• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 4.5°C / 6.9°C
    1 BF
    45%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    7°C 5.3°C / 8.2°C
    1 BF
    40%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.3°C / 10.4°C
    1 BF
    28%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    9°C 8.9°C / 8.9°C
    2 BF
    27%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    5°C 4.1°C / 4.9°C
    2 BF
    42%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 4.7°C / 7.6°C
    1 BF
    46%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    2°C 2.4°C / 4.0°C
    4 BF
    35%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    9°C 7.9°C / 9.6°C
    1 BF
    25%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    7°C 4.9°C / 8.2°C
    5 BF
    70%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 4.9°C / 4.9°C
    3 BF
    45%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.6°C / 8.4°C
    5 BF
    46%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 2.9°C / 5.7°C
    2 BF
    56%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    11°C 8.9°C / 10.9°C
    0 BF
    43%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.5°C
    0 BF
    26%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    6°C 6.2°C / 8.9°C
    1 BF
    53%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    8°C 6.8°C / 8.2°C
    2 BF
    40%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    5°C 3.2°C / 7.0°C
    3 BF
    33%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    4°C 3.8°C / 6.0°C
    2 BF
    42%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    7°C 5.4°C / 8.3°C
    2 BF
    44%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    49%
EUROKINISSI/ ΣΤΕΛΙΟΣ ΜΙΣΙΝΑΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πανεπιστημιακοί στον «τόπο» τους…

  • A-
  • A+

Τι συνεπάγεται η ασκούμενη από τη Νέα Δημοκρατία πολιτική για την τριτοβάθμια εκπαίδευση; Το περίγραμμα του Πανεπιστημίου ως εκπαιδευτικού και ερευνητικού θεσμού, ιδιαίτερα ως πεδίου (ανα)παραγωγής της επιστημονικής γνώσης και με συγκεκριμένους όρους ως προς την ανάδειξή της σε «δημόσιο» αγαθό, δεν παραμένει και στις μέρες μας αυτονόητα ακέραιο.

Με τις συνολικές πιέσεις ιδιωτικοποίησης που δέχεται και ασκεί η Ευρωπαϊκή Ενωση, στο πλαίσιο του διεθνούς καταμερισμού που υφίσταται η αντίθεση κεφαλαίου και εργασίας, στοιχειοθετούνται ήδη ευκρινώς ορισμένες τάσεις που, αν επικρατήσουν, θα αναδιατάξουν τη φυσιογνωμία του «δημόσιου» Πανεπιστημίου. Μνημονεύω τις κυριότερες που εξακολουθούν να ωθούν στη μετατροπή των «Universitas» σε «Multiversitas» με κάποιες εξαιρέσεις και «διαλείμματα»:

  • α. πολυεπίπεδη διαίρεση των σπουδών (ανά δύο προπτυχιακοί και μεταπτυχιακοί κύκλοι)·
  • β. επομένως προγράμματα σπουδών πολλαπλών ταχυτήτων, διαφοροποιημένης διάρκειας και στους κόλπους μιας ενοποιημένης τριτοβάθμιας εκπαίδευσης·
  • γ. όξυνση της διελκυστίνδας ανάμεσα στην «παιδεία» και την «κατάρτιση» με κριτήριο την αρχή της «αποτελεσματικότητας»·
  • δ. γενίκευση των πολυμέσων και της τηλεκπαίδευσης·
  • ε. μονόπλευρη σχέση των γνωστικών αντικειμένων και της σύστοιχης θεσμοποιημένης κατανομής τους με τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας·
  • στ. μετάθεση του φοιτητικού πληθυσμού από τη θέση των φορέων δικαιώματος πανεπιστημιακής παιδείας στη ζήτηση μέσω οικονομικής ευχέρειας πληρωμής διδάκτρων·
  • ζ. διερεύνηση του χρόνου έναρξης και ιδίως ολοκλήρωσης των σπουδών με την είσοδο στη διά βίου εκπαίδευση, την οποία καθιστά ευχερή η επαγγελματική αξιοποίηση του υπό διάθεση χρόνου·
  • η. εναγκαλισμός της ακαδημαϊκής έρευνας από τον κερδώο Ερμή και τις υπαγορεύσεις του·
  • θ. γενίκευση των συνθηκών «ανταγωνισμού» στο σύνολο του διδακτικού και ερευνητικού έργου που προσφέρουν τα επιμέρους Τμήματα και «αξιολόγηση» των Πανεπιστημίων·
  • ι. απίσχναση του αναστοχαστικού ρόλου των πανεπιστημιακών·
  • ια. υπερεθνικά πρότυπα, στο πλαίσιο των οδηγιών της Ευρωπαϊκής Ενωσης που εξειδικεύει η γραφειοκρατία των Βρυξελλών ως «πνευματική τεχνολογία» καθοδήγησης της έρευνας καθώς και του τρόπου οργάνωσης των προπτυχιακών και των μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών.

Θέση αιχμής (και όχι στάση οπισθοφυλακής) είναι ότι η πανεπιστημιακή παιδεία αποτελεί αδιαπραγμάτευτο δημόσιο αγαθό που προσφέρεται, σύμφωνα με την επιταγή του Συντάγματος, δωρεάν. Συνακόλουθα, η αυτοτέλεια του Πανεπιστημίου κατανοείται ως λειτουργική, εκπαιδευτική και ερευνητική αυτονομία που αποκρούει τόσο τις κρατικές πιέσεις όσο και τις διεμβολές που πολλαπλασιάζει ο κερδώος Ερμής της αγοράς. Είναι επίσης αναγκαίο το Πανεπιστήμιο να διατηρήσει και να διευρύνει την ιδιοσυστασία του ως πνευματικό ίδρυμα, στους κόλπους του οποίου θα (ανα)παράγεται η γνώση με τρόπο (αυτο)κριτικό χωρίς να εξαντλείται στον στενό ορίζοντα της επαγγελματικής κατάρτισης, έτσι ώστε να «συντείνει στη διαμόρφωση υπεύθυνων ανθρώπων με επιστημονική, κοινωνική, πολιτιστική και πολιτική συνείδηση» (Ν. 1268, άρθρο 1, παρ. 2ιι).

Επιπλέον, τι θα υπογράμμιζα; Αν τον αριθμό των εισακτέων τον όριζε η ζήτηση, τότε θα ήταν περιττές οι εξετάσεις. Αν, αντίθετα, τον ορίζει το κράτος, τότε δεν πρόκειται να καταργηθούν οι «πανελλήνιες» ή «πανελλαδικές» εξετάσεις. Αν υποτεθεί ότι θα συνέβαινε κάτι τέτοιο, θα μπορούσε κανείς να προσδοκά την αυτοδυναμία της Μέσης Εκπαίδευσης (την οποία δεν γνωρίζουμε επαρκώς) ως ξεχωριστής εκπαιδευτικής βαθμίδας και όχι ως «εισοφάγου» προς το Πανεπιστήμιο. Σε κάθε περίπτωση η «έκρηξη» του αριθμού των φοιτητών/τριών υπήρξε τόσο μεγάλη, κατά τις τελευταίες δεκαετίες, που δεν θα γνωρίσει νέα κοινωνική ώθηση υποτετραπλασιασμού αυτού του μεγέθους.

Μήπως εκτοξεύεται και σήμερα ομοιοβαρής «εισοδισμός»; Ακουσα με τ’ αυτιά μου τον πρόεδρο του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία να υπόσχεται την κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής. Διάβασα επίσης (Ν. Φίλης, «Η Εφημερίδα των Συντακτών», 25-26.9.2021) ότι η Ελάχιστη Βάση Εισαγωγής αποτελεί «αστειότητες και υποκρισίες». Και επιπλέον στη φιλοκυβερνητική αρθρογραφία ότι σχεδιάζεται στα Τμήματα που δεινοπάθησαν ως προς τον αριθμό των εισακτέων η εισαγωγή «σε αυτά να γίνεται πιθανότατα εκτός Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής» ή και «απλώς με “εκπτώσεις”» («Το Βήμα», 26.9.2021).

Επίσης έχουν ξεκινήσει μαθητικές και φοιτητικές κινητοποιήσεις με σημείο αιχμής την κατάργηση της Ελάχιστης Βάσης Εισαγωγής («Εφημερίδα των Συντακτών», 29.9.2021). Και όμως να προβάλλεται ότι «λύση δεν είναι η κατάργηση της βάσης και η επαναφορά του προηγούμενου συστήματος με τα προβλήματά του. Χρειάζεται μια σοβαρή μελέτη αναδιοργάνωσης της εκπαίδευσης («Το Βήμα», 19.9.2021). Δηλαδή, ό,τι ο συντάκτης αυτού του κειμένου προτείνει τον Αύγουστο του 2007 για την απόσυρση βιβλίου της ΣΤ' Δημοτικού: «Οι υπεύθυνες πολιτικές δυνάμεις θα πρέπει να σεβαστούν τη λύση που δόθηκε και η κατάσταση πρέπει να εκτονωθεί» (βλ. Ιστορικών και φιλοσόφων έλεγχος, 2007, 123)…

 * oμότιμος καθηγητής Κοινωνικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας του Παν/μίου Ιωαννίνων

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Περί διδακτορικών σπουδών
Οι διδάκτορες κρίνονται με αυστηρά ποσοτικά και ποιοτικά κριτήρια σε όλη τη διάρκεια του επιστημονικού τους βίου.
Περί διδακτορικών σπουδών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παιδεία και άσυλο
Η νέα κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα καταργήσει το πανεπιστημιακό άσυλο για να καταπολεμήσει τη βία και ανομία στα Πανεπιστήμια. Η παραπάνω δήλωση είναι προβληματική για συγκεκριμένους λόγους.
Παιδεία και άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
Με βάση τις τελευταίες εξαγγελίες του υπουργού Παιδείας, αναπτύσσεται ο προβληματισμός σχετικά με το μέλλον των πανελλαδικών εξετάσεων και το σύστημα που θα τις αντικαταστήσει. Κανείς φυσικά δεν αναφέρεται...
Πανελλαδικές εξετάσεις - Μια ματιά από μακριά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
Τα Πανεπιστήμια, εκτός από ορισμένες εποχές που λειτουργούσαν ως παροχή Γνώσης σε καθορισμένη κατεύθυνση, όπως π.χ. στο Βυζάντιο, το οποίο δεν διακρινόταν καθόλου για την πρόοδό του στις επιστήμες, ήταν χώροι...
Η ατέρμων και αναποτελεσματική συζήτηση για το «Πανεπιστημιακό Ασυλο»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ψιλά γράμματα για παρουσιαστές
«Εκτός από κάποιες εξαιρέσεις, τα ελληνικά πανεπιστήμια δεν έχουν καλές θέσεις στις διεθνείς κατατάξεις. Δεν πάνε καθόλου καλά» είπε ο Νίκος Χατζηνικολάου, αναμασώντας τη γνωστή καραμέλα περί κατατάξεων και...
Ψιλά γράμματα για παρουσιαστές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι τρεις σωματοφύλακες ή δεσμοφύλακες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;
Οι πολιτικές και οικονομικές ελίτ είχαν πάντα σημαντικό ρόλο στη λειτουργία των πανεπιστημίων. Το πρώτο παράδειγμα το έδωσε ο αυτοκράτορας Φρειδερίκος Α΄ που το 1158 παρείχε προνόμια στο Πανεπιστήμιο της...
Οι τρεις σωματοφύλακες ή δεσμοφύλακες της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας