• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.6°C / 26.3°C
    2 BF
    58%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    25°C 22.6°C / 27.1°C
    0 BF
    67%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.0°C / 24.3°C
    2 BF
    70%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    1 BF
    49%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 21.9°C
    0 BF
    64%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    25°C 22.9°C / 26.5°C
    1 BF
    52%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    23°C 20.6°C / 22.9°C
    2 BF
    33%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.6°C / 23.6°C
    1 BF
    61%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.8°C / 26.0°C
    3 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.9°C / 24.9°C
    2 BF
    47%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.6°C / 25.8°C
    0 BF
    44%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 20.6°C / 22.9°C
    2 BF
    65%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.9°C / 25.9°C
    3 BF
    73%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    24°C 23.5°C / 23.9°C
    2 BF
    60%
  • Λαμία
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.4°C / 23.5°C
    1 BF
    43%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    27°C 24.8°C / 27.1°C
    2 BF
    56%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.0°C / 26.5°C
    2 BF
    42%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 21.3°C / 23.3°C
    0 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    25°C 23.6°C / 27.2°C
    1 BF
    85%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 21.6°C / 21.6°C
    2 BF
    41%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η εξουσία και το χρήμα στη νέα εποχή

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Από τα μέσα του 19ου αιώνα μέχρι σήμερα η πολιτική κοινωνία βαδίζει όπως ο κάβουρας: κάνει μεγάλα και δημιουργικά βήματα μπροστά και μετά στρέφεται προς τα πίσω, επειδή σκοντάφτει στο τείχος που η ίδια έχει «χτίσει». Η θεωρητικο-πολιτική αυτή υπόθεση που προτείνω προς διερεύνηση (μαζί με τη μεταφορά του κάβουρα) μπορεί να εξεταστεί εάν θέσουμε ως αντικείμενα της έρευνάς μας δύο κοινωνικά μέσα: την εξουσία στην πολιτική σφαίρα και το χρήμα στο οικονομικό σύστημα.

Και τα δύο αυτά κοινωνικά μέσα δομούνται και λειτουργούν εντός ενός ευρύτερου ηθικο-πολιτικού πλαισίου, το οποίο εγγυάται την κοινωνική συνοχή και τις προοπτικές ανάπτυξης των σύγχρονων κοινωνιών. Επειδή δεν είμαι ειδικός επί των οικονομικών εξελίξεων, αλλά και ούτε εμπειρογνώμων για την ιστορική εξέλιξη της εξουσίας, μπορώ να περιοριστώ σε ορισμένες καθολικές παρατηρήσεις από τη σκοπιά της πολιτικής φιλοσοφίας, για το τι συμβαίνει με το χρήμα και την εξουσία στις μέρες μας.

Διακρίνουμε τρεις φάσεις στην ιστορική εξέλιξη των δύο αυτών κοινωνικών μέσων κατά τους δύο τελευταίους αιώνες: Κατά την πρώτη φάση, η οποία φτάνει χρονολογικά μέχρι τις αρχές του 20ού αιώνα, η νεωτερική πολιτική κοινωνία ως κοινοβουλευτική δημοκρατία λειτουργεί ως θεσμικός έλεγχος της εξουσίας και ταυτόχρονα οργανώνεται ως οικονομικό σύστημα, το οποίο λειτουργεί ως ελεύθερη οικονομία της αγοράς. Σε αυτό το πραγματολογικό πλαίσιο το χρήμα αποκτά τη δική του γραμματική της κοινωνικής λειτουργίας με αποτέλεσμα οι οικονομικο-κοινωνικές κρίσεις που ταλανίζουν την παγκόσμια κοινωνία και να ανάγονται στο επιστημολογικό αυτονόητο: πώς και γιατί ελέγχεται η εξουσία ως κοινωνικό μέσο και ταυτόχρονα το χρήμα να μην ελέγχεται έστω και στοιχειωδώς!

Από τις αρχές του 20ού αιώνα και με την ιστορική μεσολάβηση των απολυταρχικών καθεστώτων του ναζισμού και του σταλινισμού φτάσαμε στο έτος-τομή 1989. Αυτή η ιστορική φάση είναι η δεύτερη στην ακολουθία, κατά την οποία το χρήμα (το κεφάλαιο) επιβάλλεται επί της εξουσίας. Η δημοκρατική πολιτική εξουσία υποχωρεί και το «πάνω χέρι» αποκτά το χρήμα, το οποίο ήδη ακολουθεί τα δικά του ανεξερεύνητα οικονομικά μονοπάτια. Η μεταπολεμική περίοδος είναι μια ενδιάμεση φάση, κατά την οποία πολιτική εξουσία και χρήμα εκτός του σοσιαλδημοκρατικού πολιτικού πλαισίου προσπαθούν να βρουν μηχανισμούς διαμεσολάβησης.

Η τρίτη φάση των αδιαμεσολάβητων ιστορικών σχέσεων ανάμεσα στην πολιτική εξουσία και το χρήμα αρχίζει το έτος-τομή 1989 και φτάνει μέχρι τις μέρες μας. Σε αυτή τη φάση συμβαίνουν τα εξής δύο πραγματολογικά συμβάντα: πρώτον, δεν ισχύουν πια οι θεσμικοί έλεγχοι (πολιτικοί, κοινωνικοί κ.λπ.) για την εξουσία και δεύτερον, το χρήμα από κοινωνικό μέσο (στοιχείο της κοινωνικής συνοχής και ιστορικής προοπτικής για τον άνθρωπο) μετατρέπεται σε «ανήμερο θηρίο», το οποίο κανείς δεν μπορεί να δαμάσει. Οποιος κατέχει το χρήμα (είτε είναι εφοπλιστής είτε κεφαλαιοκράτης στη βιομηχανία κ.ά.) μπορεί να αναγορευτεί σε θεσμικό κυρίαρχο που γράφει την πολιτική στα «παλιά του παπούτσια»! Τα παραδείγματα διεθνώς αφθονούν.

Στο σημερινό παγκόσμιο σύστημα ζωής, το χρήμα και η οικονομία έχουν αποκτήσει τα «πρωτεία» έναντι της πολιτικής εξουσίας. Και η ελληνική πολιτική κοινωνία δεν είναι απομονωμένη εθνική κοινότητα. Ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ενωση και ταυτόχρονα στην παγκόσμια φεντεραλιστική πολιτική κοινότητα. Ισχύουν και γι’ αυτήν ό,τι ισχύει διεθνώς για το χρήμα και την εξουσία.

* καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας στο Δημοκρίτειο Πανεπιστήμιο Θράκης

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο κ. Μπομπ
Ο πολιτικός έχει διττή στόχευση, δουλεύει και με τη βάση και με την κορυφή, κάτι που καμιά άλλη στελεχιακή θέση εργασίας δεν απαιτεί στον ίδιο βαθμό.
Ο κ. Μπομπ
ΑΠΟΨΕΙΣ
Συζήτηση με έναν πετυχημένο
Είμαι σημαντικός γιατί είμαι διευθύνων σύμβουλος σε πολυεθνική και στο Δ.Σ. πολλαπλών εταιρειών υψηλής κεφαλαιοποίησης. Έχω μετοχές, ακίνητα, κότερο και όμορφη γυναίκα. Είμαι σημαντικός γιατί όταν θέλω κάτι,...
Συζήτηση με έναν πετυχημένο
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η ανάδυση του μεταναστευτικού εθελοντισμού
Οι δυναμικές του εθελοντισμού δεν είναι παροδικές, αλλά κυοφορούνται στους κόλπους της κοινωνίας, ενδεχομένως με νέα προτάγματα, ανεξάρτητες από κάθε μορφή εξουσίας και ελέγχου.
Η ανάδυση του μεταναστευτικού εθελοντισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τα τελευταία δεσμά
Η τραπ καλεί πολύ απλά τους πάντες σε αυτό που όλα γύρω υπονοούν χωρίς να λέγεται ρητά: στον πλουτισμό με κάθε μέσο. Μας καλεί να σπάσουμε και τα τελευταία δεσμά ανελευθερίας!
Τα τελευταία δεσμά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Γλώσσα, επιβολή και αμφισβήτηση
Κάθε φορά που η οικονομικοπολιτική ή και μιντιακή εξουσία αλλάζει ή τροποποιεί τις έννοιες των λέξεων με σκοπό την αποσιώπηση ή απόκρυψη περιεχομένων με αντιλαϊκό περιεχόμενο, εκδηλώνεται μία (αντ)απάντηση σε...
Γλώσσα, επιβολή και αμφισβήτηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Μαθητευόμενοι κιβδηλοποιοί
Οι μεγιστάνες και οι πολιτικοί, σαν τους μάγους που παραπλανούν τους θεατές για να τους κάνουν να δουν αυτό που θέλουν εκείνοι, ταυτίζουν τη «δημοκρατία» με μια χούφτα πλούσιων χωρών που αντιπροσωπεύουν...
Μαθητευόμενοι κιβδηλοποιοί

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας