• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    21°C 16.2°C / 23.7°C
    0 BF
    42%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    18°C 16.1°C / 20.5°C
    0 BF
    74%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    16°C 13.0°C / 19.0°C
    1 BF
    37%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    6°C 5.9°C / 5.9°C
    1 BF
    93%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.9°C / 12.9°C
    0 BF
    82%
  • Βέροια
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.0°C / 18.6°C
    1 BF
    49%
  • Κοζάνη
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.4°C / 14.0°C
    2 BF
    40%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    13°C 12.6°C / 17.9°C
    2 BF
    42%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    20°C 17.8°C / 23.1°C
    2 BF
    62%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    19°C 18.9°C / 18.9°C
    2 BF
    68%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    23°C 20.1°C / 23.4°C
    3 BF
    60%
  • Σκόπελος
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 17.6°C / 19.7°C
    0 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    17°C 16.9°C / 17.9°C
    0 BF
    72%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    11°C 10.9°C / 13.5°C
    0 BF
    76%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    13°C 13.5°C / 13.5°C
    1 BF
    39%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    22°C 15.8°C / 22.7°C
    0 BF
    69%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 16.4°C / 23.9°C
    2 BF
    49%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    20°C 14.3°C / 19.9°C
    1 BF
    69%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    17°C 15.7°C / 20.5°C
    1 BF
    99%
  • Καστοριά
    Αίθριος καιρός
    12°C 11.8°C / 11.8°C
    1 BF
    31%
EUROKINISSI/ΓΙΩΡΓΟΣ ΚΟΝΤΑΡΙΝΗΣ
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ορθολογισμός: το «φάρμακο» που προκαλεί φτώχεια

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Οσο περνάνε οι μήνες τόσο πιο έντονα στροβιλίζει στο μυαλό μου η σκέψη ότι οδεύουμε ολοταχώς στο να μετατραπούμε σε «κοινωνία των αναλώσιμων». Δεν γίνεται επειδή έτσι το θέλησε η μοίρα ή επειδή φταίει ο «κακός μας ο καιρός». Στην πραγματικότητα πρόκειται για το αποτελέσματα αυτού που οι πολιτικοί αρέσκονται να αποκαλούν «εξορθολογισμός» προκειμένου να εφαρμόσουν, χωρίς να χρειάζεται να διευκρινίσουν και να αποσαφηνίσουν, αποφάσεις που -τις περισσότερες φορές- προκαλούν απελπισία, φτώχεια και ωθούν εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους προς την είσοδο του κόσμου του περιθωρίου και ενίοτε της εξαφάνισης.

Φθονερή και ύπουλη λέξη ο εξορθολογισμός. Χωρίς να σημαίνει τίποτα, μπορεί να δικαιολογήσει και τις πιο θανατερές αποφάσεις. Συνδέεται με τη λέξη «ορθολογισμός» και υπονοεί τον «ορθό λόγο», χωρίς όμως να αφήνει την παραμικρή υπόνοια για τα αποτελέσματα και τις επιπτώσεις που μπορεί να υποκρύπτει. Γιατί ο «ορθολογισμός» είναι λέξη-χαμαιλέοντας.

Προσαρμόζεται στο συμφέρον αυτού που τον επικαλείται για να τον εξαγνίσει αφαιρώντας του ακόμα και χαρακτηριστικά που σχετίζονται με αξίες όπως ο ανθρωπισμός, η δικαιοσύνη, η αλληλεγγύη, η ανεκτικότητα. Για τους διαχειριστές της εξουσίας λειτουργεί σαν την κολυμβήθρα του Σιλωάμ. Με την εκφορά του ξεπλένει τις πιο ακραίες, άδικες, ακόμα και απάνθρωπες αποφάσεις των εξουσιών και δικαιολογεί τη μετατροπή εκατοντάδων χιλιάδων ανθρώπων σε «αναλώσιμα» και σε «σκουπίδια που -τις περισσότερες φορές- καταλήγουν στον μύλο της σκουπιδιάρας ή σε κάποια χωματερή.

Οι «θαυματουργές» ιδιότητες του «ορθολογισμού» επιβεβαιώνονται από το πλήθος των χρηστών-πολιτικών και τη διαχρονική χρήση του. Ακόμα και τα χειρότερα εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας έγιναν με την επίκληση της ορθής σκέψης και της ανάγκης να αποκατασταθεί η τάξη που ανατράπηκε λόγω ανορθολογικών επιλογών. Αυτό όμως που οι πολιτικοί συστηματικά φροντίζουν να αποκρύπτουν, είναι ότι πολύ συχνά η χρήση του ορθολογισμού παραπέμπει σε... σκυταλοδρομία. Ο προηγούμενος παραδίδει τη σκυτάλη στον επόμενο. Για παράδειγμα, ο εργασιακός νόμος που ψηφίστηκε πριν από μερικές μέρες στη Βουλή. Τα μεγαλύτερα κόμματα της αντιπολίτευσης έσπευσαν να του προσδώσουν χαρακτηριστικά «παρθενογένεσης».

Ομως αν δεν είχαν προηγηθεί, στο όνομα του ορθολογισμού, οι νόμοι που μετέτρεψαν την εργασία σε λάστιχο εσωρούχων, αν δεν είχαν στείλει αδιάβαστες τις συλλογικές συμβάσεις και μαζί με αυτές τα συνδικάτα και δεν είχαν αποδεχτεί να μετατρέψουν το ωράριο λειτουργίας σε πλαστελίνη που προσαρμόζεται στα καπρίτσια του εργοδότη, τότε πολύ δύσκολα η κυβέρνηση Μητσοτάκη θα προχωρούσε στην κατάργηση του οκταώρου και σε αμοιβές με ρεπό. Το ίδιο και με τον Πτωχευτικό Κώδικα. Αν η κυβέρνηση Σαμαρά δεν είχε ανοίξει, επικαλούμενη την ανάγκη ορθολογικής λειτουργίας του πιστωτικού συστήματος, το θέμα των πλειστηριασμών, αν δεν έπαιρνε τη σκυτάλη η κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ, τότε πολύ δύσκολα ο κ. Μητσοτάκης θα τολμούσε να εφαρμόσει ρυθμίσεις σαν και αυτές που περιλαμβάνει το εγχειρίδιο λειτουργίας του εργοστασίου κατασκευής πτωχών.

Αλλά και με το ασφαλιστικό; Θα μπορούσε η κυβέρνηση να εκχωρεί την επικουρική ασφάλιση στους ιδιώτες αν δεν είχαν προηγηθεί οι προηγούμενες κυβερνήσεις, που στο όνομα του ορθολογισμού διέλυσαν το σύστημα; Μάλλον όχι. Αξίζει να παρακολουθήσει κανείς τις δηλώσεις των πολιτικών της τελευταίας δεκαπενταετίας για να αντιληφθεί πώς αξιοποιούν τον... ορθολογισμό.

Πόσο εύκολα και δυνατά κατήγγελλαν τις πολιτικές που εξαθλιώνουν τη γενιά των 700 ευρώ και πόσο ανερυθρίαστα υποστηρίζουν τώρα ότι η γενιά των 400 ευρώ θα πρέπει να είναι ευχαριστημένη αφού στο όνομα του... εξορθολογισμού μπορεί αύριο να βρεθούν με μηδέν ευρώ. Ωρες ώρες προσπαθώ να καταλάβω πού σταματούν οι μαγικές ιδιότητες του «ορθολογισμού». Το γεγονός και μόνο ότι με το άκουσμά του οι λίγοι καταφέρνουν όχι μόνο να κοροϊδεύουν τους πολλούς αλλά και να αποσπούν την επιδοκιμασία τους, είναι αρκετό για να τον παραλληλίσεις με άλλες μαγικές εκφράσεις όπως «άμπρα κατάμπρα».

Σήμερα αρχίζω να πιστεύω ότι το μυστικό βρίσκεται στο πώς οι πολιτικοί αξιοποιούν τον «ορθολογισμό» για να εξορθολογίζουν την... απανθρωπιά. Με λέξεις-πυροτεχνήματα, οι οποίες θυμίζουν χειρουργικά γάντια που προσαρμόζονται στο μέγεθος της παλάμης, δημιουργούν και ενίοτε καλλιεργούν προσδοκίες που όταν διαψεύδονται, σπεύδουν να δηλώσουν ότι «δεν καταλάβατε καλά» και ότι «δεν είναι αυτό που νομίζατε».

Να, για παράδειγμα, πόσες φορές στη διάρκεια της πανδημίας ακούσαμε τα περί «ατομικής ευθύνης», «υπευθυνότητας» και τα σχετικά; Πόσες φορές τα επιχειρήματα της μίας φάσης μεταβλήθηκαν στην επόμενη σε δριμύ «κατηγορώ»; Πόσες φορές σε λίγα μόλις εικοσιτετράωρα οι «σωτήρες» μεταμορφώθηκαν σε «εφιάλτες»; Αλλά δεν φταίνε αυτοί που παίζουν με θαυμαστή συνέπεια τον «παπά», αλλά εκείνοι που εμπιστεύονται τα φούμαρα περί... ορθολογισμού.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο «εγγενής αυταρχισμός» των ανισοτήτων
Η διεύρυνση των ανισοτήτων, που τα τελευταία χρόνια οξύνεται, περιθωριοποιεί και φτωχοποιεί, όλο και περισσότερο, μεγάλα τμήματα της κοινωνίας.
Ο «εγγενής αυταρχισμός» των ανισοτήτων
ΑΠΟΨΕΙΣ
Πώς λύνονται τα παγκόσμια προβλήματα;
Σε κείμενό του που δημοσιεύθηκε προσφάτως («Τα Νέα», 21 και 22 Αυγούστου 2021) με τον τίτλο «Πανδημίες και εξοπλισμοί» ο Νίκος Μουζέλης διατυπώνει μια ρηξικέλευθη πρόταση για το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί...
Πώς λύνονται τα παγκόσμια προβλήματα;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κοινωνική επανεκκίνηση
Βρισκόμαστε σε σταυροδρόμι. Καλούμαστε να επιλέξουμε αν θα κατευθυνθούμε συντηρητικά ή προοδευτικά. Υπάρχει βέβαια και η επιλογή της πρόσκαιρης μη επιλογής∙ αυτή της αδράνειας - που μακροπρόθεσμα οδηγεί σε...
Κοινωνική επανεκκίνηση
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική της αμηχανίας
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πολλοί άνθρωποι, ενδεχομένως οι περισσότεροι, δεν ξέρουν ή δεν έχουν τον τρόπο να αντιμετωπίσουν καταστάσεις που απρόβλεπτα και απροειδοποίητα εισβάλλουν στη ζωή τους.
Η πολιτική της αμηχανίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγάπη μου, συρρικνώσαμε τα παιδιά
Θυμάστε εκείνη την παλιά αμερικάνικη ταινία όπου πρωταγωνιστεί ένας εκκεντρικός επιστήμονας που καταφέρνει με την καινούργια του εφεύρεση, μια ηλεκτρομαγνητική μηχανή, να συρρικνώσει τα ίδια του τα παιδιά;...
Αγάπη μου, συρρικνώσαμε τα παιδιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανδημία του ανορθολογισμού
Τι είναι, όμως, ο ανορθολογισμός; Είναι ο τρόπος σκέψης που δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα, δεν λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά επιτεύγματα και συγκροτεί θεωρίες που είναι παντελώς αναπόδεικτες.
Η πανδημία του ανορθολογισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας