• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 22.4°C / 26.8°C
    1 BF
    54%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.6°C / 24.3°C
    0 BF
    59%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 21.2°C / 25.4°C
    2 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 20.3°C
    2 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    3 BF
    68%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 19.0°C / 24.0°C
    2 BF
    68%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 17.3°C / 20.4°C
    1 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 22.9°C
    1 BF
    73%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 22.8°C / 24.4°C
    4 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 20.9°C
    1 BF
    73%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.9°C / 25.8°C
    2 BF
    72%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.6°C / 22.9°C
    2 BF
    68%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 22.9°C / 22.9°C
    2 BF
    73%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 22.5°C / 23.9°C
    0 BF
    46%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 22.2°C / 22.5°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    23°C 22.8°C / 23.2°C
    3 BF
    60%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    26°C 23.2°C / 27.0°C
    0 BF
    43%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.3°C
    2 BF
    78%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 20.2°C / 24.7°C
    2 BF
    60%
  • Καστοριά
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    1 BF
    46%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πώς λύνονται τα παγκόσμια προβλήματα;

  • A-
  • A+
Μια απάντηση στον Νίκο Μουζέλη

Σε κείμενό του που δημοσιεύθηκε προσφάτως («Τα Νέα», 21 και 22 Αυγούστου 2021) με τον τίτλο «Πανδημίες και εξοπλισμοί» ο Νίκος Μουζέλης διατυπώνει μια ρηξικέλευθη πρόταση για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί αποτελεσματικά η πανδημία. Αφού επισημαίνει ότι η διαχείρισή της μέχρι σήμερα έχει οδηγήσει ολόκληρη την ανθρωπότητα σε αποκαρδιωτικά αποτελέσματα, προτείνει να αναλάβουν αυτό το πολιτικό έργο (την αντιμετώπιση της πανδημίας) από κοινού οι τρεις υπερδυνάμεις στη διεθνή σκηνή, δηλαδή οι ΗΠΑ, Ρωσία και Κίνα. Τονίζει επιπροσθέτως ότι διάφοροι πολιτικοί σχηματισμοί όπως οι G7 ή G20 ή και άλλοι διεθνείς οργανισμοί δεν διαθέτουν το απαραίτητο εξουσιαστικό κύρος ή τις πρακτικές της πολιτικής κυριαρχίας για να επιβάλουν την αρμόζουσα λύση. Στην Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία διατηρεί καλές σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα, απονέμει τον ρόλο του διαμεσολαβητή σ’ αυτή την ολιστική προσπάθεια επίλυσης του προβλήματος.

Πιστεύω ότι με τη σύντομη αυτή ανασυγκρότηση της θέσης του Μουζέλη δεν προδίδω τη σκέψη του. Και επιπλέον τονίζω ότι συμφωνώ με τη μέθοδο που προτείνει για να αντιμετωπιστεί η κρίση της πανδημίας σε παγκόσμιο επίπεδο, ωστόσο ανακύπτουν τρία μείζονα πολιτικά ζητήματα, τα οποία θέλω να συζητήσω μαζί του και εννοείται και με τους αναγνώστες.

Το πρώτο ζήτημα σχετίζεται με την ίδια την πολιτική δομή και υπόσταση των τριών υπερδυνάμεων, οι οποίες πράγματι έχουν εμπλακεί όχι μόνο σε μια κούρσα εξοπλισμών, αλλά σ’ έναν θανάσιμο ανταγωνισμό εξόντωσης του αντιπάλου και επικράτησης της μίας και μοναδικής υπερδύναμης. Το ερώτημα δηλαδή είναι το εξής: Με ποιον τρόπο οι τρεις υπερδυνάμεις θα πεισθούν να εγκαταλείψουν το συγκρουσιακό και ανταγωνιστικό πνεύμα συνύπαρξής τους και θα αναλάβουν μια πρωτοβουλία οιονεί «παγκόσμιου κράτους»; Γιατί τελικά περί αυτού πρόκειται. Ο Μουζέλης θεωρεί ότι η πρότασή του είναι ρεαλιστική και όχι ουτοπική στον βαθμό που γράφει επί λέξει: «Η προτεινόμενη λύση είναι αμοιβαία επωφελής (win-win): κανένας από τους τρεις παγκόσμιους παίκτες δεν θα βγει χαμένος. Η ισορροπία τρόμου δεν θα αλλάξει». Και συνεχίζει, αυτό που θα κερδίσουν και οι τρεις είναι το ότι θα τους αναγνωριστεί από τη διεθνή κοινότητα ότι παράγουν αυτό που ο Bourdieu ονομάζει «πολιτισμικό κεφάλαιο».

Ολοι όσοι σκεπτόμαστε για τα παγκόσμια πράγματα με κριτικό πνεύμα δεν έχουμε καμία αντίρρηση στην προτεινόμενη λύση, αλλά έχουμε επιφυλάξεις στη μέθοδο υλοποίησης και εφαρμογής της. Και εδώ ανακύπτει το δεύτερο ερώτημα: Προτείνει άραγε ο Μουζέλης τη δημιουργία μιας νέας πολιτικής υποκειμενικότητας, η οποία θα σκέπτεται συνεργατικά και στο πλαίσιο της συνεννόησης και της συναίνεσης για τις τρεις υπερδυνάμεις, οι οποίες συγκρούονται για την κυριαρχία επί του κόσμου; Με απλά λόγια υποστηρίζω ότι η πολιτική κυριαρχία (Herrschaft) είναι βασικό στοιχείο της δομής τους. Αραγε πώς μπορεί να συγκροτηθεί μια πλανητική πολιτική οντότητα όπως είναι αυτή που προτείνει ο Μουζέλης σ’ έναν κόσμο συγκρούσεων και ανταγωνισμών; Εάν καταλαβαίνω σωστά, τότε ο Μουζέλης δεν μιλάει για ένα νέο πολιτικό υποκείμενο, αλλά για μια πραγματιστική μέθοδο την οποία μπορούν να υιοθετήσουν οι τρεις υπερδυνάμεις ως διακριτά πολιτικά υποκείμενα, προκειμένου να επιλύσουν το πρόβλημα της πανδημίας, αλλά και όλα τα προβλήματα που ονομάζονται τελικά παγκόσμια, όπως μεταξύ άλλων είναι η κλιματική αλλαγή, η μετανάστευση, οι κοινωνικές ανισότητες κ.ά.

Το τρίτο ζήτημα που θέτει προς συζήτηση η πρόταση του Μουζέλη έχει να κάνει με τους μηχανισμούς λήψης των πολιτικών αποφάσεων και τον ρόλο της δημοκρατίας σ’ αυτές. Πουθενά στην πρόταση του Μουζέλη δεν αναφέρονται οι όροι «λαός» κατά τα συνταγματικά κείμενα, κοινοβούλιο ή κοινωνία των πολιτών, αλλά αντιθέτως επικαλούμενος τον C. Wright Mills μιλάει για την «κυβερνώσα τάξη» (the ruling class), η οποία αποτελείται από την κυβέρνηση, τις επιχειρηματικές ελίτ και τις στρατιωτικές ηγεσίες σε παγκόσμιο επίπεδο. Δεν μπορώ να φανταστώ ότι η επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν η ανθρωπότητα και ο πλανήτης μας ανατίθεται σε τέτοιου τύπου υπερδομές και οντότητες, των οποίων το πολιτικό έργο συνδέεται άρρηκτα με την εξυπηρέτηση των συμφερόντων τους. Και επιπλέον δεν έχουν καμία απολύτως σχέση, ως αυτόνομες οντότητες, με την ευρωπαϊκή δημοκρατική παράδοση.

Συμπερασματικά καταλήγω στα εξής: Πράγματι η προτεινόμενη λύση του Μουζέλη είναι ρηξικέλευθη και εάν υιοθετηθεί από την παγκόσμια διακυβέρνηση θα λύσει εάν όχι όλα, πάντως πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν η ανθρωπότητα και ο πλανήτης. Χρειάζεται όμως περαιτέρω θεωρητικο-πολιτική επεξεργασία για να καταστεί τελικά ρεαλιστική και να εφαρμοστεί προς όφελος των λαών και των κοινωνιών του πλανήτη.

 * καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πανδημία και εκβιαστική υπευθυνότητα
Ενώ η μάσκα, η απόσταση και η υγιεινή μοιάζουν τα κατάλληλα μέτρα αποτροπής μετάδοσης της νόσου, οι διεθνείς ιατρικοί οργανισμοί και οι τοπικές κυβερνήσεις δεν έλαβαν υπόψη ότι αυτό που ονομάζουμε...
Πανδημία και εκβιαστική υπευθυνότητα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
Η συνύπαρξη της ανταλλακτικής αλλά και της εμπορευματικής λειτουργίας του χρήματος είναι δεδομένη από την εποχή κατά την οποία το ανθρώπινο οικονομικό σύστημα οργανώθηκε και λειτουργεί κατά τον καπιταλιστικό...
Το χρήμα και οι νέες κοινωνικές τάξεις σήμερα
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αμνηστία διά της «κανονικότητας»
Η αλήθεια είναι ότι η ψευδαίσθηση της «κανονικότητας» είναι βολική και δοκιμασμένη τακτική, όχι μόνο για να ωραιοποιεί και να δικαιολογεί, αλλά και για να αποπροσανατολίζει.
Αμνηστία διά της «κανονικότητας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κλειστές πόρτες
Ασκήθηκε κριτική για το αιφνίδιο της ανακοίνωσης αγοράς των φρεγατών, ιδιαίτερα για το ότι η συμφωνία έγινε εκτός προβλεπομένων διαδικασιών, χωρίς συμμετοχή στην απόφαση των αρμόδιων επιτροπών, γεγονός που...
Κλειστές πόρτες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο έλεγχος της κοινωνίας
Η πολιτική ευθύνη για την κατάσταση που θα έρθει αναλαμβάνεται μόνο όταν το άτομο έχει υποστεί τόση ψυχική ταλαιπωρία που έχει παραλύσει πλήρως και είναι άμεσα ελεγχόμενος.
Ο έλεγχος της κοινωνίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινωνική επανεκκίνηση
Βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι. Καλούμαστε να επιλέξουμε αν θα κατευθυνθούμε συντηρητικά ή προοδευτικά. Υπάρχει βέβαια και η επιλογή της πρόσκαιρης μη επιλογής∙ αυτή της αδράνειας - που μακροπρόθεσμα οδηγεί σε...
Κοινωνική επανεκκίνηση

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας