• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.8°C / 19.2°C
    3 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    4 BF
    72%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.0°C / 17.0°C
    3 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    1 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    5 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 17.0°C
    2 BF
    88%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    1 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    3 BF
    97%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    5 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 16.9°C / 18.9°C
    4 BF
    63%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.4°C
    3 BF
    77%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.6°C / 17.6°C
    5 BF
    69%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    4 BF
    89%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    14°C 13.9°C / 14.5°C
    2 BF
    88%
  • Λαμία
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    14°C 14.5°C / 14.5°C
    2 BF
    96%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 16.8°C / 20.8°C
    1 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.0°C / 19.4°C
    3 BF
    75%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    88%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 13.7°C / 17.7°C
    2 BF
    83%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    2 BF
    98%
ΜΑΡΙΟΣ ΒΑΛΑΣΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Για την πρόσφατη επιτυχή διεκδίκηση των διανομέων

  • A-
  • A+
Ενώ το ευέλικτο ωράριο και η σχετική αυτονομία προσφέρουν την (ψευδ-)αίσθηση ότι μπορεί κάποιος να είναι «αφεντικό του εαυτού του», οι καθημερινές εργασιακές απαιτήσεις επιβάλλουν μια όχι και τόσο ανεξάρτητη σχέση απασχόλησης.

Τι είναι αυτό που κάνει μια διεκδίκηση εργαζομένων ξεχωριστή και επιτυχημένη; Μήπως το δίκαιο των αιτημάτων της; Ισως η δυναμική της εξέλιξη; Αναμφίβολα η επιτυχής έκβασή της και οι παρακαταθήκες που θέτει για το μέλλον. Ποιος ο ρόλος, όμως, της γεωγραφικής διάστασης των δράσεων των εργαζομένων; Υπό την πίεση των αλυσιδωτών αντιδράσεων και των μεγάλων απεργιακών κινητοποιήσεων, μία από τις μεγαλύτερες πλατφόρμες διανομής φαγητού οδηγήθηκε πρόσφατα σε υποχώρηση, μετατρέποντας σε αορίστου χρόνου 2.000 συμβάσεις, εκεί που σχεδίαζε να σπρώξει στο καθεστώς του «συνεργάτη» (freelancer) 115 εργαζόμενους.

Στηριζόμενοι τόσο στη διεθνή βιβλιογραφία όσο και στο υλικό μιας εν εξελίξει έρευνας1 (έναρξη Ιούλιος 2021) για τις συνθήκες εργασίας-διαβίωσης εργαζόμενων διανομέων στη Wolt και την e-Food, προσπαθούμε να αναδείξουμε κάποιες βασικές -συχνά αγνοημένες- διαστάσεις της σημασίας του χώρου για τη δράση των εργαζομένων στη σύγχρονη ελληνική πραγματικότητα, σε συνάρτηση με την παγκόσμια δυναμική της «οικονομίας της πλατφόρμας».

Την τελευταία δεκαετία έχουν επεκταθεί σε παγκόσμια κλίμακα οι επιχειρήσεις ηλεκτρονικής πλατφόρμας που λειτουργούν ως τεχνολογικοί-επιχειρηματικοί μεσάζοντες διακίνησης προϊόντων και υπηρεσιών, μεταξύ διαδικτυακά συνδεδεμένων ανθρώπων και τόπων. Τα μοντέλα απασχόλησης που χρησιμοποιεί η οικονομία πλατφόρμας προωθούν, κατά κανόνα, την ευελικτοποίηση. «Συνεργάτες» απασχολούμενοι, βασιζόμενοι στις δεξιότητές τους αλλά ενίοτε και στα δικά τους μέσα παραγωγής (π.χ. δίκυκλα, υπολογιστές), συνάπτουν με τις εταιρείες κατ’ απαίτηση βραχυπρόθεσμες επαγγελματικές σχέσεις, αποσυνδεδεμένες από τον γεωγραφικό χώρο. Ωστόσο, παρότι πολλά στάδια εκτελούνται ψηφιακά, ένα σημαντικό μέρος της παραγωγικής διαδικασίας απαιτεί μαζική και εδαφικοποιημένη εργασία.

Με άλλα λόγια, για χιλιάδες ενέργειες που ξεκινούν στον διαδικτυακό χώρο, απαιτούνται άλλες τόσες που πρέπει να διεκπεραιώνουν οι εργαζόμενοι στους δρόμους των πόλεων, συχνά με επισφαλείς όρους. Οι χιλιάδες, πλέον, διανομείς, και στην Ελλάδα, γνωρίζουν πολύ καλά πως από τα χέρια τους περνάει ένα από τα πλέον κρίσιμα στάδια, η τελική παράδοση. Στη βάση αυτή, έχοντας παράλληλα γνώση της παγκόσμιας δυναμικής του κλάδου τους, αναπτύσσουν αυθόρμητες ή συνειδητές δράσεις για να βελτιώσουν συλλογικά τις συνθήκες εργασίας και ζωής τους, βγαίνοντας από την αφάνεια στην οποία παραμένουν πολλά άλλα «αναγκαία» επαγγέλματα χαμηλής ειδίκευσης. Το ίδιο έκαναν με επιτυχία και στην Ελλάδα.

Η μαζικοποίηση της απασχόλησης στις δύο μεγάλες πλατφόρμες της χώρας, που μέσα σε λίγα χρόνια κατάφεραν να απασχολούν περισσότερους από 5.000 εργαζόμενους, είναι απότοκο των επιπτώσεων των διαδοχικών οικονομικών κρίσεων. Ειδικά με την πανδημία Covid-19, η σύναψη σύμβασης διανομέα με κάποια από τις εν λόγω επιχειρήσεις, που πρόσφεραν θέσεις εργασίας ανεξαρτήτως προσόντων, εμπειρίας, φύλου και εθνικότητας, υπήρξε μια διέξοδος για πολλούς άνεργους ή επισφαλώς εργαζόμενους.

Κάπως έτσι, οι «last-mile-workers» της καθημερινότητάς μας πολλαπλασιάστηκαν, αντάλλαξαν εμπειρίες, απέκτησαν συνείδηση της προσφοράς τους και άρχισαν να μιλούν για τις ανάγκες τους. Η μαζικότητα της αντίδρασης αντανακλά τη δυναμική συσπείρωσης -αντλώντας από την πολυετή σταθερή δράση της Συνέλευσης Βάσης Εργαζομένων Οδηγών Δικύκλου (ΣΒΕΟΔ)- του ετερόκλητου αλλά πολυπληθούς κλάδου, γύρω από τη διεκδίκηση καλύτερων όρων απασχόλησης, κόντρα στις τάσεις εξατομίκευσης με τη μορφή freelancing. Εξαιρετικά σημαντικό ρόλο στην επιτυχή έκβαση της διεκδίκησης έπαιξε ο συνδυασμός της δυναμικής κινητοποίησης σε διαφορετικούς τόπους με το εκτεταμένο ψηφιακό μποϊκοτάζ -ή μπαράζ αρνητικών αξιολογήσεων- που αναπτύχθηκε από τους ίδιους τους καταναλωτές, κάτι που άσκησε επιπλέον πιέσεις στην εταιρεία.

Επιπλέον, σημαντικό παράγοντα αποτέλεσε η βαθιά γνώση των τοπικών συνθηκών. Πράγματι, οι διανομείς δεν είναι κλεισμένοι στους τοίχους ενός εργοστασίου. Αντίθετα, κυκλοφορούν καθημερινά στους δρόμους, αλληλεπιδρούν και συνεπώς έχουν καλή γνώση των διαφορετικών στρατηγικών απασχόλησης ανά τόπο. Τα παραπάνω επιβεβαιώνονται από τα πρώτα ευρήματα των σε βάθος συνεντεύξεών μας με περισσότερους από 30 διανομείς στην Αττική.

Το μοντέλο των «αυτοαπασχολούμενων συνεργατών» που εξαρχής προέκρινε η φινλανδική πολυεθνική χαρακτηρίζεται από τους ίδιους τους εργαζόμενους ως μια «συνθήκη εκμετάλλευσης», η οποία όμως αποτελεί διέξοδο δεδομένης της δυσχερούς κοινωνικο-οικονομικής κατάστασης στην περιοχή τους. Στον αντίποδα, οι εργαζόμενοι στην e-Food απολάμβαναν μια κάπως «ευνοϊκότερη σχέση εργασίας στον χώρο», έστω μέσα από τις τρίμηνες συμβάσεις μισθωτής εργασίας.

Πρέπει να σημειωθεί πως είναι λίγοι (1 στους 15) εκείνοι που επιλέγουν συνειδητά να είναι «συνεργάτες», καθώς ενώ το ευέλικτο ωράριο και η σχετική αυτονομία προσφέρουν την (ψευδ-)αίσθηση ότι μπορεί κάποιος να είναι «αφεντικό του εαυτού του», οι καθημερινές εργασιακές απαιτήσεις επιβάλλουν μια όχι και τόσο ανεξάρτητη σχέση απασχόλησης.

Συνολικά, η νίκη των διανομέων αναδεικνύει τη σημασία των συλλογικών δράσεων που, αντλώντας από τη σωστά σχεδιασμένη αξιοποίηση της δυναμικής του χώρου (γεωγραφικού και ψηφιακού), και την άσκηση πίεσης στους αδύναμους κρίκους των παραγωγικών αλυσίδων σε συγκεκριμένους τόπους, καθιστούν ορατές, και ενίοτε νικηφόρες, τις διεκδικήσεις στους «καινοτόμους» κλάδους της οικονομίας.

Τα μαθήματα που μπορούν να λάβουν οι εργαζόμενοι ή οι «συνεργάτες» των υπόλοιπων κλάδων είναι πολλά, δεδομένου ότι η διεθνής συγκυρία, οι κυρίαρχες πολιτικές επιλογές και το νομοθετικό πλαίσιο (βλ. νόμο 4808/2021 και προγενέστερους) εξακολουθούν να ευνοούν την επισφαλή εργασία.

1. Η έρευνα εντάσσεται στο πλαίσιο των δραστηριοτήτων της ομάδας για τη Γεωγραφία της Εργασίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου, και της διδακτορικής διατριβής της πρώτης γράφουσας στο πλαίσιο του ερευνητικού έργου YOUTHShare.

 

* Υπ. διδάκτωρ και μέλος της Ερευνητικής Ομάδας Γεωγραφίας της Εργασίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου
**Αν. καθηγητής Γεωγραφίας της Εργασίας, Πανεπιστήμιο Αιγαίου

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το τοπίο της εργασίας στην οικονομία πλατφόρμας
Η ανάπτυξη μέρους της οικονομίας πλατφόρμας ως τμήματος της άτυπης και σκιώδους οικονομίας, σε συνδυασμό με το γενικότερα δυσμενές εργασιακό τοπίο στην Ελλάδα, καθιστά τους εργαζόμενους σε αυτήν επισφαλείς και...
Το τοπίο της εργασίας στην οικονομία πλατφόρμας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μην περιμένουμε την επόμενη κρίση για να θωρακιστούμε
Ενα σημαντικό μάθημα από την κρίση του COVID-19 είναι ότι η ικανότητα της κυβέρνησης να διαχειρίζεται ελλείμματα δεν περιορίζεται μόνο σε περιόδους κρίσης. Κι αυτό είναι ένα μάθημα που πρέπει να πάρει επίσης η...
Μην περιμένουμε την επόμενη κρίση για να θωρακιστούμε
ΑΠΟΨΕΙΣ
Παιχνίδι και εργασία
Στην εργασία ο άνθρωπος εκδηλώνει την ικανότητα και την εμπειρία του, μετατρέπει το περιβάλλον του από αμέτοχο σε οικείο, καθορίζοντας σημαντικές κοινωνικές σχέσεις με τους όμοιούς του.
Παιχνίδι και εργασία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μια μεγάλη στιγμή της ελληνικής εργατικής τάξης
Η επιτυχία της κινητοποίησης των διανομέων φαγητού πριν από λίγες μέρες είναι πιθανό πως θα καταγραφεί μελλοντικά ως ένα από τα σημαντικότερα πολιτικο-κοινωνικά γεγονότα των τελευταίων δεκαετιών.
Μια μεγάλη στιγμή της ελληνικής εργατικής τάξης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι μας λένε τα εργασιακά, κοινωνικά και πολιτισμικά δίκτυα;
Στον πόλεμο του καπιταλισμού των πλατφορμών και του μοντέλου δεξιάς διακυβέρνησης, αυτός ο νέος τρόπος δράσης και αντίδρασης, με ό,τι περιλαμβάνει και συμπυκνώνει, έχει να παίξει καθοριστικό ρόλο τόσο για την...
Τι μας λένε τα εργασιακά, κοινωνικά και πολιτισμικά δίκτυα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοκκίνισαν οι δρόμοι από διανομείς της efood
«Kοκκίνισε» η Αθήνα χθες το μεσημέρι, στη μεγαλειώδη απεργιακή μοτοπορεία των ταχυδιανομέων της eFood, στο πλαίσιο της προειδοποιητικής τετράωρης στάσης εργασίας με βασικά αιτήματα τη μόνιμη και σταθερή...
Κοκκίνισαν οι δρόμοι από διανομείς της efood

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας