• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    18°C 17.2°C / 17.8°C
    2 BF
    82%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 15.6°C / 15.6°C
    2 BF
    82%
  • Πάτρα
    Αυξημένες νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    3 BF
    75%
  • Ιωάννινα
    Αυξημένες νεφώσεις
    11°C 10.9°C / 10.9°C
    2 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    82%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    13°C 13.0°C / 15.0°C
    1 BF
    93%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    9°C 9.4°C / 9.4°C
    2 BF
    96%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    21°C 15.6°C / 20.6°C
    4 BF
    91%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    5 BF
    46%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.9°C / 17.9°C
    5 BF
    71%
  • Ερμούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 20.4°C / 20.4°C
    4 BF
    68%
  • Σκόπελος
    Αυξημένες νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 17.7°C
    5 BF
    79%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 18.7°C / 18.7°C
    6 BF
    90%
  • Λάρισα
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    15°C 14.9°C / 16.5°C
    3 BF
    82%
  • Λαμία
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    16°C 16.5°C / 16.5°C
    2 BF
    94%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    20°C 15.8°C / 19.8°C
    2 BF
    88%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 17.4°C / 18.0°C
    4 BF
    85%
  • Καβάλα
    Αυξημένες νεφώσεις
    15°C 15.2°C / 15.2°C
    2 BF
    83%
  • Κατερίνη
    Αραιές νεφώσεις
    15°C 13.7°C / 15.7°C
    2 BF
    91%
  • Καστοριά
    Αυξημένες νεφώσεις
    10°C 9.8°C / 9.8°C
    3 BF
    92%
EUROKINISSI
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Είκοσι ένας αιώνες υποδούλωσης

  • A-
  • A+

Στην «Εφ.Συν.» 22/4/2021 δημοσιεύσατε κείμενο του κ. Κώστα Ζουράρι που «απαντούσε» σε προηγούμενο κείμενό μου στην ίδια εφημερίδα. Ομως ο συγγραφέας στηρίζεται σε μια παρεξήγηση, αφού εξέλαβε τη δουλεία υπό τη φυσική της μορφή. Γι’ αυτό χρειάζονται ορισμένες διευκρινίσεις. Στο κείμενό μου δεν αναφέρομαι πουθενά στη φυσική δουλεία ή στην έλλειψη δικαιοπρακτικής ικανότητας, αλλά στην πολιτειακή (ή εθνική κατά μία έννοια) και στην πολιτική υποδούλωση. Και τα σημερινά Λεξικά αυτήν την ευρεία έννοια παραθέτουν όταν ορίζουν τον υπόδουλο: «αυτός που βρίσκεται σε κατάσταση δουλείας, που υπόκειται σε ξένη κυριαρχία». Είκοσι ένας αιώνες λοιπόν ξένης κυριαρχίας. Οταν η μακεδονική μοναρχία κατακτά τις ελληνικές πόλεις το 338 π.Χ., καταργεί την πολιτειακή τους ανεξαρτησία, την πολιτειακή τους ελευθερία. Οι πόλεις παύουν να υπάρχουν όπως υπήρχαν στο παρελθόν και είναι υπόδουλες στους Μακεδόνες. Πολλοί συγγραφείς αποτύπωσαν τη δραματική υποδούλωση. Ο Λυκούργος συγκλονίζει: «Αμα γαρ ούτοι τε τον βίον μετήλλαξαν, και τα της Ελλάδος εις δουλείαν μετέπεσεν. συνετάφη γαρ τοις τούτων σώμασιν η των άλλων Ελλήνων ελευθερία».

Ετσι, όταν οι Θηβαίοι επιχειρούν το 335 π.Χ. να απαλλαγούν από τους Μακεδόνες, να αποκτήσουν την πολιτειακή τους ελευθερία, τότε αυτοί τους υποτάσσουν ξανά και ισοπεδώνουν την πόλιν τους. Οταν επίσης οι Αθηναίοι επιχειρούν να απαλλαγούν από τον μακεδονικό ζυγό το 322 π.Χ., πάλι αυτοί τους υποτάσσουν, καταργούν οριστικώς το δημοκρατικό πολίτευμα και υποβιβάζουν την πλειονότητα των μέχρι τότε ελεύθερων πολιτών σε μη πολίτες χωρίς δικαιώματα.

Η υποδούλωση των Ελλήνων συνεχίζεται με την κατάκτησή τους από τους Ρωμαίους που δίνουν τη σκυτάλη τον 4ο αι. μ.Χ. στους βυζαντινούς χριστιανούς Ρωμαίους. Στη δεύτερη περίπτωση συμβαίνει επιπλέον και ο βίαιος εκχριστιανισμός των Ελλήνων και η απαγόρευση κάθε τι ελληνικού. Καταργείται η ελευθερία έκφρασης και λατρείας. Οι χριστιανοί κλείνουν όλους τους ναούς, παραδίδουν στην πυρά τα βιβλία Ελλήνων και Εθνικών διαφωνούντων (Κέλσος, Πορφύριος). Μάλιστα για το δεκαπεντάτομο έργο του δευτέρου εκδίδεται ειδικό αυτοκρατορικό διάταγμα. Οποιος επιμένει στην ελληνική θρησκεία και λατρεία διώκεται και η περιουσία του δημεύεται – «ή σιγάν ή τεθνάναι δει». Κορύφωση της ανθελληνικής εκστρατείας ήταν το βίαιο κλείσιμο της φιλοσοφικής σχολής των Αθηνών το 529 μ.Χ. από τον χριστιανό Ιουστινιανό. Το «ελληνίζειν» ήταν απαγορευμένο καθόλη την διάρκεια του Βυζαντίου. Δεν υπήρχε δηλαδή καμία έννοια ατομικής ελευθερίας και δικαιωμάτων. Αν αυτή η μισαλλοδοξία και βαρβαρότητα δεν είναι καθεστώς ανελευθερίας και δουλείας, τότε τι είναι; Αυτήν την πολιτειακή και ατομική ανελευθερία εννοούσα στο κείμενό μου.

Εννοούσα επίσης και την πολιτική ανελευθερία που συνδέεται από τους αρχαίους χρόνους με την ανυπαρξία πολιτικού βίου και πολιτικής για τη συντριπτική πλειονότητα των ατόμων. Πολιτική ανελευθερία σημαίνει κυρίως την ανυπαρξία δημοκρατίας. Ο Αριστοτέλης ορίζει τη δημοκρατία ως εξής: «Δύο γαρ έστιν οις η δημοκρατία δοκεί ωρίσθαι, τω το πλείον είναι κύριον και τη ελευθερία», και συνεχίζει «Ελευθερίας δε έν μεν το εν μέρει άρχεσθαι και άρχειν». Δηλαδή, χωρίς τη συμμετοχή όλων των πολιτών στο άρχεσθαι και άρχειν, χωρίς την άμεση συμμετοχή στην εξουσία, δεν υπάρχει (πολιτική) ελευθερία, δεν υπάρχει δημοκρατία, αλλά ολιγαρχία ή μοναρχία. Αυτά άλλωστε ήταν τα αντίπαλα πολιτεύματα προς τη δημοκρατία, μαζί ασφαλώς με την τυραννίδα. Να διευκρινισθεί ότι όταν τα κλασικά κείμενα κάνουν λόγο για δημοκρατία, αναφέρονται σε αυτό που εμείς σήμερα ονομάζουμε «άμεση δημοκρατία» και δεν έχει καμία σχέση με τα σημερινά κοινοβουλευτικά πολιτεύματα, τα οποία ουσιαστικώς είναι φιλελεύθερες ολιγαρχίες.

Στη βάση αυτή, στην Ανατολική Ρωμαϊκή Αυτοκρατορία ουδόλως υπήρξε δημοκρατικό πολίτευμα, αλλά ανελεύθερη μοναρχία και χριστιανική δεσποτεία. Αν σε αυτήν ορισμένες συντεχνίες είχαν κάποιο παρεμβατικό έργο, αυτό δεν σημαίνει επ’ ουδενί δημοκρατία. Ούτε δημοκρατία σημαίνει το ότι κάποιος αυτοκράτωρ μερίμνησε με Νεαράς για βοήθεια στους πένητες ή για προστασία των αδυνάτων από τους «Δυνατούς». Το πολίτευμα παρέμενε μοναρχικό από την αρχή μέχρι το τέλος. Οι Βυζαντινοί δεν ήξεραν τι σημαίνει δημοκρατία.

Με άλλα λόγια, η ελευθερία έχει πολιτειακό και πολιτικό περιεχόμενο. Η απουσία της δημιουργεί καθεστώς πολιτειακής και πολιτικής δουλείας. Νομίζω αυτήν την, εν τη ευρεία εννοία, προσέγγιση είχε και ο Αισχύλος όταν έγραφε: «ούτινος δούλοι κέκληνται φωτός ουδ’ υπήκοοι», και ο Σοφοκλής: «όστις δε προς τύραννον εμπορεύεται, κείνου εστί δούλος, καν ελεύθερος μόλη».

Τέλος να σημειώσω ότι πουθενά δεν έκανα λόγο για «ανυπαρξία ελληνικής παιδείας» που μου αποδίδει ο συγγραφέας. Είναι γνωστό ότι στο Βυζάντιο διδάσκονταν κάποια ελληνικά κείμενα. Επομένως το γραπτό του κ. Ζουράρι ελέγχεται ως προϊόν παρεξηγήσεως και εκτός θέματος.

 * διδάκτωρ Φιλοσοφίας


! Στις 9/4/21 δημοσιεύτηκε στις στήλες αυτές άρθρο του Γιώργου Ν. Οικονόμου με τίτλο «21 αιώνες δουλεία» στο οποίο απάντησε ο Κώστας Ζουράρις στις 22/4/21 με άρθρο με τίτλο «Είκοσι ένας αιώνες ελληνικού πολιτισμού». Ο διάλογος αυτός ολοκληρώνεται σήμερα με την απάντηση του Γ.Ν. Οικονόμου και την ανταπάντηση του Κώστα Ζουράρι.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ρωμανία-«Βυζάντιο»: χίλια χρόνια «κοινήν τε καὶ Ἑλλάδα»!
Εὐκρινῶ ἐξελέγχων τὸν ἀντιρρητικὸν τοῦ συναδέλφου Γ. Ν. Οἰκονόμου, γιὰ τὸ ἀριστοτέλειον μου «καθ’ ἕκαστον» περὶ πολιτεύματος τῆς Ρωμανίας.
Ρωμανία-«Βυζάντιο»: χίλια χρόνια «κοινήν τε καὶ Ἑλλάδα»!
ΑΠΟΨΕΙΣ
«Το σώμα του Τζον Μπράουν»
Tη νύχτα της 16ης Οκτώβρη του 1859 ο Τζον Μπράουν με 15 λευκούς, ανάμεσά τους και τα ίδια του τα παιδιά, και 5 μαύρους επιτέθηκαν στο οπλοστάσιο του στρατού των ΗΠΑ, στη Δυτική Βιρτζίνια.
«Το σώμα του Τζον Μπράουν»
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι ήξερε ο δημοσιογράφος;
Πρώτος δημοσιογράφος-θύμα στα ελληνικά χώματα καταγράφεται, το 1878, ο ανταποκριτής των Times του Λονδίνου Τσαρλς Ογλ, για τον θάνατο του οποίου υπάρχουν δύο εκδοχές: ότι σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια μάχης στο...
Τι ήξερε ο δημοσιογράφος;
ΑΠΟΨΕΙΣ
Η πρώτη μεγάλη απεργία...
Το κράτος φυσικά υποστήριξε την πολυεθνική κι όχι τους ίδιους τους υπηκόους του. Αλίμονο! Ακόμη κι όταν δεν υπάρχουν μετανάστες εργάτες, υπάρχουν οι ντόπιοι, αφού ξέρεις Ιστορία ή μπορείς να επιλέξεις να τη...
Η πρώτη μεγάλη απεργία...
ΑΠΟΨΕΙΣ
Εθνικές διαχρονικές αγορές
Από τα δάνεια που συνήψε η Ελλάδα τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821 η ελληνική κυβέρνηση έλαβε πολύ μικρό μέρος από την ονομαστική τους αξία. Αλλά και από τα 14 πλοία που παραγγέλθηκαν στη χώρα μας...
Εθνικές διαχρονικές αγορές
ΑΠΟΨΕΙΣ
Κιμάς γαρίδας και... 1821
Για τα διακόσια χρόνια από το 1821 το μόνο εξεζητημένο έδεσμα που απόλαυσαν οι υψηλοί προσκεκλημένοι (και απόγονοι) των προστάτιδων δυνάμεων είναι ο κιμάς γαρίδας! Κατά τα άλλα, το μενού περιελάμβανε ταπεινά...
Κιμάς γαρίδας και... 1821

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας