• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.6°C / 14.0°C
    1 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Σποραδικές νεφώσεις
    6°C 4.8°C / 8.8°C
    4 BF
    67%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 10.9°C / 12.3°C
    5 BF
    77%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 6.9°C / 7.5°C
    3 BF
    81%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.1°C / 7.9°C
    2 BF
    76%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.4°C / 4.5°C
    5 BF
    70%
  • Αγρίνιο
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.2°C / 11.6°C
    3 BF
    89%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 9.9°C / 13.7°C
    2 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    12°C 10.9°C / 11.9°C
    5 BF
    87%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.8°C / 16.3°C
    3 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 10.1°C / 12.6°C
    5 BF
    77%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    6 BF
    63%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 9.9°C
    3 BF
    76%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 12.3°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 12.7°C / 13.8°C
    1 BF
    84%
  • Χαλκίδα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.8°C / 14.2°C
    0 BF
    66%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 7.7°C / 9.3°C
    2 BF
    96%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    7°C 4.8°C / 8.9°C
    2 BF
    74%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    3°C 2.8°C / 2.8°C
    2 BF
    90%
EUROKINISSI / ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΕΜΠΑΠΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ομοιομορφία του πολιτισμού

  • A-
  • A+

Οποιος επισκέπτεται, σε οποιαδήποτε πόλη του κόσμου, ένα μουσείο προϊστορίας (ή το τμήμα προϊστορίας ενός μουσείου), παρατηρώντας τα πετραδάκια της παλαιολιθικής εποχής, αναρωτιέται αν αυτά τα πετραδάκια είχαν υποστεί επεξεργασία ή λαξεύτηκαν από τον χρόνο και τη φύση: πάντως ανάμεσα στα αντικείμενα του παλαιολιθικού και του νεολιθικού πολιτισμού σε διάφορα μέρη του κόσμου, δεν μπορούμε να παρατηρήσουμε ευδιάκριτες διαφορές: σ’ αυτές τις πρωτόγονες φάσεις οι άνθρωποι επεξεργάζονταν όλοι την πέτρα με τον ίδιο περίπου τρόπο, με μια ομοιομορφία σχεδόν κοντά στη φυσιολογική ζωή.

Το ίδιο ισχύει, σε μικρότερο βαθμό, και για την εποχή του χαλκού και τις αρχές της εποχής του σιδήρου. Πολιτισμοί, θρησκείες, φολκλόρ με τον καιρό διαφοροποιούνται όλο και περισσότερο: μόνο η δημιουργία μεγάλων αυτοκρατοριών, όπως εκείνες του Μεγάλου Αλεξάνδρου, των Ρωμαίων αυτοκρατόρων, τα ισλαμικά βασίλεια, ευνόησε μια κάποια πολιτισμική ομοιομορφία: την περίοδο της ρωμαϊκής κυριαρχίας, από τη Μικρά Ασία μέχρι την Ισπανία, βρίσκαμε παντού τα ίδια σκεύη, τους ίδιους βωμούς για τους ίδιους θεούς.

Στην εποχή μας διανύουμε μια φάση ενοποίησης και ομοιομορφίας: σε κάθε μέρος του κόσμου βρίσκουμε αυτοκίνητα, ψυγεία, τηλεοράσεις. Η ομοιομορφία δεν υπήρξε πάντα αρνητική: για παράδειγμα, η ρωμαϊκή αυτοκρατορία διέδωσε τον ελληνικό πολιτισμό, που υπήρξε μια τεράστια ζύμωση για τη σκέψη, τη λογοτεχνία, τις τέχνες. Γενικά όμως η εξάλειψή της, ακόμη και βίαιη, είναι αρνητική: για τον πολιτισμό η διαφορετικότητα είναι πλούτος. Ο πλούτος του πολιτισμού μεγάλωσε από τις αμοιβαίες επαφές και τα αμοιβαία κίνητρα: μια ζωντανή κυκλοφορία που, για αιώνες, δεν απάλειψε τις διαφορές, και αναφέρομαι στην Ευρώπη διαιρεμένη σε έθνη και κράτη. Δεν θεωρώ αναγκαία την εξάλειψη των διαφορετικών πολιτισμών που, αντίθετα, πρέπει να διατηρήσουμε αναλλοίωτους.

Είναι γνωστό ότι τα τελευταία χρόνια ο πολιτισμός διαδόθηκε στις μάζες, αλλά ταυτόχρονα απλοποιήθηκε: στη διάδοσή του δίνουν μια σημαντική ώθηση τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, αλλά αυτά, αντί να ξυπνούν και να κεντρίζουν την κριτική συνείδηση, την υπνωτίζουν∙ οι αποδέκτες συμμετέχουν παθητικά: είναι μια απλοποίηση, αλλά, όπως το ενενήντα τοις εκατό των απλοποιήσεων, είναι απόλυτα αληθινή. Η επικοινωνία με τις μάζες καταλήγει, σχεδόν πάντα, να ανταποκρίνεται στις ανάγκες διασκέδασης και γούστου: να προσαρμόζεται στο πολιτισμικό επίπεδό τους: μια καρικατούρα της αρχής που επικαλούνταν οι μαοϊκοί: «στην υπηρεσία του λαού»!

Ολα αυτά είναι μοιραία; Οχι βέβαια, αντίθετα πιστεύω ότι τα χρόνια που έρχονται θα πρέπει να κάνουμε πολύ περισσότερα για να προσφέρουμε στον κόσμο μια ελάχιστη κριτική συνείδηση. Μια καλύτερη πολιτική, ηθική και αισθητική διαπαιδαγώγηση.

* ομότιμος καθηγητής ΑΠΘ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κουλτούρα και κοινωνικές αλλαγές
Η συμβίωση νέων κοινωνικών και πολιτικών στοιχείων με παλιές πνευματικές φόρμες δεν αποτελεί ένα τυχαίο και πολύπλοκο προσάρτημα: πρέπει να υπάρχει ένας λόγος που το απαιτεί ή το καθιστά δυνατό: αυτός ο λόγος...
Κουλτούρα και κοινωνικές αλλαγές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπάρχει ελληνικός Διαφωτισμός;
«Διαφωτιστής» είναι εκείνος που ανάγει την ιστορία σε «έκτη αίσθηση» του όντος, χωρίς ωστόσο να απαρνείται την αξιακή «κανονιστικότητα» που την ξεπερνά. Πρόκειται λοιπόν για τον «οντολόγο της ιστορίας».
Υπάρχει ελληνικός Διαφωτισμός;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα ορφανά των συμφερόντων
Με βάση τις παγκόσμιες κρίσεις του 21ου αιώνα –και όχι τις παλιές, ιστορικές– ο κόσμος θα έπρεπε να ήταν προετοιμασμένος με λειτουργικά συστήματα πρωτοβάθμιας υγείας παντού με αίσθημα κοινωνικής δικαιοσύνης.
Τα ορφανά των συμφερόντων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα τείχη πέφτουν ή όχι (ακόμη);
Το Τείχος του Βερολίνου έπεσε, αλλά πολλά τείχη σηκώνονται παραμένοντας ταυτόχρονα αόρατα. Και αυτά τα νέα τείχη σηκώνονται κατά τύχη (;) με τη βοήθεια εκατοντάδων στερεοτύπων στο μυαλό, στον νου πολλών...
Τα τείχη πέφτουν ή όχι (ακόμη);
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρέος της γενιάς μας
Πάντα θεωρούσα κοινοτοπίες τις ηθικολογίες περί νέας γενιάς χρεοκοπημένων αξιών, μειωμένης αγωνιστικότητας και ήσσονος πολιτιστικής αντίληψης.
Το χρέος της γενιάς μας
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Αδώνιδος κήποι»;
Σήμερα εκτός από τις «μοντέρνες» μορφές χειραγώγησης της «κοινής γνώμης» συνυφαίνονται με πρακτικές «νεοφασισμού» και κινήσεις «αντι-εμβολιαστών».
«Αδώνιδος κήποι»;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας