• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    24°C 20.8°C / 25.8°C
    1 BF
    44%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.6°C / 24.6°C
    1 BF
    67%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    21°C 18.0°C / 23.3°C
    1 BF
    46%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.9°C / 11.9°C
    0 BF
    66%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    1 BF
    55%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.0°C / 22.5°C
    0 BF
    32%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 17.4°C / 17.4°C
    0 BF
    39%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    22°C 17.6°C / 26.4°C
    1 BF
    33%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.7°C / 26.9°C
    3 BF
    55%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    23°C 21.9°C / 22.9°C
    3 BF
    46%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 22.9°C / 25.4°C
    3 BF
    50%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 20.7°C / 23.5°C
    0 BF
    78%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 17.9°C / 21.9°C
    2 BF
    68%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    15°C 14.9°C / 18.5°C
    0 BF
    72%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    18°C 18.5°C / 26.2°C
    1 BF
    35%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.8°C / 23.2°C
    3 BF
    76%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    24°C 21.0°C / 26.0°C
    2 BF
    45%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    21°C 17.3°C / 22.1°C
    0 BF
    67%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.7°C / 24.0°C
    1 BF
    85%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.8°C / 17.8°C
    1 BF
    29%
AP Photo/Andy Wong
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Μετά το Helios τι;

  • A-
  • A+
Η Κοινότητα αποτελεί σημείο αναφοράς, βασικό παράγοντα σύνδεσης των ατόμων με τον κόσμο της εργασίας αλλά και πάροχο πολυεπίπεδης ανιδιοτελούς υποστήριξης στις συναλλαγές τους με τις δημόσιες υπηρεσίες. Είναι εκατοντάδες οι περιπτώσεις προσφύγων που, μολονότι πέρασαν από προγράμματα ένταξης, κατέληξαν να αναχωρήσουν από την Ελλάδα ή να κατευθυνθούν στα δικά τους κοινωνικά, εθνοπολιτισμικά δίκτυα και οργανωμένες κοινότητες για να βρουν υποστήριξη.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Απελπισία, απόγνωση, φυγή ή ελπίδα και προσδοκίες για ένα καλύτερο μέλλον; Εντός αυτής της ψυχοκοινωνικής συνθήκης καλούνται οι αναγνωρισμένοι πρόσφυγες να διαχειρίζονται τη ζωή τους – όσοι τουλάχιστον στάθηκαν «τυχεροί» και έλαβαν το επίδομα στέγασης από το πρόγραμμα Helios του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου σε συνεργασία με τον ΔΟΜ (Διεθνής Οργανισμός Μετανάστευσης). Σε πολλούς άλλους μια τέτοια ευκαιρία δεν δόθηκε ποτέ: οι θέσεις είναι περιορισμένες.

Οι περιπτώσεις των οικογενειών του Khalid και των δυο αδερφών Zeinab και Afifa (τα ονόματα που αναφέρονται στο άρθρο δεν είναι αληθινά) αναδεικνύουν το εύρος των προκλήσεων που έχουν να αντιμετωπίσουν όταν δεν είναι πλέον δικαιούχοι του προγράμματος. Για τον Jawad η επιδότηση σταμάτησε στους τέσσερις μήνες από την έναρξή της επειδή, όπως αναφέρει ο ίδιος, δεν μπορούσε να παρακολουθήσει τα μαθήματα ελληνικής γλώσσας διαδικτυακά – βασική προϋπόθεση για τη συμμετοχή στο πρόγραμμα. Δεν είχε πρόσβαση στο διαδίκτυο ούτε τον απαραίτητο εξοπλισμό. Απευθύνθηκε στο πρόγραμμα Helios με την ελπίδα ότι θα του βρουν διαμέρισμα, ωστόσο οι υπεύθυνοι του είπαν ότι θα πρέπει να το βρει ο ίδιος, να προσκομίσει συμβόλαιο και τα υπόλοιπα απαραίτητα έγγραφα ώστε να καταστεί δικαιούχος.

Δεδομένης της δυσκολίας στην επικοινωνία, απευθύνθηκε από κοινού με άλλη συγγενική οικογένεια σε έναν ομοεθνή τους ο οποίος, παίρνοντας από κάθε οικογένεια 200 ευρώ, κατάφερε να τους βρει διαμέρισμα. Σε αυτό σήμερα ζουν δύο οικογένειες. Η Zeinab και η Afifa υπήρξαν λίγο πιο «τυχερές»: ολοκλήρωσαν την παραμονή τους στο πρόγραμμα, ωστόσο μετά τη λήξη της επιδότησης αναγκάστηκαν να αφήσουν το διαμέρισμά τους και με πολλές προσπάθειες να επιστρέψουν στην ανοιχτή δομή, όπου διέμεναν το προηγούμενο διάστημα ως αιτούσες άσυλο.

Μετά τη διακοπή της επιδότησης ο Jawad αναφέρει ότι ζήτησε από έναν φίλο του λίγα χρήματα για το ενοίκιο και εκείνος αντιπρότεινε να του αγοράσει ένα μεγάλο ποδήλατο για να το κάνει καρότσι και να μαζεύει κούτες. «Ετσι» συμπλήρωσε «θα μπορείς να δουλεύεις για τον εαυτό σου και να μη ζητάς λεφτά από κανέναν». Ηταν σαφώς μια κίνηση ενδυνάμωσης, που απορρέει και αποκαλύπτει ενδοκοινοτικές σχέσεις και αλληλεπίδραση. Με αυτόν τον τρόπο λοιπόν μαζεύει κάποια ελάχιστα χρήματα για να επιβιώνει ο ίδιος και η τριμελής οικογένειά του. Μολονότι οι όροι και οι συνθήκες δουλειάς έχουν δυσκολίες, είναι σημαντικό το ότι καθορίζονται από τον ίδιο: νιώθει ότι έχει εργασία. Διασχίζει με το καρότσι του όλο το κέντρο της Αθήνας από τις 4 το πρωί μέχρι τα μεσάνυχτα «για να πετύχει», όπως λέει, «τον στόχο του».

Κατά προσέγγιση, τα 150 κιλά χαρτί την ημέρα αποδίδουν 15 ευρώ ως μεροκάματο, αλλά κάτι τέτοιο δεν είναι σχεδόν ποτέ εφικτό. Οι οδηγοί συνήθως τον αποδοκιμάζουν έντονα όταν προσπαθεί εσπευσμένα να διασχίσει τις λεωφόρους ή όταν αναπόφευκτα γίνεται αιτία μποτιλιαρίσματος. Από την άλλη, οι αδερφές Zeinab και Afifa απευθύνθηκαν σε οργανωμένη συλλογικότητα, στη δική τους εθνοπολιτισμική κοινότητα, με την προσδοκία να βρουν εργασία. Επειτα από σύντομο διάστημα μέλη της Κοινότητας κατάφεραν να βρουν δουλειά εντός νομικού πλαισίου όχι μόνο στις ίδιες αλλά και σε αρκετά άλλα άτομα· προφανώς η παραπάνω διαδικασία δεν πλαισιώθηκε από πρακτικές συμβουλευτικής και ενδυνάμωσης.

Ο Sayed, μέλος μίας από τις αφγανικές κοινότητες, αναφέρει: «Τη γλώσσα θα τη μάθουν την ώρα της δουλειάς. Και εμείς ταυτόχρονα συνεχίζουμε να οργανώνουμε την εκμάθηση της γλώσσας, όχι όμως υποχρεωτικά. Αυτό που προέχει είναι η εύρεση εργασίας».

Ο χώρος της Κοινότητας δέχεται καθημερινά δεκάδες αναγνωρισμένους πρόσφυγες που είτε πέρασαν από το πρόγραμμα Helios είτε δεν είχαν τη δυνατότητα ένταξης σε αυτό. Υπό αυτό το πρίσμα η Κοινότητα αποτελεί σημείο αναφοράς, βασικό παράγοντα σύνδεσης των ατόμων με τον κόσμο της εργασίας αλλά και πάροχο πολυεπίπεδης ανιδιοτελούς υποστήριξης στις συναλλαγές τους με τις δημόσιες υπηρεσίες. Είναι εκατοντάδες οι περιπτώσεις προσφύγων που, μολονότι πέρασαν από προγράμματα ένταξης, κατέληξαν να αναχωρήσουν από την Ελλάδα ή να κατευθυνθούν στα δικά τους κοινωνικά, εθνοπολιτισμικά δίκτυα και οργανωμένες κοινότητες για να βρουν υποστήριξη.

Το πρόγραμμα Helios διέπεται από μια ολιστική προσέγγιση σχετικά με την ένταξη των προσφύγων καθώς επιδιώκει να αναπτύξει και να θωρακίσει πολυδιάστατες πολιτικές υποστήριξης, όπως η γλωσσική, η εργασιακή, η στεγαστική αλλά και η συμμετοχή στην τοπική κοινωνία. Ομως αυτή ακριβώς η προσέγγιση το καθιστά προβληματικό και μη αποδοτικό, καθώς πρόκειται για ένα ενταξιακό μοντέλο που δεν λαμβάνει υπόψη τις υπάρχουσες αυτορρυθμιζόμενες μορφές καθημερινής ένταξης και προσαρμογής, όπως έχουν εξελιχθεί τα τελευταία τριάντα χρόνια στην Ελλάδα στη βάση των ενδοκοινοτικών δικτυώσεων και με τον ρόλο της κοινωνίας των πολιτών να παραμένει αμελητέος.

Η ένταξη υπό όρους σε ένα πρόγραμμα αποτελεί επίσης εμπόδιο για τις προτεραιότητες που οι ίδιοι οι πρόσφυγες έχουν ανάγκη να θέσουν, υποχρεώνοντάς τους ουσιαστικά να συμμετέχουν σε δραστηριότητες μικρότερης σημασίας για εκείνους/εκείνες. Η ένταξη, μια επίπονη διαδικασία καθημερινής σύγκρουσης και διεκδίκησης του χώρου εργασίας, δεν αποτελεί υπόθεση έξι μηνών ή ενός χρόνου – όση ενδεχομένως είναι η διάρκεια κάποιου προγράμματος.

Ο Jawad το νιώθει και το βιώνει την ώρα που σπρώχνει το καρότσι, επενδυμένο με λεπτό φύλλο ξύλου, την ώρα που του φωνάζουν απαξιωτικά να ανοίξει τον δρόμο, να κάνει στην άκρη ή την ώρα που πηγαίνει στα σουπερμάρκετ να μαζέψει κούτες. Ωστόσο αναμφίβολα ο ίδιος, ύστερα από τέσσερα χρόνια ζωής στην Ελλάδα, νιώθει να κάνει τα πρώτα του βήματα προς την ένταξη, πεδίο στην αρμοδιότητα των ανθρωπιστικών οργανώσεων μέχρι να του αναγνωριστεί η προσφυγική ιδιότητα.

Μιλώντας στη βάση των εμπειριών των ανθρώπων κατανοούμε ότι η ένταξη είναι μια διαδικασία που δεν επιβάλλεται· εναπόκειται στα ίδια τα υποκείμενα να θέσουν τις προτεραιότητές τους και να ακολουθήσουν πρακτικές ένταξης σε αντίθεση με την ολιστική οπτική, που αναφέρεται σε «καλύτερες πρακτικές ένταξης» επιβαλλόμενες από τα «πάνω».

Τέλος έχει σημασία να τονιστεί και να αποτιμηθεί θετικά η συνεισφορά των οργανωμένων μεταναστευτικών και προσφυγικών συλλογικοτήτων στην κατεύθυνση της καθημερινής ένταξης. Πρέπει να ληφθούν υπόψη πολιτικές οικονομικής ενίσχυσής τους, να συμπεριληφθούν και συμμετέχουν στα ενταξιακά προγράμματα όχι ως αποδέκτες υπηρεσιών αλλά ως φορείς κατάλληλης εμπειρίας και γνώσης των ψυχοκοινωνικών συνθηκών που χαρακτηρίζουν τη ζωή προσφύγων και μεταναστών και των ανησυχιών τους. Πιθανόν να είναι οι ίδιες οι κοινότητες που θα χαράξουν νέες και διαφορετικές προσεγγίσεις, δυνάμει πιο αποτελεσματικές, και εφόσον οι επιλογές προς αυτήν κατεύθυνση δεν αντιβαίνουν στην κοσμοθεωρία τους. Και το τελευταίο θα πρέπει επίσης να είναι σεβαστό.

*Κοινωνικός ερευνητής - υποψήφιος διδάκτωρ Τμήματος Κοινωνικής Ανθρωπολογίας και Ιστορίας του Πανεπιστημίου Αιγαίου

ΚΟΙΝΩΝΙΑ
Σιγή ασυρμάτου για τους 35 εξαφανισμένους πρόσφυγες των Αντικυθήρων
Πυκνό μυστήριο καλύπτει την άφιξη 35 προσφύγων και μεταναστών στα Αντικύθηρα το βράδυ της Κυριακής και την επιβίβασή τους σε σκάφος του Λιμενικού μετά το μεσημέρι της Δευτέρας, άγνωστο για πού.
Σιγή ασυρμάτου για τους 35 εξαφανισμένους πρόσφυγες των Αντικυθήρων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ανθρωποι σε ακινησία: η συνθήκη της αναμονής
Η εμπειρία της αναμονής αποτελεί για τους ανθρώπους που βρίσκονται στη διαδικασία χορήγησης ασύλου αναπόσπαστο πλέον στοιχείο του προσωπικού τους βιώματος και καθορίζει τη συγκρότηση της ίδιας κατηγορίας στην...
Ανθρωποι σε ακινησία: η συνθήκη της αναμονής
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι μύθοι, οι ορδές και τα «καλά παιδιά» της Ευρώπης στο προσφυγικό
Η κυβέρνηση για ακόμα μια φορά φέρνει τη χώρα στη συντηρητική πρωτοπορία της Ευρώπης. Με το νομοσχέδιο για τις επιστροφές και τις απελάσεις συνεχίζει να ξηλώνει τις όποιες εγγυήσεις του Ευρωπαϊκού και Διεθνούς...
Οι μύθοι, οι ορδές και τα «καλά παιδιά» της Ευρώπης στο προσφυγικό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική της α-ορατότητας των αιτούντων/αιτουσών άσυλο
Είναι τουλάχιστον οξύμωρο να απαιτείται από τους/τις αιτούντες/σες άσυλο η υπαγωγή τους σε δομές εκτός του αστικού ιστού και από την άλλη να ευαγγελίζεται το υπουργείο ότι στοχεύει στην κοινωνική τους ένταξη.
Η πολιτική της α-ορατότητας των αιτούντων/αιτουσών άσυλο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μηδενικοί άνθρωποι» ή κυβερνήσεις που εκμηδενίζουν την έννοια «άνθρωπος»;
Οι άνθρωποι στα κέντρα κράτησης είναι ακόμα αριθμοί για όλες τις κυβερνήσεις, αποδεικνύοντας ότι τα ανθρώπινα δικαιώματα είναι επιλεκτικής φύσης.
Μηδενικοί άνθρωποι» ή κυβερνήσεις που εκμηδενίζουν την έννοια «άνθρωπος»;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το στρατόπεδο στον ορίζοντα
Η διάσπαρτη «Δομή Φιλοξενίας Γρεβενών» ήταν μία από τις λίγες στην επικράτεια που δεν ακολουθούσε το μοντέλο του «στρατοπέδου» κάτι που φαίνεται να αλλάζει από το υπουργού Μετανάστευσης και Ασύλου.
Το στρατόπεδο στον ορίζοντα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας