• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    30°C 26.9°C / 31.2°C
    1 BF
    30%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    28°C 24.1°C / 29.4°C
    0 BF
    52%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.2°C / 30.9°C
    3 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 21.9°C / 24.7°C
    0 BF
    56%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    25°C 24.6°C / 24.6°C
    2 BF
    49%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 24.0°C / 28.7°C
    2 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 20.4°C / 25.1°C
    1 BF
    49%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    29°C 26.6°C / 30.8°C
    2 BF
    30%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.8°C / 28.6°C
    3 BF
    77%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    27°C 26.9°C / 26.9°C
    3 BF
    50%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    27°C 25.7°C / 27.9°C
    4 BF
    69%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    2 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    27°C 27.4°C / 27.4°C
    2 BF
    57%
  • Λάρισα
    Αίθριος καιρός
    28°C 23.5°C / 27.7°C
    1 BF
    38%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    29°C 23.5°C / 30.7°C
    0 BF
    34%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    28°C 23.8°C / 28.2°C
    2 BF
    51%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.1°C / 31.4°C
    2 BF
    34%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 23.8°C / 28.3°C
    2 BF
    54%
  • Κατερίνη
    Αίθριος καιρός
    26°C 24.7°C / 29.5°C
    1 BF
    81%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    1 BF
    36%
Η 11η Θέση, λίγο αλλιώς
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Η 11η Θέση, λίγο αλλιώς

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Πόση κοινωνική αλλαγή αντέχουμε; Είναι ένα ζήτημα. Ομως, τι αλλάζει; Πού πάει η αλλαγή; Ο 21ος αιώνας κυλάει πυκνός, τραυματικός, ελάχιστα διδακτικός, με πολλές μεταβολές. Ανέδειξε πολλά προβλήματα, αλλά η τάση των ολοένα αλληλοδιαδεχόμενων και βαθύτερων αλλαγών συνεχίζεται.

Η τρομοκρατική επίθεση της 11ης Σεπτεμβρίου, ο πόλεμος του Κόλπου, η οικονομική ύφεση του 2008-09 και ο κλονισμός του χρηματοπιστωτικού συστήματος, η κρίση χρέους στην ευρωζώνη, η διαχείρισή της, το χρέος της ελληνικής οικονομίας και η χαμένη δεκαετία, η ματαίωση της «αραβικής άνοιξης», ο εμφύλιος στη Συρία και το προσφυγικό, το Brexit, ο τραμπισμός στις ΗΠΑ, η άνοδος της Κίνας, ο αναθεωρητισμός του Ερντογάν κ.λπ. προκαλούν αλλαγές.

Οπως και η κλιματική αλλαγή, ο Covid-19 προκάλεσε αλλαγές. Μάλιστα, σε σχέση με την ιστορικοκοινωνική εμπειρία των προηγούμενων πανδημιών, έδειξε και επαναλαμβανόμενα μοτίβα. Αιφνιδιασμούς που δεν θα ’πρεπε, άδικους αποκλεισμούς, έντονα ταξικό πρόσημο, συνωμοσιολογίες, εθνικισμούς, μερκαντιλισμούς (στην αντιμετώπιση ενός ιού που είναι αδιάφορος για την εθνικότητα και τη γεωγραφία κ.ο.κ.). Για παράδειγμα, ως προς την πανδημία, ο «Ecomomist», όπως και ο ΠΟΥ, ήταν ξεκάθαρος: «Εάν δεν φτάσουν επαρκείς ποσότητες εμβολίων στις φτωχότερες χώρες, υπάρχει κίνδυνος να επαναληφθούν και αλλού οι τραγικές σκηνές που εκτυλίσσονται τώρα στην Ινδία. Θα έχουμε πρόσθετα εκατομμύρια θανάτων». Σύμφωνα με τις μετρήσεις του περιοδικού, ο Covid-19 έχει ήδη σκοτώσει 7,1-12,7 εκατομμύρια. Πιθανότατα ο πραγματικός αριθμός να είναι μεγαλύτερος από αυτόν που δηλώνουν οι εθνικές Αρχές. Και μιλάμε για ανθρώπους που θα ζούσαν με διαφορετικές συνθήκες.

Στη μεταδημοκρατία της Ελλάδας, η κυβέρνηση θέλει οπωσδήποτε να παρουσιάσει «θετική ατζέντα» εφ’ όλης της ύλης. Ουδέν μεμπτόν. Αλλά η «κουλτούρα του επιχειρείν» είναι μάλλον αυτή που περιέγραψε ο εφοπλιστής Λασκαρίδης. Και η ιδέα του κράτους ως φέουδο των κυβερνώντων, καμία -έως ελάχιστη- σχέση έχει με τη δημοκρατία. Επιπλέον, το πρόβλημα των ματαιώσεων της κυβερνητικής προκοπής το περιγράφει ο Σοφοκλής: «Ουκ εξάγουσιν καρπόν οι ψευδείς λόγοι». Τα χονδροειδή ψέματα έχουν όρια. Θέλουν πολιτισμό με σκουπίδια και χορηγίες ιδρυμάτων. Περιφέρουν τη χώρα ωσάν να είναι «Χωριό Ποτέμκιν». Ο ακραίος συντηρητισμός τους καταπίνει τον νόθο φιλελευθερισμό. Χρησιμοποιούν υποδείγματα που δεν έχουν σχέση με την πραγματικότητα. Θέλουν ανάπτυξη με υπερχρέωση. Θέλουν τουρισμό, ξέροντας ότι δεν έχουμε τελειώσει με την πανδημία. Εάν οι παραλλαγές του ιού διασχίσουν τα εθνικά σύνορα -που όλοι απεύχονται- υπάρχει κίνδυνος να τιναχτεί στον αέρα το σχέδιο εμβολιασμού και ανοσίας. Εάν συμβεί, θα μπορούσε να οδηγήσει σε περισσότερους θανάτους, σε πίεση το σύστημα υγείας, σε νέα λοκντάουν και οικονομικές ζημίες.

Οι περισσότεροι αναγνώστες της «Εφ.Συν.» θυμούνται την ένταση της διάσημης ρήσης που είχε διατυπώσει ο Μαρξ για τον 19ο αιώνα. Επρόκειτο για την 11η Θέση στον Φόιερμπαχ: «Οι φιλόσοφοι έχουν ερμηνεύσει τον κόσμο μόνο με διάφορους τρόπους. Ομως, το θέμα είναι να αλλάξουμε τον κόσμο». Χωρίς δεύτερη σκέψη και δίχως φόβο εξέφραζε το αίτημα μιας αποστολής. Το παράδοξο ήταν ότι το αίτημα διατυπώθηκε σε φάση που, όντως, ο κόσμος άλλαζε, γινόταν νεωτερικός· και ο Μαρξ -ερμηνευτής του κόσμου του- το έβλεπε καλύτερα από πολλούς άλλους. Ομως, αυτή η αποστολή συνδεόταν με μια πίστη: την ισχυρή ιδέα της νομοτελειακής κίνησης προς μια θετική κατεύθυνση. Η κοινωνική αλλαγή ταυτιζόταν με την πρόοδο· δηλαδή, με κίνηση από μία παλιά προς μια νέα κατάσταση που θα ήταν καλύτερη της παλιάς: με την εγκαθίδρυση ενός νέου, ελεύθερου κόσμου, δίχως εκμετάλλευση, φτώχεια κι ανισότητα.

Η κυβερνητική πρακτική ολισθαίνει προς την ιδέα του Τζουζέπε Τομάζι ντι Λαμπεντούζα στον «Γατόπαρδο»: «Να αλλάξουν όλα, ώστε να μην αλλάξει τίποτα». Με άλλα λόγια, το ίδιο ξινισμένο κρασί σε νέα μπουκάλια. Για ανάλογες κακές πρακτικές είχε μιλήσει και ο Ανταμ Σμιθ: «Η ικανότητα μιας διεφθαρμένης και μονοπωλιακής ελίτ να εκμεταλλεύεται το σύστημα δικαίου και διοίκησης προς ίδιον όφελος […] Μια χώρα όπου οι πλούσιοι ή οι κάτοχοι μεγάλων κεφαλαίων απολαμβάνουν αρκετή ασφάλεια, ενώ οι φτωχοί ή οι κάτοχοι μικρών κεφαλαίων απολαμβάνουν ελάχιστη, αλλά είναι και εκτεθειμένοι με το πρόσχημα της δικαιοσύνης στον κίνδυνο της λεηλασίας και της αρπαγής των περιουσιών τους…»

Αλλά σε έναν κόσμο που δέχεται άκοπα τις βαθιές «αλλαγές» προς την οργουελιανή εκδοχή τους, ίσως, θα πρέπει να σκεφτούμε τη διάσημη Θέση λίγο διαφορετικά, τόσο ως προς την αλλαγή όσο και ως προς την ερμηνεία του σύνθετου κόσμου. Το λέω, μήπως και αισθανθούμε λίγο καλύτερα, αν ως πνευματική αποστολή της αλλαγής βάλουμε το: «Τώρα το θέμα είναι να ερμηνεύσουμε έναν κόσμο που αλλάζει πολύ γρήγορα».

ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πολιτική της αμηχανίας
Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι πολλοί άνθρωποι, ενδεχομένως οι περισσότεροι, δεν ξέρουν ή δεν έχουν τον τρόπο να αντιμετωπίσουν καταστάσεις που απρόβλεπτα και απροειδοποίητα εισβάλλουν στη ζωή τους.
Η πολιτική της αμηχανίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγάπη μου, συρρικνώσαμε τα παιδιά
Θυμάστε εκείνη την παλιά αμερικάνικη ταινία όπου πρωταγωνιστεί ένας εκκεντρικός επιστήμονας που καταφέρνει με την καινούργια του εφεύρεση, μια ηλεκτρομαγνητική μηχανή, να συρρικνώσει τα ίδια του τα παιδιά;...
Αγάπη μου, συρρικνώσαμε τα παιδιά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πανδημία του ανορθολογισμού
Τι είναι, όμως, ο ανορθολογισμός; Είναι ο τρόπος σκέψης που δεν αντιστοιχεί στην πραγματικότητα, δεν λαμβάνει υπόψη τα επιστημονικά επιτεύγματα και συγκροτεί θεωρίες που είναι παντελώς αναπόδεικτες.
Η πανδημία του ανορθολογισμού
ΑΠΟΨΕΙΣ
Απο-ουμανισμός προ των πυλών
Το πρόβλημα είναι ότι η κοινωνία μας έχει πάει πολύ πιο πίσω και σε μια κατάσταση που αμφισβητείται και το κίνημα που έθεσε τις βάσεις για το τέλος της φεουδαρχικής κοινωνίας, ο ουμανισμός.
Απο-ουμανισμός προ των πυλών
ΑΠΟΨΕΙΣ
Λαβώνοντας την... αξιοπιστία
Στην ελληνική κοινωνία –και όχι μόνο– σήμερα, εκτός από τους επιφυλακτικούς, υπάρχουν και οι καχύποπτοι. Πρόκειται γι’ αυτούς που αναζητούν κίνητρα, σκοπιμότητες και επιδιώξεις πίσω από κάθε δήλωση, κάθε...
Λαβώνοντας την... αξιοπιστία
ΑΠΟΨΕΙΣ
Διχαστικά προνόμια
Υπάρχει όμως και μια άλλη όψη, που ίσως είναι πιο σκοτεινή. Τα μέτρα που ανακοινώθηκαν αναθέτουν –ακριβέστερα, μεταθέτουν– στους επαγγελματίες της εστίασης, των μεταφορών και άλλων κλάδων την ευθύνη και την...
Διχαστικά προνόμια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας