• Αθήνα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 19.2°C
    0 BF
    68%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    82%
  • Πάτρα
    Βροχοπτώσεις μεγάλης έντασης
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    4 BF
    87%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    1 BF
    77%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    16°C 14.0°C / 16.0°C
    1 BF
    69%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    12°C 12.4°C / 12.4°C
    2 BF
    47%
  • Αγρίνιο
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    13°C 12.6°C / 14.6°C
    1 BF
    93%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.8°C / 21.8°C
    4 BF
    53%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    4 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 19.4°C / 20.8°C
    4 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 18.6°C / 19.7°C
    2 BF
    64%
  • Κεφαλονιά
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 15.5°C / 15.5°C
    5 BF
    82%
  • Λάρισα
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 17.5°C
    0 BF
    67%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.5°C / 17.5°C
    2 BF
    72%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    0 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 19.4°C
    3 BF
    55%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    12°C 12.3°C / 12.3°C
    2 BF
    82%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.7°C / 17.2°C
    1 BF
    72%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 12.8°C / 12.8°C
    2 BF
    66%
AP Photo/ Marcos Moreno
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Οταν συζητάμε για το Αφγανιστάν, μην ξανακούσω για το Βιετνάμ!»

  • A-
  • A+

Μια στατική και στιγμιαία εικόνα του τι συμβαίνει στο Αφγανιστάν έχει λίγα να μας προσφέρει αν θέλουμε να αποκτήσουμε το εύρος της εικόνας που δικαιούται. Αλλωστε η χώρα αυτή πρωταγωνιστεί σε αναταράξεις και ανατροπές για πάνω από τέσσερις δεκαετίες. Πρόκειται λοιπόν για έναν μεγάλο καθρέφτη. Με σημαντικότατους σταθμούς, που ενώ αφορούν το ίδιο το Αφγανιστάν, ταυτόχρονα το υπερβαίνουν. Εχοντας παγκόσμια εμβέλεια.

Η πρώτη αντανάκλαση στον καθρέφτη αυτόν αφορά, κυριολεκτικά, ένα τέλος εποχής: πρόκειται για το τέλος του Ψυχρού Πολέμου και την κατάρρευση της Σοβιετικής Ενωσης. Λίγο πριν από το τέλος αυτό, λοιπόν, οι Σοβιετικοί, εξαντλημένοι και ουσιαστικά ταπεινωμένοι, αποσύρουν τα στρατεύματά τους από το Αφγανιστάν στο οποίο είχαν εισβάλει (όπως αργότερα οι Αμερικανοί).

Η σοβιετική εισβολή τον Δεκέμβριο του 1979 είχε στόχο να διασωθεί ένα διχασμένο κομμουνιστικό καθεστώς που παρέπαιε. Θα ακολουθήσουν εννέα χρόνια σκληρότατου ανταρτοπόλεμου με αντίπαλους Αφγανούς αντάρτες (μουτζαχεντίν) που ήταν ισλαμιστές και εθνικιστές και χωρισμένοι σε ομάδες. Σταδιακά αυτοί απέκτησαν υπερσύγχρονο οπλισμό, μέσω του Πακιστάν, που τους προμήθευαν οι Αμερικανοί. Οι μουτζαχεντίν ήταν πολύ δύσκολο να συντριβούν. Τους βοηθούσε το αφιλόξενο τοπίο.

Ταυτόχρονα, σήμανε τέλος εποχής για τη Σοβιετική Ενωση. Η αποχώρηση των Σοβιετικών από το Αφγανιστάν ήταν σήμα του τέλους που ερχόταν. Οι Αμερικανοί πανηγύριζαν. Ο σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας του προέδρου Κάρτερ, σοβιετολόγος Μπρεζίνσκι, δήλωνε με έπαρση: «Οι Σοβιετικοί απέκτησαν το δικό τους Βιετνάμ». Και είχε δίκιο. Ομως σε λίγο, ο μεγάλος καθρέφτης της Ιστορίας θα οδηγούσε τους νικητές του Ψυχρού Πολέμου Αμερικανούς στην ίδια θέση! Και αυτοί θα αποκτούσαν ένα δεύτερο Βιετνάμ, εισβάλλοντας στο Αφγανιστάν.

Υπάρχουν πολλοί κρίκοι στην αλυσίδα της εμπλοκής των Αμερικανών στο Αφγανιστάν. Καταρχάς, για να πλήξουν τους Σοβιετικούς, συμμάχησαν με ακραίους ισλαμιστές. Χαρακτηριστικό ήταν ότι εναντίον των Σοβιετικών έσπευσε και μια ομάδα ακραίων Αράβων ισλαμιστών. Ανάμεσά τους ήταν ένας Σαουδάραβας: ο Μπιν Λάντεν! Αυτός θα δημιουργούσε την Αλ Κάιντα και θα οργάνωνε το πλήγμα της 11ης Σεπτεμβρίου.

Πιο πριν, στο Αφγανιστάν, οι διάσπαρτες ομάδες των μουτζαχεντίν οδηγήθηκαν σε εμφύλιο πόλεμο, όλων εναντίον όλων. Η Καμπούλ καταστράφηκε. Οι ομάδες αυτές χωρίστηκαν σε φέουδα που λειτουργούσαν ως εγκληματικές οργανώσεις. Ουδείς Αφγανός ήταν ασφαλής. Το χάος που άφησε πίσω της η αμερικανική στήριξη σε ακραίες ομάδες ανταρτών είχε ένα αποτέλεσμα: έφερε στην εξουσία μια νέα ομάδα Αφγανών. Τους Ταλιμπάν! Οι Ταλιμπάν θα έφερναν τάξη στη χώρα.

Οι Ταλιμπάν ήταν Αφγανοί φοιτητές θεολογικών σχολών στο Πακιστάν. Ανήκαν στην κυρίαρχη φυλή των Αφγανών, τους Παστούν, που συγγένευαν με τους Πακιστανούς. Εξόρμησαν καλά οπλισμένοι και επικράτησαν πλήρως έναντι διάσπαρτων αντιπάλων. Αντικειμενικοί παρατηρητές (βλ. Ahmed Rashid) ομολογούν ότι επέβαλαν την τάξη. Οι θρησκευτικοί κανόνες τους ήταν από εξωφρενικοί έως παρανοϊκοί. Ομως όσοι τους τηρούσαν ήταν τουλάχιστον ασφαλείς. Η καλλιέργεια οπίου (που τώρα οργιάζει) απαγορεύτηκε.

Το σκληρό και άτεγκτο καθεστώς τους δεν ήταν διεφθαρμένο (με αποκορύφωμα διαφθοράς τούτο που τώρα κατέρρευσε «εν μιά νυκτί»). Δεν είχαν καμιά εμπλοκή με τη διεθνή ισλαμική τρομοκρατία. Τους απασχολούσαν μόνο τα του δικού τους οίκου (βλ. Steve Coll, Anatole Lieven, Stephen Zunes κ.ά.). Η τραγωδία ξεκίνησε όταν πρόσφεραν φιλοξενία στον Μπιν Λάντεν. Χωρίς να έχουν καμιά γνώση ότι ετοίμαζε το πλήγμα της 11ης Σεπτεμβρίου. Από το σημείο αυτό, στον μεγάλο καθρέφτη του Αφγανιστάν μπαίνει, σαν οδοστρωτήρας, η Αμερική.

Πρόκειται για την εποχή του υιού Μπους και των νεοσυντηρητικών, που χαρακτηρίζεται από την απόλυτη ανομία. Γεννιέται, κυριολεκτικά, ένας Ανομος Κόσμος, όπως καταγγέλλει ο κορυφαίος καθηγητής του διεθνούς δικαίου και διανοητής Philipρe Sands. Από την πρώτη στιγμή μετά την 11η Σεπτεμβρίου, ο Μπους είναι αποφασισμένος να εισβάλει στο Ιράκ με ψευδή και κατασκευασμένα στοιχεία. Παραβιάζει κάθε κανόνα του διεθνούς δικαίου. Ποδοπατούνται όλες οι φιλελεύθερες αρχές και αξίες.

Αν και ο κεντρικός στόχος του είναι το Ιράκ, επιδιώκει να ενισχύσει την εικόνα του ως πολέμαρχου με μια «εύκολη» εισβολή στο Αφγανιστάν. Αφορμή είναι η μη παράδοση του Μπιν Λάντεν από τους Ταλιμπάν. Αυτοί, για λόγους υπαρξιακούς-θρησκευτικούς, ήταν αδύνατο να το πράξουν. Συζητήθηκε η φυγάδευσή του από τη χώρα. Ομως ο Μπους ήθελε την «εύκολη» εισβολή και νίκη του. Αγνόησε το «μάθημα του Βιετνάμ», όπως αργότερα θα το αγνοούσε και ο Ομπάμα.

Οι Ταλιμπάν αποσύρθηκαν γρήγορα στο καταφύγιο του Πακιστάν. Και ο Μπιν Λάντεν διέφυγε. Τι πέτυχε ο Μπους; Απέκτησε, ως θητεία, το Αφγανιστάν. «Ο,τι σπας σου ανήκει» (if you break it, you own it) είχε πει ο Κόλιν Πάουελ. Το Αφγανιστάν δεν ήταν περίπατος. Ηταν εφιάλτης. Οι Ταλιμπάν φυσικά ανασυντάχθηκαν. Γιατί συνέβαινε αυτό; Διότι οι Αφγανοί ήταν σκληροί πολεμιστές, με ασπίδα το αφιλόξενο τοπίο τους. Είχαν καταφύγιο το Πακιστάν, όπως οι Βιετκόνγκ στο Νότιο Βιετνάμ είχαν το Βόρειο Βιετνάμ.

Είχαν υπερισχύσει των Βρετανών και των Σοβιετικών κατακτητών, δηλαδή δύο αυτοκρατοριών. Από την ώρα που η μοναδική πλέον υπερδύναμη εισέβαλλε στο Αφγανιστάν, είχε την πλειοψηφία των Αφγανών απέναντί της. Ηταν βέβαιο πως το όποιο καθεστώς θα επέβαλλαν οι Αμερικανοί θα ήταν διεφθαρμένο, καθώς θα επρόκειτο για ανδρείκελο των κατακτητών.

Ολοι οι συγκροτημένοι ειδικοί περί το Αφγανιστάν (από τον Antonio Giustozzi ώς τον Anatole Lieven) προειδοποίησαν εξαρχής πως, εισβάλλοντας στο Αφγανιστάν, τα προβλήματα των Αμερικανών δεν θα τελείωναν. Θα άρχιζαν. Υπέρ των Ταλιμπάν υπήρχε ένα πανίσχυρο όπλο, το οποίο με σοφία υπογράμμιζε ηγετικό στέλεχός τους: «Εσείς οι Δυτικοί έχετε τα ρολόγια σας. Εμείς τον χρόνο!». Ο «πατέρας χρόνος» (father time), όπως τον προσδιόριζαν οι Αμερικανοί, θα έκρινε τον νικητή: τους Ταλιμπάν!

Ας επιστρέψουμε όμως στον μεγάλο καθρέφτη και όσα έδειχνε μετά την εκλογή Ομπάμα. Επρόκειτο για μια έκρηξη ελπίδας σε σχέση με την παγκόσμια ανομία του Μπους. Ταυτόχρονα, ανοιχτό ήταν και το «πρόβλημα Αφγανιστάν». Τι θα έκανε όμως ο τόσο ελπιδοφόρος Ομπάμα; Οσοι είδαν την πραγματικότητα κατά πρόσωπο αντελήφθησαν σύντομα πως ο πραγματικός Ομπάμα δεν συμβάδιζε με το φαίνεσθαι που εξέπεμπε. Υπό την πίεση των στρατηγών, και κυρίως του διάσημου τότε Πετρέους, έγινε αντιληπτό πως θα κλιμάκωνε τον πόλεμο στο Αφγανιστάν.

Ανακοίνωσε λοιπόν πως θα έστελνε 30.000 Αμερικανούς με τον πιο σύγχρονο εξοπλισμό. Στόχος του ήταν να συνθλίψει τους Ταλιμπάν. Παράλληλα παρέλαβε ένα σκανδαλώδες βραβείο Νόμπελ Ειρήνης που του είχε δοθεί πριν ανακοινώσει την απόφασή του αυτή! (Για τα drones, τις παράνομες παρακολουθήσεις τηλεφώνων παγκοσμίως, τους επαίνους για τους βασανιστές της CIA κ.λπ. έχω αναφερθεί στο βιβλίο μου «Ομπάμα – Πώς γκρεμίστηκαν οι αυταπάτες», εκδ. Καστανιώτη.)

Η κλιμάκωση απέτυχε παταγωδώς. Οι Ταλιμπάν άντεχαν. Και όσο άντεχαν, δυνάμωναν. Το φιλοαμερικανικό καθεστώς στην Καμπούλ ήταν διάτρητο από προκλητικά φαινόμενα διαφθοράς. Ο Ομπάμα, φοβούμενος μήπως χάσει τις προεδρικές εκλογές του 2012, άρχισε να αποσύρει στρατεύματα από το Αφγανιστάν. Το ίδιο θα συνέχιζε και ο Τραμπ. Ουδείς όμως τόλμησε να κλείσει τη στρόφιγγα. Ο μόνος από τον χώρο των Δημοκρατικών που είχε εκφράσει επιφυλάξεις για την καταστροφική κλιμάκωση στο Αφγανιστάν ήταν ο Μπάιντεν. Με τη στάση του αυτή κάπως μετρίασε το λάθος του να στηρίξει ενθουσιωδώς την εισβολή στο Ιράκ. Ενώ τελικά θα ήταν ο Μπάιντεν που θα έκλεινε τη στρόφιγγα. Εβαζε τη λέξη «τέλος».

Πριν όμως συμβεί αυτό, όλο το αμερικανικό κατεστημένο του Εθνικού Συστήματος Ασφαλείας (το διαβόητο National Security State), σέρνοντας μαζί του και τον ασπόνδυλο Ομπάμα, έκλεινε επίμονα τα μάτια του στο αυτονόητο: το τι δίδασκε το Βιετνάμ! Τα κοινά σημεία Βιετνάμ-Αφγανιστάν ήταν κραυγαλέα. Αυτά, με χαμηλούς τόνους, θύμιζε στον Ομπάμα, στις σχετικές συσκέψεις, ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, ένας διάσημος διπλωμάτης καριέρας. Ομως, όταν ο Ομπάμα άκουγε περί Βιετνάμ, γινόταν έξαλλος (όπως περιγράφει το σχετικό περιστατικό ο βιογράφος τού Χόλμπρουκ, Richard Parker).

Διαμήνυσε λοιπόν ο Ομπάμα: «Δεν θέλω να ξανακούσω τη λέξη Βιετνάμ». Και απέκλεισε τον Χόλμπρουκ από τις συσκέψεις! Ομως, με βάση την εμπειρία του Βιετνάμ, θα ακολουθούσαν όσα συνέβησαν στο Αφγανιστάν. Μέχρι και οι σκηνές στο αεροδρόμιο της Καμπούλ, που θύμιζαν εκείνες της Σαϊγκόν! Τελικά, η σκιά του Αφγανιστάν είναι μεγαλύτερη από το ίδιο. Εχει όμως στοιχειώσει τη διεθνή σκηνή. Είναι άλλωστε ακόμη μια υπενθύμιση του Ανομου Κόσμου που μας περιβάλλει. Με τις πολλαπλές τοξικές εστίες του.

*Διδάκτωρ του Cambridge, επικοινωνιολόγος, αναλυτής και συγγραφέας πολλών βιβλίων. Το τελευταίο του: «Ανομος κόσμος: πώς φθάσαμε στην εποχή Τραμπ», Καστανιώτης, 2019. Για όλα τα βιβλία του: johnloulis.gr.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι Ταλιμπάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η διεθνής πολιτική
Οποιες χώρες σπεύσουν να καλύψουν το κενό που άφησαν οι ΗΠΑ στο Αφγανιστάν, πρέπει από την αρχή να σταθμίσουν τις συνθήκες υπό τις οποίες πρέπει να πάρουν τον δρόμο της εξόδου, όταν αναπόφευκτα έρθει και η...
Οι Ταλιμπάν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και η διεθνής πολιτική
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την Καμπούλ στην Ταϊβάν
Θα πυροδοτήσει το πρωτοφανές φιάσκο των ΗΠΑ στο Αφγανιστάν εντάσεις στον Ειρηνικό από στη Νότια Σινική Θάλασσα και την Ταϊβάν μέχρι την Κορεατική Χερσόνησο;
Από την Καμπούλ στην Ταϊβάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Προαναγγελθείσα ανατροπή
Στην κυριολεξία η επιστροφή των Ταλιμπάν στην Καμπούλ συνιστά χρονικό προαναγγελθείσας ανατροπής. Αν υπάρχει έκπληξη, αυτή αφορά την ταχύτητα της κατάρρευσης των κυβερνητικών δυνάμεων.
Προαναγγελθείσα ανατροπή
ΑΠΟΨΕΙΣ
Επόμενος σταθμός, Καμπούλ…
Οι Ταλιμπάν διεκδικούν ολόκληρη την εξουσία χωρίς προσχήματα, προφανώς με την ανοχή των ΗΠΑ στις οποίες έχουν δεσμευτεί για ασφαλή αποχώρηση και για αποφυγή μετατροπής της χώρας σε βάση τζιχαντιστικής...
Επόμενος σταθμός, Καμπούλ…
ΑΠΟΨΕΙΣ
Από την Τρίπολη στην Καμπούλ
Η ταχύτατη προέλαση των Ταλιμπάν σε όλα τα μέτωπα και η παρατεταμένη διαπραγμάτευση ΗΠΑ - Τουρκίας οδηγούν στο συμπέρασμα ότι η πτώση της Καμπούλ μπορεί να τερματίσει πρόωρα την τουρκική παρεμβολή.
Από την Τρίπολη στην Καμπούλ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Μόσχα επιστρέφει;
Τρεις δυνάμεις βλέπουν τα ζωτικά τους συμφέροντα να απειλούνται από την επιστροφή των Ταλιμπάν στην Καμπούλ, το Ιράν, η Κίνα και η Ρωσία.
Η Μόσχα επιστρέφει;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας