• Αθήνα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 13.6°C / 18.2°C
    2 BF
    94%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    15°C 14.6°C / 14.6°C
    1 BF
    77%
  • Πάτρα
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    13°C 13.0°C / 13.0°C
    2 BF
    93%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.9°C / 9.9°C
    1 BF
    87%
  • Αλεξανδρούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    3 BF
    88%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 14.0°C
    1 BF
    74%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    2 BF
    66%
  • Αγρίνιο
    Βροχοπτώσεις μέτριας έντασης
    13°C 11.6°C / 12.6°C
    2 BF
    97%
  • Ηράκλειο
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 19.8°C
    2 BF
    56%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    4 BF
    77%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 18.4°C / 18.8°C
    4 BF
    82%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 16.7°C / 16.7°C
    3 BF
    73%
  • Κεφαλονιά
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    2 BF
    85%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    12°C 11.5°C / 11.5°C
    0 BF
    86%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    11°C 11.5°C / 11.5°C
    0 BF
    92%
  • Ρόδος
    Αραιές νεφώσεις
    20°C 19.8°C / 20.8°C
    1 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.8°C / 18.4°C
    0 BF
    100%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.3°C / 13.3°C
    1 BF
    85%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 13.7°C / 14.7°C
    1 BF
    69%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    1 BF
    82%
EUROKINISSI/ΓΙΑΝΝΗΣ ΠΑΝΑΓΟΠΟΥΛΟΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ξανα-ορίζοντας τη «γυναίκα»

  • A-
  • A+

Μιλάμε συνεχώς για τον πολλαπλό ρόλο μιας γυναίκας μέσα σε μια οργανωμένη κοινωνία. Λέμε μια γυναίκα είναι «μάνα, σύζυγος, μόνη διαζευγμένη, άνεργη, εργαζόμενη, επιχειρηματίας». «Φοράμε» δηλαδή στη γυναίκα τίτλους και πολλές φορές πολλαπλούς. Αναφερόμαστε στη γυναίκα με τους τίτλους αυτούς. Τι θα συμβεί ωστόσο αν βγάλουμε αυτές τις ταμπέλες; Αν δεν αναφερθούμε σε μια γυναίκα ως «μάνα» ή «διαζευγμένη»; Αν δεν αναφερθούμε σε μια γυναίκα που απειλήθηκε «μπροστά στην οικογένειά της»; Αν δεν αναφερθούμε σε μια γυναίκα ως «πτυχιούχο», «σκληρά εργαζόμενη» ή «επιχειρηματία»; Αν δεν αναφερθούμε σε μια γυναίκα που «κρατάει το νοικοκυριό και τη δουλειά της μέσα στην καραντίνα»;

Φαίνεται ότι αυτό θα πάρει κάτι από τη σοβαρότητα της όλης συζήτησης, λες κι ο χαρακτηρισμός που προσδίδουμε σε μια γυναίκα είναι αναγκαίος και συγχρόνως ανυπέρβλητος. Οπως αναφέρει ο Ζ. Φρόιντ στο βιβλίο του «Συμβολή στην ψυχολογία της ερωτικής ζωής», «ταμπού δεν αποτελεί η ερωτική ζωή της γυναίκας, αλλά η γυναίκα στο σύνολό της». Βέβαια αυτό συνέβη το 1924.

Πρέπει να προσδίδουμε κάποιον χαρακτηρισμό στη γυναίκα για να σταθεί ως μέρος της κοινωνίας ανέκαθεν και της εκάστοτε συζήτησης; Γιατί δεν το κάνουμε και με τους άντρες αντίστοιχα; Γιατί δεν ρωτάμε συνήθως έναν άντρα «πώς προλαβαίνει δουλειά και οικογένεια» ή «αν σκέφτεται να κάνει οικογένεια» ή -έστω- γιατί αυτές δεν περιλαμβάνονται στις στάνταρ ερωτήσεις και στα θέματα προς συζήτηση; Και τελικά πρέπει να εξυμνούμε μια γυναίκα για τον πολλαπλό της ρόλο ή να το θεωρούμε δεδομένο όπως γίνεται -ή/και όχι- με έναν άντρα;

Το θέμα αυτού του άρθρου είναι σημειολογικό; Οχι, είναι όμως αφετηριακό!

Καλούμαστε ή επιδιώκουμε συχνά να εξετάσουμε τον ρόλο της γυναίκας μέσα στην κοινωνία, να βρούμε τα αίτια της έμφυλης ανισότητας και βίας -που μπροστά τους η λογική ωχριά, όπως αυτό της Καρολάιν- και να προτείνουμε τρόπους πρόληψης και αντιμετώπισης. Ποια όμως η αντιμετώπιση και ποια η πρόληψη όταν εμείς οι ίδιες συνειδητοποιούμε ότι στην καθημερινή εκφορά του λόγου μας και στη συνείδησή μας η «γυναίκα» δεν μπορεί να σταθεί μόνη της, αλλά χρειάζεται κάτι ακόμα να την πλαισιώνει; Γιατί, όπως συχνά ισχυρίζονται πολλοί, υπάρχουν «αυξημένες» προσδοκίες από τη γυναίκα και θεωρούμε αυτονόητη στο πλαίσιο αυτό την ενσωμάτωση των πολλαπλών ρόλων από πλευράς της, βλέποντας καχύποπτα ή αμφισβητώντας καθετί αντίθετο;

Κι αφού η ίδια η κοινωνία και οι «εξουσίες» αυτού του τόπου υποστηρίζουν -σχεδόν επιβάλλουν- την αναπαραγωγή στερεοτύπων που θέτουν ως «προαπαιτούμενο» τον ρόλο της γυναίκας συζύγου, μητέρας (βλ. συνέδριο γονιμότητας), εργαζόμενης για την αρμονική συνύπαρξη σε μια οργανωμένη και σύγχρονη κοινωνία, γιατί υποβιβάζουν συνεχώς τη θέση της μέσα στην κοινωνία μέσω λόγων, έργων και νομοσχεδίων, όπως π.χ. με τη μισθολογική διαφορά, την επιβολή ευέλικτου ωραρίου εργασίας, τη μη αύξηση του κατώτατου μισθού, τη μη πάταξη της μαύρης κι αδήλωτης εργασίας, τη μη θέσπιση πλαισίου προστασίας των εργαζόμενων γυναικών κι εγκύων, τη μη αντιμετώπιση του brain drain κ.ά.;

Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν υπάρχουν αρκετές γυναίκες να υπερασπιστούν την τιμή του φύλου τους, ώστε να οδηγήσουν σε αλλαγή αντιλήψεων μέχρις ότου να υπάρξει τουλάχιστον μια λογική συνοχή μεταξύ του τι θέλουμε και του τι κάνουμε ως κράτος. Αρα το στερεοτυπικό «άγχος» της «υπογεννητικότητας» σαφώς δεν θα πρέπει να αποτελεί πρωταρχικό μέλημα. Το πρόβλημα ξεκινάει από τις κοινωνικές δομές, το οικογενειακό, το σχολικό, το εργασιακό περιβάλλον και την κάθε μορφή οργανωμένης διεκδίκησης που εκλείπει (σωματεία, συνδικάτα κ.ά.).

Η συντηρητική παράταξη με τις αναχρονιστικές της θέσεις -τα παραπάνω παραδείγματα αποτελούν μόνο λίγες από αυτές- έχει αποδείξει ήδη τα όρια της διακυβέρνησής της και την αποστροφή της προς τις συλλογικές πρωτοβουλίες και τις κοινωνικές ανάγκες. Αποτελεί λοιπόν υπόθεση όλης της κοινωνίας να σταθεί ενάντια στη λογική της ανάθεσης και καθεμία και καθένας να αποτελέσει μέρος της αναθεώρησης της αφετηριακής βάσης προσέγγισης του έμφυλου ζητήματος. Πρωταρχικό λοιπόν μέλημα αποτελεί η μείωση των κοινωνικών κι έμφυλων ανισοτήτων, η οποία προϋποθέτει -ως βάση του ζητήματος- την αναγνώριση της γυναίκας ως αυθύπαρκτο και ισότιμο μέλος της σύγχρονης κοινωνίας.

*Επικοινωνιολόγος, πολιτική αναλύτρια
**Οικονομολόγος, επ. συνεργάτιδα ΕΝΑ

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Βία κατά των γυναικών: η σκιώδης πανδημία της βίας δεν έχει τελειωμό
Η πανδημία με τα απανωτά λοκντάουν, τον αναγκαστικό εγκλεισμό στο σπίτι παγίδεψε ακόμη περισσότερο τις γυναίκες πλάι στον δυνάστη τους, τον σύζυγο, τον σύντροφο, τον θύτη – πρώην ή νυν.
Βία κατά των γυναικών: η σκιώδης πανδημία της βίας δεν έχει τελειωμό
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ενα παγκόσμιο πρότυπο για να αντιμετωπίσουμε τη βία κατά των γυναικών
Σε 12 χώρες που εντόπισαν τα Ηνωμένα Εθνη, ο αριθμός των περιπτώσεων βίας κατά των γυναικών και κοριτσιών που καταγγέλθηκαν σε διάφορες οργανώσεις αυξήθηκε κατά 83% από το 2019 έως το 2020.
Ενα παγκόσμιο πρότυπο για να αντιμετωπίσουμε τη βία κατά των γυναικών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η έμφυλη βία τον καιρό της καραντίνας
Πήγε στο φαρμακείο. Δεν ήθελε μάσκες, αντισηπτικά ή φάρμακα. Να μιλήσει ήθελε. Για το δράμα που ζει στο σπίτι της, τη βία που δέχεται από τον άντρα της και το αδιέξοδο που βιώνει κλεισμένη μέσα στο σπίτι. Να...
Η έμφυλη βία τον καιρό της καραντίνας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι συμβαίνει με την Ακροδεξιά και τις γυναίκες;
Η οικογένεια της Ακροδεξιάς προσβάλλεται από την αναγνώριση της έμφυλης ενδοοικογενειακής βίας και τη νομοθεσία που επιχειρεί να την αποτρέψει. Γίνεται έτσι όχι μια πραγματική αλλά μια επινοημένη από τις...
Τι συμβαίνει με την Ακροδεξιά και τις γυναίκες;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η 8η Μάρτη επιστρέφει στις ρίζες της!
Η 8η Μάρτη 2019 συναντά ξανά τον λόγο από τον οποίο γεννήθηκε: την απεργία ως το κύριο μέσο ανάδειξης της γυναικείας καταπίεσης και κύριο τρόπο διεκδίκησης της ισότιμης θέσης της γυναίκας μέσα στο κοινωνικό...
Η 8η Μάρτη επιστρέφει στις ρίζες της!
ΑΠΟΨΕΙΣ
Οι παραλείψεις του νομοσχεδίου για την ταυτότητα φύλου
Από την έναρξη της σχετικής συζήτησης του νόμου για τη «νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου», το ΚΚΕ έθεσε προβληματισμούς για τη διαδικασία που εισάγεται και εστίασε την προσοχή του στους όρους που μπορούν...
Οι παραλείψεις του νομοσχεδίου για την ταυτότητα φύλου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας