• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.1°C / 24.1°C
    1 BF
    64%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 16.6°C / 21.9°C
    1 BF
    71%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.7°C / 24.3°C
    2 BF
    72%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 21.4°C
    1 BF
    67%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.6°C
    3 BF
    77%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.0°C / 22.0°C
    2 BF
    75%
  • Κοζάνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 15.6°C / 18.9°C
    2 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 22.6°C
    2 BF
    66%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.7°C / 24.1°C
    4 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.9°C / 19.9°C
    3 BF
    72%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.1°C / 23.8°C
    3 BF
    53%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.6°C / 21.8°C
    1 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 21.9°C / 22.9°C
    0 BF
    73%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.9°C / 21.5°C
    0 BF
    52%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.5°C / 22.2°C
    0 BF
    100%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.4°C / 21.8°C
    2 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.4°C / 24.3°C
    0 BF
    51%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.2°C / 19.4°C
    1 BF
    71%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.4°C / 22.7°C
    2 BF
    67%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 18.8°C / 18.8°C
    1 BF
    53%
AP Photo/Michael Probst, file
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μας οδηγεί η πανδημία σε νέο οικονομικό παράδειγμα;

  • A-
  • A+
Είναι πλέον ανάγκη να υιοθετηθούν οι προτάσεις για δημιουργία ενός μόνιμου σταθεροποιητικού μηχανισμού στην ευρωζώνη, ενός μόνιμου μηχανισμού, όπως το SURE, για την αντιμετώπιση της ανεργίας και η έκδοση ευρωομολόγων.

Στα τελευταία εκατό χρόνια είχαμε τρεις κρίσεις οικονομικές και μια υγειονομική με οικονομικές συνέπειες συγκρίσιμες με της κρίσης του 1929. Η πρωτοφανής και παρατεταμένη ύφεση της κρίσης του 1929 οδήγησε σε αλλαγή του οικονομικού παραδείγματος. Μεταπολεμικά στην άσκηση της οικονομικής πολιτικής κυριάρχησαν οι κεϊνσιανές απόψεις. Κατέρρευσε η κυρίαρχη μέχρι τότε αντίληψη ότι οι αγορές προσωρινά μόνο απομακρύνονται από την ισορροπία στην οποία επανέρχονται χωρίς παρέμβαση του κράτους.

Η επόμενη μεγάλη ανατροπή οικονομικού παραδείγματος ήρθε με την πετρελαϊκή κρίση της δεκαετίας του 1970. Αυτή οδήγησε σε μεταστροφή στις ιδεολογικές αντιλήψεις για την ακολουθητέα οικονομική πολιτική, τον ρόλο των αγορών και του κράτους. Η μεταστροφή αυτή αποκλήθηκε Συναίνεση της Ουάσινγκτον. Η τρίτη κρίση, αυτή του 2008, αν και είχε τις ρίζες της στα ιδεολογήματα της Συναίνεσης της Ουάσινγκτον για μείωση της εποπτείας των τραπεζών και πλήρη απελευθέρωση στις ροές των κεφαλαίων δεν οδήγησε άμεσα σε αλλαγή οικονομικού παραδείγματος. Αντίθετα, υπαγόρευσε τις πολιτικές που ακολουθήθηκαν για την αντιμετώπιση της κρίσης χρέους στην Ευρώπη. Το παράδοξο αυτής της κρίσης ήταν ότι οι πολλές χώρες υποχρεώθηκαν σε στήριξη της οικονομίας και κρατικοποιήσεις τραπεζών και ασφαλιστικών εταιρειών. Αν σε κάτι επηρέασε η κρίση του 2008 τις οικονομικές αντιλήψεις ήταν στην αποδόμηση της άποψης ότι η πλήρης απορρύθμιση των αγορών οδηγεί σε αποτελεσματικότερη λειτουργία της οικονομίας.

Οταν ξέσπασε η κρίση πανδημίας η Συναίνεση της Ουάσινγκτον ήταν ήδη υπό αμφισβήτηση. Οι προβλέψεις της για τα οφέλη από τα trickle down economics είχαν διαψευστεί μαζικά και πανηγυρικά. Οι ανισότητες εισοδήματος και πλούτου τα τελευταία χρόνια έχουν γυρίσει στα επίπεδα του 19ου αιώνα. Η οριστική επιβεβαίωση της ήττας των ιδεολογημάτων της δεκαετίας του 1980 ήρθε με την έκκληση διοικητών κεντρικών Τραπεζών προς κυβερνήσεις να προχωρήσουν σε δημοσιονομικές παρεμβάσεις για να αντιμετωπιστούν οι συνέπειες της πανδημίας.

Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των οικονομικών συνεπειών της κρίσης πανδημίας, ένα εύλογο ερώτημα είναι αν θα οδηγήσει σε αλλαγή οικονομικού παραδείγματος. Πολλά θα εξαρτηθούν από τις εξελίξεις στη μητρόπολη του καπιταλισμού –που κυριαρχεί πλέον χωρίς αντίπαλο, όπως επισημαίνει ο καθηγητής Μπράνκο Μιλάνοβιτς- την οικονομική πολιτική δηλαδή που θα ακολουθήσουν οι ΗΠΑ και από την διαφαινόμενη αλλαγή στάσης του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Καθοριστικοί παράγοντες για την αλλαγή παραδείγματος μετά την κρίση θα είναι το κόστος κεφαλαίων και κατά πόσο αυτό θα αφήνει περιθώρια για χρηματοδότηση από την αγορά μεγάλων δημοσιονομικών παρεμβάσεων, η στάση των χωρών έναντι του προστατευτισμού και των κρατικών ενισχύσεων. Η προσφυγή χωρών στη δημοσιονομική πολιτική για την αντιμετώπιση βραχυπρόθεσμων μακροοικονομικών διαταραχών θα εξαρτηθεί επίσης και από την αποτελεσματικότητα της μεγάλης δημοσιονομικής παρέμβασης της κυβέρνησης Μπάιντεν για την αντιμετώπιση της παρούσας κρίσης.

Σε ό,τι αφορά τον προστατευτισμό οι ΗΠΑ φαίνεται ότι σταδιακά προσφεύγουν σε αυτόν με το επιχείρημα της ασφάλειας και της απεξάρτησης της οικονομίας από την Κίνα. Κανείς δεν γνωρίζει τι σημαίνει αυτό για τις ανοικτές οικονομίες της Ε.Ε. και ιδιαίτερα αυτή της Γερμανίας της οποίας η ανάπτυξη σε μεγάλο βαθμό στηρίζεται στις εξαγωγές.

Το ερώτημα για την Ε.Ε. είναι πώς θα κινηθεί την επόμενη ημέρα μετά την πανδημία; Η δημοσιονομική πολιτική στην Ε.Ε. την επόμενη ημέρα θα εξαρτηθεί κυρίως από τις πολιτικές εξελίξεις και τη σύνθεση της κυβέρνησης που θα προκύψει μετά τις εκλογές του Σεπτεμβρίου στη Γερμανία. Αν η Γερμανία ενεργοποιήσει το «φρένο» χρέους τότε τα περιθώρια για ουσιαστική αναθεώρηση της δημοσιονομικής πολιτικής ως εργαλείου για την αντιμετώπιση συμμετρικών και ασύμμετρων κρίσεων στην Ε.Ε. θα είναι περιορισμένα.

Από την άλλη πλευρά, με μια πρωτοφανή για τα δεδομένα της Ε.Ε. πρωτοβουλία αποφασίστηκε η δημιουργία του Ταμείου Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας για να στηριχτεί η αναδιάρθρωση των ευρωπαϊκών οικονομιών. Είναι μια κίνηση που έμμεσα ενισχύει τα ομοσπονδιακά χαρακτηριστικά της Ε.Ε. αφού οδηγεί σε κοινή έκδοση χρέους. Μερική αλλαγή κατεύθυνσης σηματοδότησαν το whatever it takes του Μ. Ντράγκι, η νέα στρατηγική της νομισματικής πολιτικής της ΕΚΤ και γενικότερα η στάση της στην κρίση πανδημίας σε αντιδιαστολή με τη στάση στην κρίση χρέους του 2008-2010. Σε ό,τι αφορά τις κρατικές ενισχύσεις στην Ευρώπη έχουν ακουστεί φωνές όπως του υπουργού Οικονομίας της Ιταλίας κ. Gorgietti, ο οποίος ζητά να αναθεωρηθούν οι σχετικοί κανόνες ώστε να είναι δυνατή η χάραξη μιας βιομηχανικής πολιτικής.

Εχουμε ανάγκη από μια νέα παγκόσμια συναίνεση; Ο οικονομολόγος Ντάνι Ρόντρικ είπε ότι θα ήταν ευχής έργον να αποφύγουμε μια νέα παγκόσμια συναίνεση στα οικονομικά γιατί ποτέ δεν ξέρεις πού θα οδηγήσει. Ισως είναι προτιμότερο να έχουμε διαφορετικές επιλογές στην οικονομική πολιτική των χωρών που να ανταποκρίνονται στις ανάγκες τους ανάλογα με τις περιστάσεις και όχι στην επιβολή μιας κοινής παγκόσμιας οικονομικής συνταγής για όλες τις κρίσεις.

Οι εξελίξεις στα επόμενα χρόνια θα δείξουν εάν και πόσο θα αλλάξει το οικονομικό παράδειγμα στην Ευρώπη και προς ποια κατεύθυνση. Αν κάτι πρέπει να διδαχτεί η Ε.Ε. από τις δυο τελευταίες κρίσεις είναι ότι το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας της, που σχεδιάστηκε ώστε να υπηρετεί τη λογική της Συναίνεσης της Ουάσινγκτον, αποδείχτηκε αναποτελεσματικό και οδήγησε σε ενίσχυση του ευρωσκεπτικισμού. Είναι πλέον ανάγκη να υιοθετηθούν οι προτάσεις για δημιουργία ενός μόνιμου σταθεροποιητικού μηχανισμού στην ευρωζώνη, ενός μόνιμου μηχανισμού, όπως το SURE, για την αντιμετώπιση της ανεργίας και η έκδοση ευρωομολόγων. Αν μετά την κρίση η οικονομική πολιτική στην Ευρώπη υπαγορευτεί ξανά από τις απόψεις των «φειδωλών» τότε στην επόμενη κρίση ο ευρωσκεπτικισμός θα ενισχυθεί σε βαθμό επικίνδυνο για την ομαλή πορεία της Ε.Ε.

* Πρώην υπουργός Οικονομικών

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εξι χρόνια μετά: τίποτα δεν ήταν προδιαγεγραμμένο, τίποτα δεν είναι τελεσίδικο
Για τη στρατηγική, για τη βάση πάνω στην οποία ζητάμε σήμερα τη δέσμευση πολλών ανθρώπων στην υπόθεση της Αριστεράς, η περίοδος 2011-2015 και η κυβερνητική τετραετία του ΣΥΡΙΖΑ, που την ακολούθησε, έχουν να...
Εξι χρόνια μετά: τίποτα δεν ήταν προδιαγεγραμμένο, τίποτα δεν είναι τελεσίδικο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η δυναμική του πληθωρισμού στη διάρκεια της πανδημίας
Άρθρο του Philip R. Lane, μέλους της Εκτελεστικής Επιτροπής της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, το οποίο δημοσιεύεται ταυτόχρονα σε οκτώ ευρωπαϊκά ΜΜΕ, μεταξύ των οποίων και η Εφ.Συν.
Η δυναμική του πληθωρισμού στη διάρκεια της πανδημίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η σιωπή των τραπεζιτών
Η ιστορία διδάσκει ότι η σιωπή των τραπεζιτών είναι κάτι σαν το ηφαίστειο που παραμένει σιωπηλό μέχρι να αρχίσει να ξερνά θειάφι και λάβα.
Η σιωπή των τραπεζιτών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανδημία, το κλίμα και οι μεγιστάνες
Οι κεντρικοί τραπεζίτες, προκειμένου να διευκολύνουν τους πολιτικούς, εγκατέλειψαν τις πρωτοβουλίες που είχαν ξεκινήσει να υλοποιούν τα τελευταία οκτώ χρόνια για να αντιμετωπίσουν τους μακροπρόθεσμους...
Η πανδημία, το κλίμα και οι μεγιστάνες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Είμαστε όλοι κεϊνσιανοί;
«Κεϊνσιανές πολιτικές» θα υπάρξουν, ήδη υλοποιούνται. Μόνο που αποκλείεται να είναι «φιλολαϊκές». Το κόστος τους θα το πληρώσουν οι εργαζόμενοι και οι φτωχοί σε πολύ σύντομο χρόνο -τα εντόπια θατσερικά σαΐνια...
Είμαστε όλοι κεϊνσιανοί;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υφεση και βαρβαρότητα
Είναι ανησυχητικό να διαπιστώνεις από τη μία πλευρά την πλειοδοσία προς τους «επενδυτές» και από την άλλη την ανερυθρίαστη επίδειξη παντογνωσίας και την αμεριμνησία για το γεγονός ότι ο χειμώνας του 2020...
Υφεση και βαρβαρότητα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας