• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    22°C 20.0°C / 24.4°C
    2 BF
    60%
  • Θεσσαλονίκη
    Αραιές νεφώσεις
    22°C 19.4°C / 22.2°C
    4 BF
    56%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    19°C 14.4°C / 22.2°C
    2 BF
    88%
  • Ιωάννινα
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 21.0°C / 21.0°C
    2 BF
    73%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ασθενείς βροχοπτώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    1 BF
    94%
  • Βέροια
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 20.6°C / 22.2°C
    1 BF
    45%
  • Κοζάνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    3 BF
    45%
  • Αγρίνιο
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 11.1°C / 21.0°C
    1 BF
    88%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 19.4°C / 22.0°C
    2 BF
    88%
  • Μυτιλήνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    24°C 24.0°C / 24.0°C
    2 BF
    57%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.0°C / 23.0°C
    1 BF
    78%
  • Σκόπελος
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 18.9°C / 23.0°C
    4 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.0°C / 22.0°C
    2 BF
    100%
  • Λάρισα
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.0°C / 22.8°C
    2 BF
    60%
  • Λαμία
    Αυξημένες νεφώσεις
    23°C 20.0°C / 24.4°C
    2 BF
    61%
  • Ρόδος
    Ελαφρές νεφώσεις
    23°C 22.0°C / 23.3°C
    4 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 16.7°C / 21.7°C
    2 BF
    68%
  • Καβάλα
    Αραιές νεφώσεις
    19°C 19.0°C / 19.0°C
    2 BF
    94%
  • Κατερίνη
    Αυξημένες νεφώσεις
    22°C 21.7°C / 22.2°C
    2 BF
    42%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 17.0°C / 17.0°C
    3 BF
    45%
Ο εφιάλτης του χρέους
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο εφιάλτης του χρέους

  • A-
  • A+
Ο τόπος δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την επερχόμενη παγκόσμια έκρηξη χρέους. Η εξωστρέφεια που βασίζεται στη φτηνή εργασία, η εγκατάλειψη του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα που θα μπορούσαν να απορροφήσουν –ώς ένα βαθμό– τους κραδασμούς μιας εισαγόμενης κρίσης και η συρρίκνωση του κράτους, το οποίο πλέον είναι ανήμπορο να παρέμβει για να ενισχύσει την εσωτερική κατανάλωση, έχουν περιορίσει στο ελάχιστο τη δυνατότητα άμυνας. Τώρα έγινε φανερό πόσο τοξικές ήταν οι συμφωνίες για την αναδιάρθρωση του χρέους που αποδέχτηκαν –αντί της διαγραφής– οι προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις.
Ακολουθήστε μας στο Google news

Οι άνθρωποι προσπαθούν να καταχωνιάζουν τις επώδυνες μνήμες. Ορισμένες φορές είναι χρήσιμο αλλά η ηθελημένη αμνησία έχει και κόστος: ξεχνάμε και έτσι επαναλαμβάνουμε λάθη. Για παράδειγμα, σήμερα λίγοι θυμούνται την οικονομική κρίση του 2008 στις ΗΠΑ – εδώ έφτασε το 2010. Και τι σχέση μπορεί να έχει η κρίση του 2008 με την τωρινή, θα αναρωτηθούν κάποιοι. Καμία, θα σκεφτούν οι περισσότεροι. Υπάρχει όμως μία λέξη, το χρέος, που συνδέει τις δύο κρίσεις και τις μετατρέπει σε κρίκους της ίδιας αλυσίδας. Η παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008 και η οικονομική κρίση από την παγκόσμια πανδημία του 2020 συσσώρευσαν τεράστιες ποσότητες μη διαχειρίσιμου ιδιωτικού και δημόσιου χρέους που αποτελούν μείζονα απειλή για την παγκόσμια οικονομία.

Σήμερα όλο και περισσότεροι οικονομολόγοι αναφέρονται στην κρίση χρέους που ελλοχεύει σε ΗΠΑ, Ιαπωνία, Ηνωμένο Βασίλειο και ευρωζώνη, αλλά και στις αναδυόμενες και πτωχές οικονομίες. Η κρίση που ξεπροβάλλει στον ορίζοντα, υποστηρίζουν, μπορεί να είναι σφοδρότερη από αυτήν του 2008, καθώς σημειώθηκε σε μια εποχή που οι οικονομίες ήταν ήδη αποδυναμωμένες ή κινούνταν στην κόψη του ξυραφιού.

Η δυσμενής αυτή κατάσταση αποτυπώνεται από τις υποβαθμίσεις της πιστοληπτικής ικανότητας κρατών, ο αριθμός των οποίων είναι ο μεγαλύτερος των τελευταίων 40 ετών. Ταυτόχρονα, τα μη εξυπηρετούμενα εταιρικά δάνεια συσσωρεύονται –παράλληλα με τις πτωχεύσεις– και οι υποβαθμίσεις του αξιόχρεου εταιρειών αυξάνονται, γεγονός που προκαλεί πρόσθετες πιέσεις για τις κυβερνήσεις. Σήμερα πληθαίνουν οι φωνές εκείνες που προειδοποιούν ότι η τωρινή κρίση θα πλήξει τα νοικοκυριά και τις χώρες χαμηλού εισοδήματος πιο σκληρά από τους πλουσιότερους ομολόγους τους.

Ισχυρές και αναιμικές οικονομίες κινούνται στον ρυθμό του χρέους. Το 2001 το ομοσπονδιακό χρέος των ΗΠΑ που κατείχε το κοινό, αντιστοιχούσε μόλις στο 31% του ΑΕΠ. Μετά την οικονομική κρίση του 2008, το ποσοστό υπερδιπλασιάστηκε. Τώρα εκτιμάται ότι θα πλησιάσει το ρεκόρ 106% που είχε σημειωθεί στο τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Στην Ιαπωνία το χρέος της κεντρικής κυβέρνησης της χώρας πέρασε το 100% του ΑΕΠ το 2000 και το ποσοστό από τότε σχεδόν διπλασιάστηκε, σε σχεδόν 200%.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το χρέος στην ευρωζώνη φτάνει πλέον κατά μέσο όρο στο 100% του ΑΕΠ. Στη Γερμανία, το δημόσιο χρέος αναμένεται να φτάσει το 80% του ΑΕΠ. Το δημόσιο χρέος της Γαλλίας ανέρχεται στο 120% του ΑΕΠ και της Ιταλίας στο 180%. Το δημόσιο χρέος στην Ελλάδα, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, στα τέλη του 2020 έφτασε το 213,1% του ΑΕΠ, έναντι 184,9% στα τέλη του 2019. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, η Ελλάδα καταγράφει τη δεύτερη μεγαλύτερη αύξηση του χρέους σε όλο τον κόσμο.

Το αν και το πότε θα σκάσει αυτή η πλημμυρίδα χρέους θα εξαρτηθεί από τη διάρθρωση των οικονομιών, τους ρυθμούς επανάκτησης των απωλειών και τα επιτόκια. Πάντως, προς το παρόν οι ισχυρές οικονομίες του κόσμου δεν αντιμετωπίζουν πρόβλημα χρηματοδότησης, κάτι που δεν ισχύει για τις εύθραυστες οικονομίες οι οποίες δυσκολεύονται να έχουν πρόσβαση σε δανειακά κεφάλαια καθώς οι πιστωτές τους αρνούνται να επεκτείνουν τα δάνειά τους. Ενδεικτικό θα πρέπει να θεωρηθεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με το ΔΝΤ, κατά τους δύο πρώτους μήνες της πανδημίας 100 δισεκατομμύρια δολάρια επενδυτικού κεφαλαίου εγκατέλειψαν τις αναπτυσσόμενες χώρες, ενώ περισσότερες από 90 χώρες έχουν υποβάλει αίτηση για βοήθεια. Ταυτόχρονα το G-20 έχει ήδη αναβάλει πληρωμές εξυπηρέτησης χρέους για 76 από τις φτωχότερες χώρες.

Καθώς το μελλοντικό εισόδημα μειώνεται, η επιβάρυνση του χρέους θα γίνεται πιο επαχθής. Δισεκατομμύρια άνθρωποι σε ολόκληρο τον κόσμο θα αναγκαστούν να υποστούν υπερβολικές δόσεις λιτότητας και εκατοντάδες κράτη θα υποχρεωθούν να αποδεχτούν την εκποίηση των πλουτοπαραγωγικών τους πόρων και της περιουσίας τους σε εξευτελιστικές αποτιμήσεις. Είναι πολύ πιθανόν, εξαιτίας της συνδυαστικής καταστρεπτικής ισχύος της οικονομικής κρίσης της πανδημίας με την κρίση των τοξικών δανείων, η υφήλιος να βρεθεί αναπάντεχα γρήγορα στην «εποχή των αυτοκρατόρων», των Κροίσων, δηλαδή, που διαθέτουν την απαραίτητη πολιτική και οικονομική ισχύ για να καθορίζουν το μέλλον των ανθρώπων.

Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι σε ένα τέτοιο περιβάλλον ο τόπος δεν θα μπορέσει να αντιμετωπίσει την επερχόμενη παγκόσμια έκρηξη χρέους. Η εξωστρέφεια που βασίζεται στη φτηνή εργασία, η εγκατάλειψη του πρωτογενούς και του δευτερογενούς τομέα που θα μπορούσαν να απορροφήσουν –ώς ένα βαθμό– τους κραδασμούς μιας εισαγόμενης κρίσης και η συρρίκνωση του κράτους, το οποίο πλέον είναι ανήμπορο να παρέμβει για να ενισχύσει την εσωτερική κατανάλωση, έχουν περιορίσει στο ελάχιστο τη δυνατότητα άμυνας.

Τώρα έγινε φανερό πόσο τοξικές ήταν οι συμφωνίες για την αναδιάρθρωση του χρέους που αποδέχτηκαν –αντί της διαγραφής– οι προηγούμενες μνημονιακές κυβερνήσεις. Σήμερα, με τις ανάγκες για επιπλέον δανεισμό να είναι πιεστικές, τα νέα χρέη θα προστεθούν στα παλαιά, που αντί να διαγραφούν επιμηκύνθηκαν και καλλωπίστηκαν και πλέον αθροισμένα προσφέρουν τη δυνατότητα στους δανειστές να διαιωνίσουν τον ολοκληρωτικό έλεγχο στον τόπο και στους ανθρώπους.

Και τι κάνει η κυβέρνηση; Για να μην κακοκαρδίσει τους δανειστές σιωπά και, με άλλοθι την «καραμέλα» της ανάπτυξης, ισοπεδώνει και τις τελευταίες γραμμές άμυνας. Αν και γνωρίζει ότι οι απαιτούμενοι ρυθμοί ανάπτυξης που θα έκαναν διαχειρίσιμο το χρέος είναι ανέφικτοι (με ανάπτυξη 1% ετησίως, χρειάζονται 72 χρόνια για να διπλασιαστεί η παραγωγή και να μειωθεί αναλογικά το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ), επικαλείται την ανάπτυξη για να διαλύσει την αγορά εργασίας, για να αφαιρέσει από το Δημόσιο ζωτικές για την οικονομική ισορροπία δραστηριότητες και για να εξοπλίσει με θεσμικά εργαλεία τους πλούσιους, ώστε η λεηλασία της καθημαγμένης ιδιωτικής και δημόσιας περιουσίας να εμφανίζεται ως «επένδυση». Με απλά λόγια, αξιοποιεί την ευκαιρία για να εγκλωβίσει τον τόπο αδιαφορώντας για τον θυμό, την ένδεια και την απελπισία που θα προκληθούν από τις πράξεις της.

*Δημοσιογράφος, συγγραφέας

ΑΠΟΨΕΙΣ
Τι είναι ο οικονομικός ιμπεριαλισμός;*
Τίποτα δεν αλλάζει για τα μέτρα λιτότητας. Η λιτότητα παραμένει. Η ανεργία στην Ελλάδα παραμένει σε επίπεδα ύφεσης. Η απασχόληση βρίσκεται 17,5% κάτω από τα επίπεδα προ ύφεσης. Οι μισθοί λιμνάζουν. Οι...
Τι είναι ο οικονομικός ιμπεριαλισμός;*
ΑΠΟΨΕΙΣ
Υπονομευμένη η δίκαιη ανάπτυξη την πενταετία 2018-2022
Πολλά έχουν γραφτεί και λεχθεί για τη συμφωνία της χώρας με τους δανειστές της στις 15.6.17. Στη δήλωσή του της 16.6.17 ο πρωθυπουργός ανέφερε ότι πρέπει τώρα να καταρτιστεί «το μοντέλο της δίκαιης ανάπτυξης,...
Υπονομευμένη η δίκαιη ανάπτυξη την πενταετία 2018-2022
ΑΠΟΨΕΙΣ
Ο όψιμος ελληνικός θατσερισμός
Η σφοδρή αντιπαράθεση γύρω από το εργασιακό νομοσχέδιο μας αναγκάζει να εκτιμήσουμε το μέγεθος της απειλής που αυτό αντιπροσωπεύει για τον κόσμο της εργασίας, με βάση το εντελώς νέο εργασιακό τοπίο που έχει...
Ο όψιμος ελληνικός θατσερισμός
ΑΠΟΨΕΙΣ
Αυταπάτες και απάτες
Με τα λόγια του πρωθυπουργού η Ελλάδα, εφαρμόζοντας Μνημόνια –και «δραστικές μεταρρυθμίσεις»–, όχι μόνο δεν καταστράφηκε, αλλά «είναι σήμερα μια νέα οικονομία»! Δυστυχώς, αυτά δεν είναι απλώς «λόγια». Εχουν...
Αυταπάτες και απάτες
ΑΠΟΨΕΙΣ
Τέλος πλέον τα φθηνά δανεικά
Δυστυχώς τα μέτρα που επιλέχθηκαν με τα μνημόνια δεν ήταν τα καλύτερα. Θα έπρεπε, κατά τη γνώμη μου, να είχαμε δραστική μείωση κράτους και πολύ λιγότερη επιβάρυνση του ιδιωτικού τομέα. Η κυβέρνηση του κ....
Τέλος πλέον τα φθηνά δανεικά
ΑΠΟΨΕΙΣ
Δύσβατος ο «δρόμος» μετά την έξοδο από τα μνημόνια
Η συμφωνία που επετεύχθη στο Eurogroup κατέστη δυνατή μόνο με τη δέσμευση της χώρας μας για πρωτογενή πλεονάσματα 6,5% του ΑΕΠ μέχρι το 2022 και 2,2% κατά μέσο όρο μέχρι το 2060 (!)Το ερώτημα που γεννάται...
Δύσβατος ο «δρόμος» μετά την έξοδο από τα μνημόνια

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας