• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    17°C 14.6°C / 19.4°C
    0 BF
    86%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 16.6°C
    3 BF
    73%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 17.9°C
    1 BF
    76%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    0 BF
    94%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 13.0°C
    0 BF
    87%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 13.6°C / 16.0°C
    1 BF
    88%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 11.2°C / 11.8°C
    2 BF
    86%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 16.6°C
    2 BF
    86%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.8°C / 18.1°C
    3 BF
    82%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 9.9°C / 14.9°C
    1 BF
    100%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.1°C / 19.8°C
    1 BF
    75%
  • Σκόπελος
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 16.2°C / 16.2°C
    2 BF
    72%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    20°C 20.1°C / 20.1°C
    2 BF
    77%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    13°C 11.5°C / 12.9°C
    0 BF
    100%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    14°C 11.5°C / 15.0°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    19°C 11.8°C / 19.3°C
    2 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    16°C 14.8°C / 19.6°C
    0 BF
    100%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 12.3°C / 18.1°C
    1 BF
    92%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.2°C / 16.7°C
    2 BF
    78%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.5°C / 12.5°C
    2 BF
    87%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Αυτές στο χώμα κι αυτοί στη φυλακή. Η πολιτική οικονομία των γυναικοκτονιών

  • A-
  • A+

Εκθέσεις κορυφαίων οργανισμών (ΟΗΕ, ΠΟΥ, ΕΙΙΦ/EIGE) και εθνικές επιστημονικές έρευνες τεκμηριώνουν ραγδαία αύξηση των γυναικοκτονιών. Παγκοσμίως, δολοφονούνται έξι γυναίκες ανά ώρα. «Παραδόξως» η αυξητική τάση χτυπάει και προηγμένες, θεσμικά ως προς την ισότητα, χώρες (Σκανδιναβικές, Βρετανία, Γερμανία). Αντιμετωπίζουμε «πανδημία γυναικοκτονιών», αν όχι ιδιότυπη γενοκτονία.

Οι γυναικοκτονίες ως το αποκορύφωμα στην αλυσίδα φυλετικής βίας: ψυχολογικοί εκβιασμοί, απειλές, κακοποιήσεις, βιασμοί ενέσκηψαν ως νέα κρίσιμη πανδημία. Στην Ελλάδα δολοφονήθηκαν εννέα γυναίκες από συντρόφους το 2021. Ως συνήθως, ενοχοποιείται η πατριαρχία ως το υπαίτιο «σύστημα σχέσεων εξουσίας» για τα δεινά των γυναικών. Σε πατριαρχικά καθεστώτα ζούμε όμως χιλιετίες τώρα. Συνεπώς, μόνη η πατριαρχία δεν επαρκεί να εξηγήσει την όξυνση του φαινομένου.

Ποιες ειδοποιοί διαφορές συνετέλεσαν, επομένως, στο φυλετικά δολοφονικό φαινόμενο στη νέα χιλιετία; Την περίοδο της «ψηφιακής επανάστασης» υπεισήλθαν κρίσιμες δομικές και λειτουργικές μεταλλάξεις, που ανατρέπουν ριζικά πρότερες συνθήκες ζωής. Δομικά, οι δυνάμεις: της αγοράς, της πατριαρχίας και της ultra-δεξιάς αποχαλινώθηκαν στο ισχύον καθεστώς του παγκοσμιοποιημένου νεοφιλελευθερισμού, αφού αφέθηκε κοινωνικοπολιτικά ανεξέλεγκτο. Εξοντωτικές ανταγωνιστικές πρακτικές ισχυροποιούν τους ήδη ισχυρούς, αποδυναμώνοντας τους ευάλωτους και δη τις εισοδηματικά εξαρτημένες γυναίκες, που εξωθούνται σε εξαθλίωση. Φυλετικά: πλούσιοι άρρενες ισχυροποιούνται ως πλουσιότεροι, ενώ οι φτωχές καταλήγουν φτωχότερες και ανίσχυρες. Η ανισότητα, ιδίως στις εγγενείς σε ατιθάσευτα οικονομικά καθεστώτα οικονομικές κρίσεις, αποτελεί την κυριότερη αιτία αποδυνάμωσης των γυναικών.

Επιπλέον, στο καθεστώς της παγκοσμιοποιημένης ψηφιακής διαδικτύωσης παγιώθηκε [α] η εισβολή «ξένων δρώντων» στον ιδιωτικό/προσωπικό χώρο. [β] Η τηλεργασία εδραιώνεται σε κυρίαρχη μορφή απασχόλησης / εργασιακής σχέσης. [γ] Γενικεύθηκε η παρακολούθηση-κατασκοπία προσώπων με στόχο την εκμεταλλευτική πολιορκία τους από λογής ανώνυμους, αόρατους, κακόβουλους τρίτους. [δ] Εντατικοποιήθηκε η «οικονομία του ελεύθερου χρόνου», καθιστώντας τον de facto «ανελεύθερο». Σ’ ένα τέτοιο καθεστώς πολεμικής ανταγωνιστικότητας συντρίβεται το συμπεριφορικό «σύμπαν», ενόσω η οικονομική δραστηριότητα κυριαρχεί στον οικείο χώρο, βραχυκυκλώνοντας προσωπικές σχέσεις, ευημερία και ασφάλεια.

Οι συνέπειες ειδικά της τηλεργασίας σε ανθρώπινες σχέσεις και συναισθηματικούς δεσμούς είναι σαρωτικές. Οποτε ο οικείος χώρος μετατρέπεται και σε εξαρτημένα εργασιακό, αλλάζουν άρδην οι συνθήκες αυτονομίας, ελευθερίας κινήσεων, προσωπικού χώρου, καταφύγιου, θαλπωρής. «Στο σπίτι» εγκαθίσταται εξωγενές στρες, οδηγώντας τα μέλη σε εντάσεις και τα ζευγάρια σε προστριβές. Υπονομεύεται, όταν δεν καταργείται, η ιδιωτικότητα. Ενώ, όμως, η εργοδοσία γλιτώνει δαπάνες χώρων εργασίας, δεν ανταμείβει αντίστοιχα τους τηλεργαζόμενους π.χ. με μπόνους ελεύθερου χρόνου. Ταυτόχρονα, αδιάκοπες ψηφιακές μορφές επικοινωνίας και ανταλλαγών πολιορκούν τον οικείο χώρο, καταλύοντας ιδιωτικότητα και «οικογενειακό άσυλο».

Απαξ και το σπίτι γίνει εργασιακός χώρος και μάλιστα για περισσότερα μέλη ανά νοικοκυριό, αίφνης, πρέπει να χωρέσουν «ομαλά» πολλαπλάσιες δράσεις τηλεργαζόμενων. Η οικιακή και εργασιακή ηρεμία εξανεμίζονται. Παράλληλα, τα συστήματα ψηφιακών παροχών δικτύου επιβαρύνονται και από τις εύλογες απαιτήσεις των παιδιών. Είναι κατορθωτά όλα αυτά; Το ψηφιακό σπίτι μετατρέπεται εύκολα σε ζούγκλα διαπληκτισμών. Οι υλικές και ψυχολογικές επιπτώσεις της πανδημίας Covid-19, αλλά και τα μέτρα περιορισμών και καταστολής επιδείνωσαν περαιτέρω τα πράγματα. Το μείγμα έγινε εκρηκτικό.

Παράλληλα, στο καθεστώς του νεοφιλελευθερισμού επιτάθηκε, αν δεν ολοκληρώθηκε, η πραγμοποίηση της «γυναίκας». Προωθήθηκε η πολυποίκιλη εμπορευματοποίηση, ενώ η απάνθρωπη εκμετάλλευση προσέλαβε πρωτοφανείς εκφάνσεις, εντάσεις και διαστάσεις. Το trafficking κάνει θραύση, οι βιομηχανίες υποδούλωσης γυναικών (παιδιών και νηπίων) γιγαντώθηκαν, αλλά η πολιτεία εμφανίζεται ανήμπορη να δράσει αποτρεπτικά. «Η γυναίκα» έγινε πολυχρηστικό καταναλωτικό αντικείμενο προς: θέαση, παρενόχληση, τέρψη, σεξουαλική χρήση/κατάχρηση, παροδική απόλαυση. Στον βάναυσο ετεροκαθορισμό συντελούν media και βιομηχανίες μόδας, πλασάροντας πρότυπα «γυναικείας γοητείας» και αναπαράγοντας το μοντέλο της παθητικής αναλώσιμης «γλάστρας», προς τέρψη ανδρικών αισθήσεων.

Ιδιάζουσα έκφανση της γυναικείας πολυ-εκμετάλλευσης συντελείται στην πορνογραφικοποίηση, όπου οργιάζει η θυματοποίηση και εκμετάλλευση «της γυναίκας», του ερωτισμού και του σεξ. Οι υπηρεσίες πορνό παρέχουν προσοδοφόρα ηδονοβλεπτική «κατανάλωση», καλλιεργώντας ταυτόχρονα διαστροφές, όπως ακόρεστους σεξο-εθισμούς. Στο «Διαδίκτυο της Ανωνυμίας», προστάτη κάθε κρυφής διαστροφής που γέμει ιστότοπων με βάναυσα πορνογραφικά υλικά, η πορνογραφία κυριαρχεί συντριπτικά. Παγιδεύει άνδρες και καθηλώνει εφήβους, εθίζοντάς τους στον εκχυδαϊσμό του έρωτα/σεξ, στην περιφρόνηση της γυναίκας, καλλιεργώντας «καταναλωτικό μισογυνισμό».

Η έκθεση IOCTA 2020, της Europol, πιστοποιεί πως το διαδίκτυο κατακλύζεται, ανυπέρβλητα πλέον, από τέτοια περιεχόμενα. Εκεί παίρνουν μαθήματα «ανδρισμού» και «έμφυλου κανιβαλισμού» οι νέοι μας, ενόσω το ΥΠΕΠΘ στερεί κοινωνιολογική μάθηση κοινωνικών ρόλων. Η προσβολή της προσωπικότητας της γυναίκας με διαστροφή θεμιτών κοινωνικών ρόλων προάγεται επίσης σε τηλεοπτικά reality show των κυρίαρχων στερεοτύπων, όπου παίκτες προσβάλλουν, εκφέροντας μισογυνικές ατάκες τύπου «βιάζω όποτε γουστάρω», όπως στο κραυγαλέο κρούσμα πέρσι στον Σκάι. Δεξαμενή καλλιέργειας ρατσισμού, μισογυνισμού και τοξικής αρρενωπότητας «ανθεί», τέλος, και σε ορισμένα νεολαιiστικα μουσικά ιδιώματα ράπερ κ.ά.

Η «νέα οικονομία» αγοράζει και πουλάει γυναίκες, πουλώντας όνειρα απατηλά και δολοφονικά, με θύματα την κοινωνία ολόκληρη.

 * καθηγήτριας Πολιτικής Επιστήμης και Πολιτικής Επικοινωνίας, διευθύντριας στο ΜΠΣ «Επικοινωνία», Τμήμα Δημοσιογραφίας και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γιατί ενοχλεί ο όρος «γυναικοκτονία»;
Οι αντιδράσεις της κοινωνίας για τις «γυναικοκτονίες» διαμορφώνονται από τη λανθασμένη προβολή μηνυμάτων από τα ΜΜΕ, τα οποία προωθούν προκαταλήψεις για τον ρόλο των δύο φύλων επιμένοντας σε στερεότυπα.
Γιατί ενοχλεί ο όρος «γυναικοκτονία»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εχε γεια, Παναγιά
Αφήσαμε πίσω μας την Παναγιά. Πίσω, σε ένα μικρό εκκλησάκι μιας άνυδρης γης στη μέση του πελάγους. Πίσω, εκεί που φωλιάζουν η ελπίδα μας και οι πιο κρυφοί μας φόβοι.
Εχε γεια, Παναγιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Όσοι σκοτώνουν δεν είναι άντρες, αγάπη μου!
Σήμερα το βράδυ, θα αγκαλιάσω την κόρη μου και θα της πω ιστορίες για άνδρες που θυσίασαν τη ζωή τους για να σώσουν τις γυναίκες που αγαπούσαν, για αγόρια που μόνη τους έγνοια ήταν να κάνουν την κοπέλα τους...
Όσοι σκοτώνουν δεν είναι άντρες, αγάπη μου!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γυναικοκτονία: τα «ου φωνητά» της πατριαρχίας
Μη αποδεχόμενοι το σημαίνον γυναικοκτονία, ουσιαστικά δεν αναγνωρίζουμε την αλήθεια και τη βαρύτητα του σχετικού σημαινόμενου, ότι δηλαδή διαπράττονται φόνοι αποκλειστικά στη βάση εξουσιαστικής, κακοποιητικής,...
Γυναικοκτονία: τα «ου φωνητά» της πατριαρχίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εναν χρόνο μπρος, πολλά χρόνια πίσω
Στην επίσημη δημόσια/κρατική τηλεόραση, διάβασα την εξής λεζάντα: «Τη σκότωσε γιατί τον απατούσε - το μετάνιωσε». Τι μας λέει το μήνυμα που εκπέμπει η λεζάντα; Οτι όποια γυναίκα/θύμα παραβεί την 6η εντολή, «ου...
Εναν χρόνο μπρος, πολλά χρόνια πίσω
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ενδοσυντροφική βία, τα δικαιώματα επιμέλειας και ο νόμος Τσιάρα
Οι θέσεις της έκθεσης που υιοθέτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, έρχονται σε σύγκρουση με ρυθμίσεις που εισήγαγε ο πρόσφατος νόμος Τσιάρα για το Οικογενειακό Δίκαιο και αλλοίωσαν τον παιδοκεντρικό του χαρακτήρα.
Η ενδοσυντροφική βία, τα δικαιώματα επιμέλειας και ο νόμος Τσιάρα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας