Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Προσωπική ήττα του Ερντογάν

Στη νέα εποχή που εισήλθε η Τουρκία, Κούρδοι, Αλεβίτες, Αρμένιοι, Τούρκοι, ομοφυλόφιλοι, γυναίκες και μια πολυπρόσωπη Αριστερά είναι πλέον ορατοί στον δημόσιο χώρο

ΑP PHOTO/ LEFTERIS PITARAKIS FILE

Προσωπική ήττα του Ερντογάν

  • A-
  • A+

Μετά από δεκατρία χρόνια μονοκρατορίας του Κόμματος Δικαιοσύνης και Ανάπτυξης (ΑΚP) υπό την απόλυτη κυριαρχία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Τουρκία φαίνεται να αλλάζει σελίδα. Το εκλογικό αποτέλεσμα της 7ης Ιουνίου που επέφερε την απώλεια της αυτοδυναμίας του ΑΚΡ και την πανηγυρική είσοδο στην τουρκική Εθνοσυνέλευση του -κουρδικού στην καταγωγή- Κόμματος Δημοκρατίας των Λαών (HDP) σηματοδοτεί το τέλος μιας εποχής και ενός μεγαλεπήβολου πολιτικού (πολιτειακού) σχεδίου. Και όλα αυτά μόλις δέκα μήνες μετά τις προεδρικές εκλογές που ανέδειξαν νικητή τον Ερντογάν με το συντριπτικό ποσοστό του 52% των ψήφων.

Το ΑΚΡ λοιπόν, παρά το γεγονός ότι παραμένει το πιο ισχυρό πολιτικό κόμμα της Τουρκίας (40,8%), έχασε την απόλυτη ηγεμονία που είχε, καθώς και το μονοπώλιο του μοναδικού φορέα της δημοκρατίας και της ευμάρειας για την Τουρκία. Το ΑΚΡ πήρε την εξουσία το 2002, κατορθώνοντας να συσπειρώσει ένα μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος στο όνομα της δημοκρατίας και της μάχης κατά των αυταρχικών παρεμβάσεων του στρατού και της διαφθοράς των μέχρι τότε συστημικών κομμάτων. Ομως ο αντισυστημικός, δημοκρατικός λόγος του εξελίχθηκε με τα χρόνια σε έναν αυταρχικό, νεοφιλελεύθερο λόγο, που αντικαθιστούσε την αυταρχική κεμαλική αντίληψη περί έθνους με μια άλλη εξίσου αυταρχική, αυτή περί του τουρκοϊσλαμικού (και μάλιστα σουνιτικού) έθνους-κοινότητας.

Στο πλαίσιο λοιπόν της νεοφιλελεύθερης ιδεολογίας του, το ΑΚΡ ηθικοποιούσε στο όνομα του «επίσημου Ισλάμ» την πολιτική ζωή και όριζε ως αντιπάλους του έθνους ένα μεγάλο μέρος της κοινωνίας της Τουρκίας, καταδιώκοντας δημοσιογράφους, παρακολουθώντας και κλείνοντας κατά περίσταση τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δημιουργώντας εντέλει ένα κλίμα «εσωτερικών» και «εξωτερικών» εχθρών της Τουρκίας. Η κρίσιμη καμπή ωστόσο γι’ αυτό το δεξιό, συντηρητικό κόμμα ήταν το μεγαλεπήβολο σχέδιο του Ερντογάν για αλλαγή του πολιτειακού συστήματος της Τουρκίας, από Προεδρευόμενη σε Προεδρική Δημοκρατία. Ο Ερντογάν, επιδιώκοντας να εξαλείψει από την ιστορία της Τουρκίας το πρόσωπο του «πατέρα των Τούρκων» (Μουσταφά Κεμάλ), επεξεργάστηκε το σχέδιο της επιβολής του προσώπου τού «προέδρου των μουσουλμάνων -σουνιτών- της Τουρκίας», δηλαδή του εαυτού του, ως του «μοναδικού ηγέτη».

Το σχέδιο μιας υπερ-προεδρικής Τουρκίας, κομμένο και ραμμένο στα μέτρα του Ερντογάν, συνάντησε τελικά την αντίσταση του 60% της κοινωνίας, έτσι όπως αυτή εκφράστηκε στις 7 Ιουνίου.

Η ήττα λοιπόν δεν είναι τόσο του ΑΚΡ όσο του ίδιου του Ερντογάν προσωπικά. Η εντελώς αντισυνταγματική και συνεχής παρέμβασή του κατά την προεκλογική περίοδο κάνει την απώλεια των ποσοστών του ΑΚΡ να θεωρείται ψήφος αμφισβήτησης του σχεδίου του, που έτσι κι αλλιώς με αυτό το εκλογικό αποτέλεσμα δεν μπορεί πλέον να υλοποιηθεί.

Ο μεγάλος ωστόσο νικητής των εκλογών είναι το HDP. Αυτό το κόμμα, που ξεκίνησε ως κουρδικό, κατόρθωσε να συσπειρώσει τα διάφορα διάσπαρτα και κατακερματισμένα κινήματα, με σημαντικότερο το κίνημα του πάρκου Γκεζί το καλοκαίρι του 2013.

Πράγματι, το HDP, υπό την εμπνευσμένη προεδρία του Ντεμιρτάς και της Γιουκσέκνταγ, πιάνοντας το νήμα από παλιά, από τους αγώνες των Κούρδων και των Τούρκων αριστερών, και συνδέοντάς το με τις κινηματικές συσπειρώσεις στην Τουρκία (από αυτές των Αλεβιτών μέχρι των ομοφυλόφιλων), διαμορφώνει τους όρους συγκρότησης μιας σύγχρονης Αριστεράς με πληθυντικό πρόσωπο. Οι πρόεδροι του κόμματος (πάντα ένας άνδρας και μια γυναίκα) δεν απευθύνθηκαν μόνο στους Κούρδους αλλά σε μια Τουρκία που αντιστέκεται στην ηθικοποίηση της πολιτικής ζωής, στις νεοφιλελεύθερες συνταγές για την οικονομία, στην ηθικοποίηση της δημοκρατίας. Σε μια Τουρκία της οποίας ένα μεγάλο μέρος του πληθυσμού, είτε για λόγους εθνοθρησκευτικούς, είτε για λόγους σεξιστικούς, είτε για λόγους ιδεολογικούς, περιθωριοποιείται.

Το γεγονός ότι αυτό το κόμμα του «περιθωρίου» κατόρθωσε να σπάσει το αντιδημοκρατικό φράγμα του 10% και με 13% των ψήφων να μπει στην Εθνοσυνέλευση δείχνει ότι επιτέλους αποτυπώνεται στην επίσημη πολιτική σκηνή μια μακρά και επίπονη διαδικασία αγώνων για δημοκρατία, έξω από το -εν πολλοίς κατασκευασμένο και βολικό- δίπολο κοσμικό κράτος-Ισλάμ.

Η Τουρκία εισέρχεται σε μια νέα εποχή, της οποίας τα χαρακτηριστικά είναι ακόμη αδιαφανή. Ωστόσο, ένα είναι βέβαιο: οι Κούρδοι, οι Αλεβίτες, οι Αρμένιοι, οι Τούρκοι, οι ομοφυλόφιλοι, οι γυναίκες, μια πολυπρόσωπη Αριστερά είναι πλέον ορατοί στον δημόσιο χώρο. Η σύγκρουση έφυγε οριστικά από το πεδίο κοσμικό κράτος-Ισλάμ και πέρασε στο πεδίο δημοκρατία-αυταρχισμός.

* Αναπληρώτρια καθηγήτρια Ιστορίας στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Ιστορίας του Παντείου Πανεπιστημίου, βουλευτής ΣΥΡΙΖΑ Αχαΐας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Το όνειρο του Ερντογάν
Η γείτων και φίλη Τουρκία έχει βουλευτικές εκλογές. Για πολλούς αναλυτές, κυρίως Τούρκους, οι εκλογές αυτές θεωρούνται καθοριστικές για το μέλλον της χώρας. Αυτό σημαίνει ότι το αποτέλεσμά τους θα είναι...
Το όνειρο του Ερντογάν
ΑΠΟΨΕΙΣ
Το τέλος του Ερντογάν;
Τα αποτελέσματα των τουρκικών δημοτικών εκλογών του Ιουνίου βρήκαν το κυβερνών κόμμα σε κατάσταση πανικού. Σηματοδότησαν όμως αυτές οι εκλογές την ήττα του Ερντογάν;
Το τέλος του Ερντογάν;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία
Η βαρβαρότητα των ένοπλων ισλαμικών ομάδων, παράλληλα με τη βαρβαρότητα του συριακού και των άλλων καθεστώτων στην περιοχή και τις επεμβάσεις των ξένων μεγάλων δυνάμεων, έφερε τη μεγάλη αυτή καταστροφή και τον...
Αγώνας για ελευθερία και δημοκρατία
ΑΠΟΨΕΙΣ
O εκβιασμός του Ερντογάν και η «ζώνη ασφαλείας»
Ο εκβιασμός που ασκεί ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν στη Δύση είναι αποτρόπαιος. «Δώστε μου», λέει, «τον έλεγχο της βορειοανατολικής Συρίας, διότι διαφορετικά θα ανοίξω τις πύλες της Τουρκίας στους μετανάστες.
O εκβιασμός του Ερντογάν και η «ζώνη ασφαλείας»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ζώνη… διαφωνίας
Η επένδυση των ΗΠΑ στο Κουρδικό δεν αφορά μόνον τους συσχετισμούς της επόμενης μέρας στη Συρία, αλλά εντάσσεται σε μια ευρύτερη πολιτική ανάσχεσης και εξισορρόπησης της περιφερειακής επιρροής του Ιράν.
Ζώνη… διαφωνίας
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η Τουρκία, οι ένοπλες δυνάμεις, τα επιτόκια και ο «Κύκλος Δικαιοσύνης»
Η Τουρκία, που δεν ήταν παλαιότερα ένας σοβαρός παίκτης στην Αφρική, ξεκίνησε μια πολιτική για τη δημιουργία νέων δεσμών με την ήπειρο αυτή, εισάγοντας ταυτόχρονα, μέσω στρατευμένων ιστορικών, μια ρομαντική...
Η Τουρκία, οι ένοπλες δυνάμεις, τα επιτόκια και ο «Κύκλος Δικαιοσύνης»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας