• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 10.9°C / 15.8°C
    1 BF
    81%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 10.1°C / 14.0°C
    1 BF
    86%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    13°C 10.0°C / 15.1°C
    2 BF
    73%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 7.9°C
    0 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    8°C 7.9°C / 8.5°C
    2 BF
    93%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    10°C 9.0°C / 13.3°C
    1 BF
    82%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    6°C 5.4°C / 7.3°C
    2 BF
    93%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.6°C / 14.6°C
    1 BF
    78%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.4°C / 18.8°C
    4 BF
    68%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    15°C 12.9°C / 14.9°C
    2 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 18.5°C
    5 BF
    67%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.9°C / 15.6°C
    3 BF
    62%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.3°C / 18.3°C
    1 BF
    69%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    8°C 7.9°C / 8.5°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    11°C 8.5°C / 10.6°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    19°C 14.8°C / 19.3°C
    2 BF
    68%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.3°C / 16.0°C
    2 BF
    78%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 11.0°C / 14.9°C
    2 BF
    75%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 9.3°C / 14.0°C
    2 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.8°C / 5.8°C
    0 BF
    90%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μερικές βασικές έννοιες της οικονομίας

  • A-
  • A+

Στις μέρες μας, παρατηρούμε πως έχουμε δυο μορφές καπιταλισμού, τον βιομηχανικό (industrial) και τον χρηματοπιστωτικό. Η πρώτη μορφή άνθησε κυρίως κατά τον περασμένο αιώνα, ενώ σήμερα φαίνεται να είναι κυρίαρχη η χρηματιστικοποιημένη του μορφή (financialized capitalism). Οι διαφορές τους είναι αρκετές, αλλά βασίζονται κυρίως στη μορφή της πραγμάτωσής τους. Στον βιομηχανικό καπιταλισμό το χρήμα (Χ) επενδύεται σε κεφάλαιο (Κ), το οποίο μετασχηματίζεται μέσω της εργασίας, της εμπειρίας και των αναγκαίων πρώτων υλών και της τεχνογνωσίας σε εμπόρευμα (Ε), το οποίο κυκλοφορεί και προωθείται στην αγορά προς πώληση και εφόσον πωληθεί σε τιμή ανώτερη από το αρχικό επενδυμένο κεφάλαιο αποφέρει κέρδος (Κέρδος) με τη μορφή κεφαλαίου (Χ΄). Συνοπτικά, έχουμε Χ→Κ→Χ΄, ή ευρύτερα Χ→Κ→[Ε]→(Κέρδος)→Χ΄.

Αυτή η μορφή παραγωγής κέρδους από τον μετασχηματισμό του επενδυμένου κεφαλαίου ισχύει, με βάση την κατάλληλη μορφή που λαμβάνει στην εκάστοτε πολιτική, οικονομική, κοινωνική, ιστορική, γεωγραφική συγκυρία, τα λίγα τελευταία χιλιάδες χρόνια, και αποτελεί αυτό που ονομάζουν οι κλασικοί οικονομολόγοι (μέχρι και τον Μαρξ) βιομηχανικό καπιταλισμό. Η πραγμάτωσή του προϋποθέτει μια σειρά και ένα σύνολο προϋποθέσεων και διαδικασιών, που οπωσδήποτε απαιτούν χρόνο, την τήρηση συγκεκριμένων διαδικασιών και σειράς διευθετήσεων και εμπειριών, ώστε να προκύψει τελικά κέρδος.

Ας μην ξεχνάμε ότι η κυρίαρχη, η ακροτελεύτια προτεραιότητα στην κοινωνική οργάνωση του καπιταλισμού είναι η παραγωγή (παράλληλα με τη συσσώρευση) κέρδους. Η νέα μορφή του είναι αυτή της χρηματιστικοποίησης, όπου απαλείφονται οι ενδιάμεσοι όροι και η παραπάνω σχέση μετασχηματίζεται σε Χ→Χ΄, δηλαδή παραγωγή νέου χρήματος (τηρώντας δηλαδή το Χ΄) από νέο δανεισμό (δηλαδή νέο χρέος) και χρήμα, χωρίς να υφίσταται (απολύτως) καμία επένδυση με την παραδοσιακή της μορφή. Αυτό δηλαδή που ονομάζουμε αεριτζίδικο χρήμα, που σχηματίζεται μέσω των τραπεζικών παραγώγων, των σκουπιδο-ομολόγων (Junk bonds) και σειράς άλλων ευφάνταστων «νέων» τραπεζικών «εφευρέσεων», όπως λ.χ. οι εγγυημένες αποδόσεις χρέους (τα CDO’s) κ.ά., διαμορφώνοντας ένα γνώριμο τοπίο, όπως με το οικονομικό «άρμεγμα» όχι μόνο καλόπιστων δανειστών, αλλά και ολόκληρων χωρών όπως η δική μας και η Αργεντινή, αλλά και πλήθους άλλων χωρών (1). Και αυτή αποτελεί τη σημερινή μορφή διαμάχης ανάμεσα στη Δύση και στην Κίνα, δηλαδή η διαμάχη ανάμεσα στον βιομηχανικό και στον χρηματιστικοποιημένο καπιταλισμό. Οχι διαμάχη χωρών, αλλά συστημάτων.

(1) Ιδιαίτερα διαφωτιστικά, λύνοντας πλήθη αποριών, είναι τα βίντεο του οικονομολόγου Michael Hudson, που μπορούν να βρεθούν και να μελετηθούν λεπτομερειακά στο you tube –βλέπε Global Financial Empire 1, Global Financial Empire 2, και Global Financial Empire 3

* ομότιμος καθηγητής Τμήματος ΕΜΜΕ Πανεπιστημίου Αθηνών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα ενημέρωσης
Ο Νόαμ Τσόμσκι, διακεκριμένος μελετητής στο πεδίο των γλωσσολογικών σπουδών, αναδείχτηκε και σε έναν ριζοσπάστη διανοούμενο από τους πιο έγκριτους των ΗΠΑ.
Ο Νόαμ Τσόμσκι και τα μέσα ενημέρωσης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το μοιραίο δίδυμο καπιταλισμού και τεχνοεπιστήμης
Μπορεί για ορισμένους ο επικυρίαρχος σήμερα καπιταλισμός να μη φαντάζει και τόσο απειλητικός ή και να θεωρείται ότι θα μπορούσε ακόμη και να ανατραπεί. Ωστόσο, αυτό που ίσως φαίνεται να αγνοούμε είναι η...
Το μοιραίο δίδυμο καπιταλισμού και τεχνοεπιστήμης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η νέα παγκόσμια αναταραχή
Ενόσω η παγκοσμιοποίηση προϋποθέτει την κατάλυση κάθε κοινωνικής συνοχής, το αναπόφευκτο αποτέλεσμα θα είναι η γενικευμένη αστάθεια σε όλα τα μήκη και πλάτη της υφηλίου. Στην υπόθεση του παγκοσμιοποιημένου...
Η νέα παγκόσμια αναταραχή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινωνικό κράτος και αποδιάρθρωση της Ευρώπης
Ιστορικά το κοινωνικό κράτος στην Ευρώπη δημιουργήθηκε ως θεσμός, μεταξύ των άλλων, άμβλυνσης, με τη χορήγηση παροχών σε είδος και σε χρήμα, των ανισοτήτων που προκαλούνται από τις συνθήκες αναπαραγωγής της...
Κοινωνικό κράτος και αποδιάρθρωση της Ευρώπης
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η απατηλή λάμψη της Κεντροαριστεράς
Τα τελευταία τουλάχιστον είκοσι χρόνια, η παγκόσμια οικονομία προσδιορίζεται κυρίαρχα από το μοντέλο του οικονομικού φιλελευθερισμού. Αυτό, πολύ γενικά, σημαίνει ότι ως υποκείμενο της οικονομικής...
Η απατηλή λάμψη της Κεντροαριστεράς
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
Η συνύπαρξη της ανταλλακτικής αλλά και της εμπορευματικής λειτουργίας του χρήματος είναι δεδομένη από την εποχή κατά την οποία το ανθρώπινο οικονομικό σύστημα οργανώθηκε και λειτουργεί κατά τον καπιταλιστικό...
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας