των προσφύγων
ΑΠΟΨΕΙΣ
55 χρόνια μετά: Μνήμες από την εκπαίδευση επί Χούντας
Πρώτο μέλημα της δικτατορίας ήταν να επιβάλει «σιδερένιο» έλεγχο μέσω εγκάθετων διοικήσεων σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης, ξεκινώντας από τις διώξεις των «μιασμάτων», «μη νομιμοφρόνων» και υπόπτων για...
55 χρόνια μετά: Μνήμες από την εκπαίδευση επί Χούντας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας