• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 11.3°C / 14.4°C
    1 BF
    90%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 7.0°C / 13.6°C
    2 BF
    87%
  • Πάτρα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.0°C / 13.0°C
    3 BF
    74%
  • Ιωάννινα
    Ψιχάλες μικρής έντασης
    8°C 7.9°C / 8.1°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    3 BF
    94%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 6.3°C / 11.9°C
    1 BF
    94%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    5°C 4.0°C / 6.8°C
    4 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.6°C / 12.4°C
    1 BF
    82%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 10.5°C / 17.0°C
    5 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.9°C / 12.9°C
    2 BF
    94%
  • Ερμούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.2°C / 14.1°C
    3 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 11.8°C / 13.6°C
    4 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    0 BF
    93%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 10.5°C / 12.9°C
    0 BF
    82%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.0°C / 11.2°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.4°C / 17.8°C
    1 BF
    74%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 11.5°C / 14.6°C
    0 BF
    87%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    13°C 12.3°C / 13.8°C
    2 BF
    89%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 7.1°C / 13.7°C
    3 BF
    88%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    6°C 5.8°C / 5.8°C
    2 BF
    93%

Προτομή του Ομήρου

Οδύσσεια, ραψωδία σ`: Πιο αχαμνό απ`τον άνθρωπο, πλάσμα στη γη δεν έχει

  • A-
  • A+

Κείμενο.

Έφτασε στο ανάκτορο ο Ίρος ο ζητιάνος κι αμέσως καταπιάστηκε να διώξει τον Οδυσσέα γιατί πολύ φοβήθηκε μη χάσει τα πρωτεία, της ζητιανιάς που είχε αυτός, σε όλη την Ιθάκη. « Άντε να φύγεις από δω γεροπαραλυμένε να μη σε σύρω έξω εγώ τραβώντας σε απ` τα πόδια.». Είπε ο Ίρος και ευθύς ορμάει στον Οδυσσέα κι ένιωθε σίγουρος πολύ πως ήταν του χεριού του.

Ο φθονερός Αντίνοος τον τσακωμό χαιρόταν και οι Μνηστήρες κύκλωσαν τους δυο φτωχούς επαίτες που απέναντι στεκότανε έτοιμοι ν` αρπαχτούνε. Ο Αντίνοος τους πρότεινε ο νικητής να πάρει ένα ψητό ολόκληρο να φάει να χορτάσει. Ο Οδυσσέας μίλησε και είπε στους Μνηστήρες: « Αφέντες γέρος είμαι εγώ και ταλαιπωρημένος πως γίνεται να κτυπηθώ μ` ένα νεώτερο μου; αλλά η πείνα με κινεί εγώ να προσπαθήσω. Μνηστήρες θέλω από σας όρκο βαρύ μεγάλο, στον Δία εσείς να δώσετε, πως δεν θα με κτυπάτε, την ώρα που θα μάχομαι τον Ίρο να νικήσω.

Πράγματι ορκιστήκανε πως έτσι αυτοί θα πράξουν όπως ο γέρος κουρελής επαίτης τους ζητούσε. Ο Οδυσσέας μάζεψε κι έδεσε τα κουρέλια και φάνηκε ένα δυνατό γεροδεμένο σώμα που κι αθλητές θα ζήλευαν. Πλησίασε κι η Αθηνά και μ` ένα άγγιγμα της με δύναμη τον γέμισε με θάρρος και κουράγιο. Όλοι οι Μνηστήρες θαύμασαν τον άντρα τον γενναίο που σαν θεός φαινότανε απέναντι στον Ίρο.

Αυτός ο δόλιος ένιωσε τρόμο μες στην καρδιά του και φόβος τον κυρίεψε για τον αντίπαλο του. Ο Οδυσσέας σκέφτηκε πως μ` ένα χτύπημα του, αμέσως θα τον σκότωνε κι ας ήτανε πιο νέος. Όμως το ξανασκέφτηκε κι είπε μην τον σκοτώσει αλλά μ` ένα χτύπημα χάμω να τον ξαπλώσει και να τον σύρει στην αυλή τραβώντας απ` το πόδι. Στα χέρια πιάστηκαν αυτοί κι ο Ίρος προλαβαίνει και τον κτυπάει δόλια στον δεξιό του ώμο.

Ο Οδυσσέας ο τρανός μ` ένα κτύπημα του εκεί στη ρίζα του αυτιού τα κόκκαλα του σπάει κι ο τόπος αίμα γέμισε που τρέχει από το στόμα. Έπεσε κάτω σαν σακί ο δύσμοιρος ο Ίρος κι ο Οδυσσέας στη στιγμή τραβώντας απ` το πόδι τον έβγαλε έξω στην αυλή και έφτασε στον φράχτη κι εκεί καλά τον στέριωσε, την πλάτη του ακουμπώντας, στον περιφράχτη της αυλής. Στον Οδυσσέα πρόσφεραν κρέας ψητό, και άρτους δυό του έδωσε ο Αμφίνομος να φάει, και έκανε και πρόποση για χάρη του ζητιάνου που τον αγώνα κέρδισε με τόση μαεστρία. «Χαίρε πατέρα γέροντα, καλά στερνά να έχεις και άλλες πλέον συμφορές εσένα να μη βρούνε».

«Αμφίνομε, μου φαίνεσαι με γνώση προικισμένος κι έχω ακούσει έπαινους να λεν για το γονιό σου, δίκαιος δείχνεις και εσύ και του κυρού σου μοιάζεις. Να ξέρεις πως σ` αυτή η γη ο πιο ισχνός ο κρίκος είν` ωιμέ ο άνθρωπος. Κανείς το άδικο ποτέ δεν πρέπει να θελήσει και ταπεινά να χαίρεται όσα οι θεοί προσφέρουν. Σε συμβουλεύω Αμφίνομε να πας στο σπιτικό σου γιατί συντόμως θα φανεί ο θείος Οδυσσέας κι όλοι εδώ οι φίλοι σου φρικτό θα έχουν τέλος για όλα τα παράνομα, που πράξαν στο παλάτι».

Όλα τα είπε ήρεμα ο θεϊκός Δυσσέας κι αμέσως στάλαξε κρασί, χοή στους αθανάτους, ήπιε κατόπιν και αυτός απ` το χρυσό ποτήρι κι έπειτα εις τ` Αμφίνομου το έδωσε το χέρι, χοή να κάνει και αυτός, στους αθανάτους όλους. Η Αθηνά προέτρεψε την θεία Πηνελόπη μπρος στους Μνηστήρες να φανεί τον πόθο τους ν` ανάψει. Με θεϊκή παρέμβαση η Αθηνά Παλλάδα την Πηνελόπη άλλαξε και την μεταμορφώνει να φαίνεται πιο λαμπερή, πιο φωτεινή στην όψη, άσπρη, χιονάτη, ελκυστική, πανέμορφη και νέα. Να δείχνει βεργολυγερή και πρώτο μπόι να` χει. Με άρωμα ουράνιο την έχρισε που μόνο, η Αφροδίτη η θεά του έρωτα διαθέτει. Θαμπώθηκαν και έλιωσαν σαν έφηβοι οι Μνηστήρες όταν την αντικρίσανε μ` αυτό το θείο κάλλος.

Αγέρωχη στεκότανε και έλαμπε σαν ήλιος και είχε δύο νεαρές δεξά της και ζερβά της που πιο πολύ τονίζανε την θεϊκή της χάρη. Η Πηνελόπη μίλησε στο γιο της και του είπε: « Γιατί παιδί μου δυνατό κι άξιο παλληκάρι ανέχτηκες αυτοί οι άθλιοι Μνηστήρες τον ξένο να χτυπήσουνε στο ίδιο μας το σπίτι;». « Μάνα μου ένας είμαι εγώ, κι αυτοί εκατό και βάλε, τρόπο δεν είχα εγώ αυτούς να αντιμετωπίσω.». Τότε έτσι ο Ευρύμαχος στην Πηνελόπη είπε: « Ω! Πηνελόπη σεβαστή καμία δε σε φτάνει σε χάρη και σε ομορφιά, σ` ανάστημα, σε γνώση». « Ευρύμαχε τη χάρη μου, την ομορφιά μου όλη, την χαντακώσαν οι θεοί σαν έφυγε ο Οδυσσέας, και πάνε χρόνια είκοσι κι αυτός ακόμα λείπει. Στην Τροία όταν έφυγε μου είπε αν δεν γυρίσει, εγώ να ξαναπαντρευτώ αφού `μαι τόσο νέα. Και να! που εσείς αδιάντροπα πιέζετε εμένα, να σμίξω μ` έναν από σας, και γάμο να τελέσω. Μια μέρα θα `ρθει άχαρη να με αλώσει ο γάμος»

Ο ξένος, γέρος κουρελής που ο Οδυσσέας ήταν, χαιρόταν για το ταίρι του την όμορφη γυναίκα που άφοβα και συνετά μιλούσε στους Μνηστήρες.

Ο Αντίνοος ο μισητός και πονηρός Μνηστήρας πήρε το λόγο θαρρετά και είπε για το γάμο: « Δέξου πρώτα τα δώρα μας ω! θεϊκή γυναίκα, απ` όλους που είμαστε εδώ και εσένα λαχταρούμε ομόκλινη να σ` έχουμε και να γενείς γυναίκα αυτού που εσύ επιθυμείς για άντρα σου να έχεις. Διάλεξε εσύ για σύζυγο αυτόν που σου ταιριάζει και μια βασιλική ζωή μπορεί να σου προσφέρει».

Όλοι οι Μνηστήρες έφεραν τα δώρα τους να δώσουν στην Πηνελόπη και αυτή έναν τους να επιλέξει. Μεγάλο και περικαλλή πέπλον πεποικιλμένο δώρισε ο Αντίνοος, ο πρώτος των Μνηστήρων. Ο πέπλος είχε δώδεκα πανέμορφες περόνες που ήτανε όλες τους χρυσές με σκαλιστά στολίδια. Μια αλυσίδα ολόχρυση δώρισε ο Ευρυμάχος με ήλεκτρον που έλαμπε σαν φωτοδότης ήλιος.

Δυο σκουλαρίκια όμορφα, κομψά, χαριτωμένα ο Ευρυμέδων έφερε δώρο στην Πηνελόπη. Ο Πείσανδρος ο βασιλιάς ένα κολιέ δωρίζει, λαμπρό στολίδι του λαιμού με τέχνη καμωμένο. Όλοι οι Μνηστήρες έφεραν τα πιο σπουδαία δώρα κι η Πηνελόπη έφυγε για το διαμέρισμα της στα πιο ψηλά πατώματα του παλατιού που ζούσε. Οι κοπελιές του παλατιού κουβάλησαν τα δώρα στον χώρο της βασίλισσας της θεϊκής γυναίκας. Χορό, τραγούδι άρχισαν οι αφελείς Μνηστήρες κι έτσι η ώρα πέρασε και έφτασε το βράδυ. Καλοπιωμένοι ήτανε και καλοχορτασμένοι και το τραγούδι χόρτασαν και ήθελαν αστεία και γέλια και πειράγματα. Πειράζει ο Ευρύμαχος τον τρωϊκό Οδυσσέα τάχα του δίνει μια δουλειά να κάνει στα χωράφια να πάψει πια τη ζητιανιά την πείνα να γλυτώσει. Δεν τη φοβάμαι τη δουλειά όσο σκληρή και να `ναι του απαντά ο Οδυσσεύς ο πορθητής της Τροίας. Μη με γελάς Ευρύμαχε και μη με περιπαίζεις.

Αν παραβγούμε εμείς οι δυό να ξέρεις πως θα χάσεις κι ας είσαι νεαρότατος κι εγώ ηλικιωμένος. Ευρύμαχε υπερφίαλε και αναιδή Μνηστήρα αν τώρα με φωνάζανε σε πόλεμο να πάω αμέσως εγώ θα `τρεχα πρώτη γραμμή να πάω με δυο κοντάρια αιχμηρά μ` ασπίδα και με κράνος. Και μη νομίσεις νεαρέ πως είσαι παλληκάρι γιατί αν φτάσει ο Οδυσσεύς δε θα μπορείς να φύγεις κι οι πόρτες τούτες οι φαρδιές για σένα θα στενέψουν. Λύσσαξε ο Ευρύμαχος μ` αυτά τα λόγια που `πε ο γέρο, ξένος, κουρελής που είναι ο Οδυσσέας.

« Σκύλε ζητιάνε, κουρελή που βρήκες τόσο θάρρος αλλά και θράσος περισσό να μου μιλήσεις έτσι;» Αρπάζει τότε ενά σκαμνί τον ξένο να κτυπήσει κι ο Οδυσσεύς φυλάχτηκε δίπλα στον Αμφινόμο και κατά λάθος το σκαμνί τραυμάτισε εκείνον κι όχι τον ξένο κουρελή. Χολώθηκαν και θύμωσαν οι φθονεροί Μνηστήρες που τους χαλά το γλέντι τους ένας θρασύς επαίτης. Την τάξη αποκατέστησε ο θείος Τηλεμάχος μαζί με τον Αμφίνομο και όλοι ησυχάσαν, ήτανε και πολύ αργά και πήγανε για ύπνο αφού για λίγο ήπιανε απ` το καλό κρασί τους.

Περίληψη

Ο Οδυσσέας αγνώριστος, μεταμορφωμένος από την Αθηνά σε γέρο κουρελή ζητιάνο, βρίσκεται στο ανάκτορο να δει και να μελετήσει από κοντά τους θρασείς Μνηστήρες που ξοδεύουν, χωρίς δισταγμό, την περιουσία του και παρενοχλούν την πιστή Πηνελόπη. Εμφανίζεται και άλλος ζητιάνος, ο Ίρος. Αγανακτεί με την παρουσία του Οδυσσέα, γιατί δεν θέλει να χάσει τα πρωτεία της επαιτείας και επίσης δεν θέλει ανταγωνιστή στη ζητιανιά του. Ο Ίρος προκλητικά καλεί τον Οδυσσέα σε πάλη αλλά ο συνετός Οδυσσέας προσπαθεί να αποφύγει μια τέτοια εξέλιξη. Οι Μνηστήρες, θέλοντας να διασκεδάσουν, κάνουν κύκλο γύρω τους και τους προτρέπουν να έλθουν σε συμπλοκή. Ο Οδυσσέας σκέφτεται πως με ένα μόνο χτύπημα μπορεί να ρίξει κάτω νεκρό τον Ίρο αλλά αποφασίζει πως θα ήταν πιο συνετό να τον τραυματίσει χωρίς να του πάρει τη ζωή και αυτό γίνεται στο τέλος. Ο Οδυσσέας είναι ανίκητος και έχει αθλητικό παράστημα και καρδιά μαχητή. Η Πηνελόπη, με προτροπή της Αθηνάς, εμφανίζεται απαστράπτουσα στους Μνηστήρες που θαμπώνονται από την χάρη και την ομορφιά της. Ο Αντίνοος, ο πρώτος των Μνηστήρων, προτείνει να φέρουν τα δώρα και τα χαρίσματα όλοι οι Μνηστήρες και η Πηνελόπη με ηρεμία να επιλέξει έναν από αυτούς.

Οι Μνηστήρες φέρνουν τα πλούσια και πολύτιμα δώρα τους και η Πηνελόπη αποσύρεται στα ιδιαίτερα διαμερίσματα της. Η ραψωδία τελειώνει με τη διαμάχη του Οδυσσέα με τον Μνηστήρα Ευρύμαχο. Ο Τηλέμαχος επιβάλλει την τάξη.

Σχόλια

-Φλύαρος σαν καμινεύτρα γριά.

- ἀγορεύει, γρηῒ καμινοῖ ἶσος

Ο Ίρος, ο ζητιάνος, αποκαλεί τον Οδυσσέα, που είναι αγνώριστος μεταμορφωμένος σε ζητιάνο, φλύαρο σαν γριά που φροντίζει καμίνι. Οι έμπειρες αυτές καμινείς, που προστάτευε η θεά Αθηνά, είχαν άφθονο χρόνο από την ώρα που «έκλεινε» μέχρι την ώρα που «άνοιγε» το καμίνι, για να μιλούν μεταξύ τους.

-Πλάσμα από τον άνθρωπο πιο αχαμνό δεν έχει.

-οὐδὲν ἀκιδνότερον γαῖα τρέφει ἀνθρώποιο
πάντων, ὅσσα τε γαῖαν ἔπι πνείει τε καὶ ἕρπει. σ`, 130-131.

Πλάσμα κανένα από τον άνθρωπο πιο αχαμνό δεν είναι
άλλο στη γη, απ΄ όλα όσα πάνω της σέρνονται κι αναπνέουν.

-Σκλάβοι του πόθου.

-τῶν δ' αὐτοῦ λύτο γούνατ', ἔρῳ δ' ἄρα θυμὸν ἔθελχθεν,
πάντες δ' ἠρήσαντο παραὶ λεχέεσσι κλιθῆναι. σ`,212-213.

Τα γόνατά τους λύθηκαν πλαντάξανε από πόθο,

κι όλοι λαχταρούσανε μαζί της να πλαγιάσουν.

-Άνοιξη.

ὥρῃ ἐν εἰαρινῇ, ὅτε τ' ἤματα μακρὰ πέλονται,σ`, 368.

 Την άνοιξη που 'ναι μεγάλη η μέρα.
-Αυτές οι πόρτες οι φαρδιές μπροστά σου θα στενέψουν.

εἰ δ' Ὀδυσεὺς ἔλθοι καὶ ἵκοιτ' ἐς πατρίδα γαῖαν,
αἶψά κέ τοι τὰ θύρετρα, καὶ εὐρέα περ μάλ' ἐόντα,
φεύγοντι στείνοιτο διὲκ προθύροιο θύραζε.» σ`, 385-387.

Μα αν γυρίσει κάποτε ο Οδυσσεύς στη χώρα

Αυτές οι πόρτες οι φαρδιές μπροστά σου θα στενέψουν

Την ώρα που θα τσακιστείς να βγεις έξω στο δρόμο. ελεύθ. μτφρ.

Έργο της ζωγράφου Δάφνης Αγγελίδου

1*. Αρχιτέκτων. Ιστορικός Αρχιτεκτονικής. Ιστορικός Τέχνης.

2*. Στην ταλαντούχα φίλη ζωγράφο Δάφνη Αγγελίδου, καθηγήτρια της Ανωτάτης Σχολής Καλών Τεχνών. Η έκθεση με τίτλο «Γεωγραφία της νύχτας» εγκαινιάζεται στις 7 Οκτωβρίου ώρα 13.00 – 22.00 και θα διαρκέσει μέχρι τις 6 Νοεμβρίου.2021.

 

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδύσσεια, ραψωδία ω`. Η πιστή Πηνελόπη και η άπιστη Κλυταιμνήστρα
Ο Ερμής ο ψυχοπομπός , οδηγεί τις ψυχές των Μνηστήρων στο Άδη. Συναντούν τις ψυχές του Αχιλλέα, του Αγαμέμνονα, του Πατρόκλου, του Αίαντα και άλλων. Ο Αχιλλέας συνομιλεί με τον Αγαμέμνονα.
Οδύσσεια, ραψωδία ω`. Η πιστή Πηνελόπη και η άπιστη Κλυταιμνήστρα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδύσσεια, ραψωδία φ`
«Βουκόλε και χοιροβοσκέ εάν οι θεοί θελήσουν και έλθει ο αφέντης σας ο θείος Οδυσσέας εσείς θα του συνδράμετε ή θα τον αρνηθείτε: Μιλήστε μου ελεύθερα, τι η καρδιά σας θέλει».
Οδύσσεια, ραψωδία φ`
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οδύσσεια, ραψωδία υ`. Το αίμα πάντα πίσω του και άλλο αίμα φέρνει
Σαν χάραξε στον ουρανό η ρόδινη αυγούλα ξύπνησε ο πολύπαθος, πολύτροπος Οδυσσέας και άκουσε το σπαραγμό και θρήνο της κυράς του. Σα μοιρολόι ήτανε, για την κακή της μοίρα, που χάθηκε ο άντρας της και άλλον...
Οδύσσεια, ραψωδία υ`. Το αίμα πάντα πίσω του και άλλο αίμα φέρνει

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας